In de fabriek van De Hoop Pekso in Oosterhout krijgt die zoektocht steeds concreter vorm. Hier wordt niet alleen gesproken over energietransitie, maar wordt deze zichtbaar geïntegreerd in het hart van de productie van breedplaatvloeren. De kern van die aanpak is even eenvoudig als ingrijpend: minder afhankelijk van fossiele energie, meer controle over het eigen verbruik en een groeiend vertrouwen op data als stuurmiddel.

Stap voor stap veranderen

Volgens Frits Simons, algemeen directeur van De Hoop Pekso, ligt daar ook de sleutel tot echte vooruitgang. “De discussie over duurzaamheid is lang abstract gebleven. Uiteindelijk moet het landen in je fabriek, in je processen. Pas dan maak je echt verschil. En dat betekent dat je bereid moet zijn om je manier van werken stap voor stap te veranderen.”

Een van de meest zichtbare veranderingen is op het dak te vinden. Op de locatie in Oosterhout, net als op andere productielocaties binnen het concern De Hoop Terneuzen, wekken zonnepanelen een substantieel deel van de benodigde energie op. De elektriciteit wordt direct ingezet in het productieproces zelf. Daarmee verschuift de rol van energie van een moeilijk voorspelbare kostenpost naar een strategische productiefactor.

Procesinrichting

Die verschuiving heeft directe gevolgen voor de manier waarop processen worden ingericht. Simons: “Energie wordt niet langer gezien als een vanzelfsprekende input, maar als een variabele waar actief op gestuurd wordt. Dat vraagt om een andere manier van denken, waarin productieplanning en energiegebruik steeds meer met elkaar verweven raken.”

Een belangrijk voorbeeld daarvan is de verhardingskamer, waar betonelementen onder gecontroleerde omstandigheden uitharden. “Traditioneel is dit een energie-intensief proces dat sterk leunt op gasverbruik. Door dit proces gedeeltelijk te elektrificeren en te voeden met eigen opgewekte zonne-energie, wordt het gasverbruik fors teruggedrongen. Daarmee ontstaat niet alleen een directe reductie van de CO2-uitstoot, maar ook meer grip op de energiekosten en minder blootstelling aan prijsschommelingen op de energiemarkt.”

René Verstraete, hoofd Verkoop bij De Hoop Pekso, benadrukt dat dubbele effect. “Het gaat niet alleen om duurzaamheid in de klassieke zin. Het gaat ook om zekerheid. Door minder afhankelijk te zijn van externe energiebronnen, maak je je bedrijfsvoering stabieler. Dat is in deze tijd minstens zo belangrijk.”

Warmtepompen

De inzet op elektrificatie stopt daar niet. In de fabriek zijn warmtepompen geïntroduceerd die draaien op elektriciteit in plaats van aardgas. Deze systemen worden ingezet voor het verwarmen van processen en ruimtes waar dat voorheen met gas gebeurde. In combinatie met de eigen energieopwekking ontstaat zo een geïntegreerd systeem waarin verschillende verduurzamingsmaatregelen elkaar versterken.

Het is een ontwikkeling die vraagt om aanzienlijke investeringen en een lange adem. Niet alles kan tegelijk, en niet elke stap levert direct rendement op. Toch is de richting volgens Simons onvermijdelijk. “Je kunt niet één knop omzetten en klaar zijn. Het gaat om een samenhangend geheel van keuzes die elkaar versterken. Dat betekent ook dat je soms moet investeren vooruitlopend op wat er komt. Als je wacht tot alles zeker is, ben je te laat.”

Grotere rol voor data

Die langetermijnvisie wordt ondersteund door een steeds grotere rol voor data. De sturing op energie en processen krijgt vorm via een energiemanagementsysteem (EMS), dat inmiddels een centrale plaats inneemt in de bedrijfsvoering. Waar energieverbruik vroeger vooral achteraf werd geanalyseerd, biedt het systeem nu real-time inzicht in verbruikspatronen, piekbelastingen en efficiëntie.

