Toenemende hitte in versteende wijken bedreigt de gezondheid van bewoners en bezoekers. Het wordt tijd om een eis voor meer groen en schaduw op te nemen in bouwregelgeving, vindt een brede coalitie van maatschappelijke organisaties.

Hergebruik van bakstenen staat volop in de belangstelling. Opschalen blijft echter een grote uitdaging. Daarom werkt Rebrick aan een mobiele machine die stenen sneller en efficiënter kan reinigen. "Als die doet wat er wordt verwacht, dan kan dat de inzet van hergebruikte bakstenen aanzienlijk versnellen", aldus Rebrick-directeur Bob Floris.

Met 21 grote projectontwikkelaars die zich aansloten wordt de impact van het Betonakkoord in de B&U-sector in één klap een stuk groter. "Er is nu echt geen ontkomen meer aan."

De orderportefeuilles in de bouw- en infrasector zijn goed gevuld, maar het ondernemingsklimaat voelt anders dan enkele jaren geleden. Waar projecten voorheen met relatief veel zekerheid konden worden gepland, stapelen onzekerheden zich nu op. Personeelstekorten, stikstofbeperkingen, prijsstijgingen en geopolitieke onrust maken projecten minder voorspelbaar. Steeds meer bouwbedrijven zoeken daarom naar manieren om grip te houden op hun bedrijfsvoering.

Nederland is groot geworden met ruimtelijk vernuft. Toch lijkt de landelijke politiek steeds minder in staat om ingrepen in infrastructuur met grote impact voor mens en bedrijf tijdig en doortastend te realiseren. Drie dossiers illustreren dit pijnlijk: stikstof, stroom en (drink)water. Deze dossiers slepen zich al jaren - zo niet decennia - voort, met groeiende onzekerheid voor bouw, vastgoed en gebiedsontwikkeling.

Schoon en Emissieloos Bouwen wordt verplicht voor alle bouw- en onderhoudsprojecten van het Rijksvastgoedbedrijf. Bouwers die met volledig emissieloos materieel werken, krijgen een bonus.

Almere groeit snel. Waterschap Zuiderzeeland verbouwt de afvalwaterzuivering daarom fors. De grootste uitdaging: het zuiveringsproces mag geen seconde stilvallen.

Uitstootregels dwingen tot nauwkeuriger emissiemetingen en die pakken goed uit: bouwmachines stoten beduidend minder NOx uit dan gedacht, blijkt uit onderzoek. Meten en data-analyse komen ook van pas bij de toekomstige tachograafplicht voor bestelwagens.

Meer bouwen met minder gedoe. Met doorbraken op netcongestie en stikstof. Dat is de kern van de woningbouwaanpak die D66, CDA en VVD vrijdag presenteerden. Bouwers zijn enthousiast, maar ontwikkelaars en corporaties wijzen op te beperkte financiële middelen.

Om de CO2-uitstoot in de bouw te reduceren, moet het gebruik van circulaire en biobased bouwmaterialen fors omhoog. Het nieuwe innovatiecentrum TNO BioBuilt in Zoetermeer helpt producenten bij doorontwikkeling en opschaling van deze materialen.

Binnen vijf tot tien jaar maakt de bouwsector de omslag naar circulair bouwen, verwacht directeur Bert Krikke (59) van Cirkelstad, een corporatie die zich inzet voor verduurzaming van de bouwsector. "Circulair bouwen wordt zo normaal, dat niemand er nog over nadenkt."

Lievekamp Circulair, zo heet het project rondom de vernieuwbouw van Theater De Lievekamp aan de Raadhuislaan-Zuid in het centrum van Oss. Het Cultureel centrum 'Muzelinck' en Centrum voor de Kunsten zullen bovendien in het gebouw worden geïntegreerd.

De bouw experimenteert steeds meer met het hergebruik van materialen. Maar het is nog lang geen alledaagse praktijk. Daarom is de overheid nu aan zet om circulariteit op de bouwplaats naar een hoger plan te tillen, vindt Ernst Worrell, hoogleraar Energy, Resources & Technological Change. "We zijn er heel goed in om de sluimerstand in te schakelen en door te slapen."

Verduurzaming en circulariteit zijn bij bouwer Ooijevaar uit Alkmaar het stadium van idealisme voorbij. "Onze activiteiten moeten schaalbaar en betaalbaar zijn. Alleen dán kun je succes boeken."

Bij de bouw van de nieuwe stadswijk Bajeskwartier, op het terrein van de voormalige Bijlmerbajes, moet 98 procent van het oude complex worden hergebruikt. Dat was in 2018 de torenhoge ambitie van de drie gebiedsontwikkelaars. Dat doel lijkt binnen handbereik, al kost het vaak moeite. ''Het is geen bouwpakket. Je moet echt naar oplossingen zoeken.''

Ingenieursbureau Movares neemt branchegenoot Innax over. Op deze manier denkt het bedrijf klanten beter en sneller te kunnen helpen met hun verduurzamingsdoelen en energietransitie.

Vergeten we de buurt niet? Als ik als professional naar de energietransitie kijk en naar oplossingen voor netcongestie, dan mis ik het denken over de buurt.

De verduurzaming van de bouw wordt vaak besproken in termen van ambitie en noodzaak, maar op de werkvloer van de industrie draait het vooral om uitvoerbaarheid. Klimaatdoelen mogen dan richtinggevend zijn, uiteindelijk moeten ze landen in een productieomgeving waar continuïteit, kwaliteit en leveringszekerheid voorop staan. De vraag is dan ook niet alleen wat er moet gebeuren, maar vooral hoe.

In de energietransitie is veel te weinig aandacht voor de rol van energiecoöperaties en bewonersinitiatieven, betoogt Gijs Termeer, directeur van klimaatstichting HIER. Hun potentie om lokaal energie op te wekken en te besparen is groot, maar wordt nog onvoldoende benut.

Er komen steeds minder nieuwe windturbines op land bij. Het opgesteld vermogen aan windenergie is in 2025 nauwelijks toegenomen. Dit jaar dreigt zelfs een daling.

Appartementencomplexen uit de jaren zestig en zeventig verbruiken veel energie. Grote renovaties, zoals de buitenkant isoleren of de kozijnen vervangen, zijn dan vaak kostbaar en ingewikkeld. Daarom wordt er steeds vaker voor gekozen om zo'n complex niet eerst te isoleren, maar de collectieve gasaansluiting (deels) te vervangen door grote hybride of elektrische hogetemperatuur-warmtepompen.