“Dat maakt het mogelijk om niet alleen te monitoren, maar ook actief bij te sturen”, zegt Simons. “Productieprocessen kunnen worden geoptimaliseerd op momenten dat er veel eigen energie beschikbaar is, terwijl pieken in het verbruik beter kunnen worden afgevlakt. Het resultaat is een efficiënter gebruik van energie én een stabielere belasting van het systeem.”

Volgens Simons gaat de impact daarvan verder dan alleen energiebesparing. “We zien nu precies waar en wanneer we verbruiken. Dat geeft ons de mogelijkheid om gericht te optimaliseren. Niet op gevoel, maar op basis van feiten. En dat verandert de manier waarop je naar je eigen proces kijkt.”

Integraal gestuurd proces

Die datagedreven benadering zorgt ervoor dat verduurzaming verschuift van een verzameling losse maatregelen naar een integraal gestuurd proces. Simons: “Energie, productie en planning worden steeds meer onderdeel van één samenhangend systeem, waarin optimalisatie op meerdere niveaus plaatsvindt.”

Ook binnen het interne transport wordt die lijn doorgetrokken. “Dieselvoertuigen maken geleidelijk plaats voor elektrische alternatieven. Die overgang gebeurt gefaseerd en met oog voor de praktische eisen van de productieomgeving. Machines en voertuigen moeten immers betrouwbaar blijven functioneren onder zware omstandigheden.”

Toch is de richting helder. “Door te elektrificeren sluit het interne transport beter aan op de eigen energievoorziening en wordt de uitstoot verder teruggedrongen. Bovendien draagt het bij aan een schonere en stillere werkomgeving, wat ook voor medewerkers een merkbaar verschil maakt.”

Bredere verschuiving

Voor aannemers en opdrachtgevers past deze ontwikkeling binnen een bredere verschuiving in de sector. “Waar duurzaamheid lange tijd een secundaire rol speelde in aanbestedingen, groeit het uit tot een factor van betekenis. De milieu-impact van materialen en productieprocessen wordt steeds vaker expliciet meegenomen in de beoordeling van projecten”, zegt Simons. Dat heeft ook te maken met veranderende regelgeving en toenemende rapportageverplichtingen. Bedrijven moeten steeds vaker inzicht geven in hun CO2-uitstoot en de herkomst van hun materialen.

Volgens Verstraete verandert dat de aard van het gesprek met klanten. “We merken dat vragen steeds concreter worden. Het gaat niet meer alleen over prijs en planning, maar ook over CO2-reductie, energiegebruik en herkomst van grondstoffen. Dan moet je niet alleen een goed verhaal hebben, maar ook de data om dat verhaal te onderbouwen. Dat betekent dat investeringen in verduurzaming niet alleen intern rendement opleveren, maar ook extern waarde creëren. Ze versterken de positie van het bedrijf in een markt waarin duurzaamheid steeds zwaarder weegt.”

Strategische positionering

De aanpak van De Hoop Pekso laat zien dat verduurzaming in de prefabsector niet beperkt blijft tot theoretische ambities of losse initiatieven. “Door energieopwekking, elektrificatie en datagedreven optimalisatie met elkaar te verbinden, ontstaat een productieomgeving waarin duurzaamheid en efficiency hand in hand gaan”, zegt Simons. “Dat maakt verduurzaming niet alleen een verplichting, maar ook een vorm van risicobeheersing en strategische positionering. In een sector die onder toenemende druk staat om sneller, schoner en voorspelbaarder te bouwen, kan juist dat het verschil maken.”

Bovendien laat het zien dat de industrie zelf een belangrijke rol speelt in het realiseren van de energietransitie. “Niet alleen als gebruiker van energie, maar ook als actieve speler die keuzes maakt, investeert en innoveert”, zegt Simons. “Uiteindelijk gaat het erom dat je als bedrijf regie houdt. Over je energie, je processen en je toekomst. Verduurzaming is daarin geen doel op zich, maar een middel om sterker te worden als organisatie.”

Dit artikel is gesponsord door De Hoop Pekso.