Tijdens een zogenaamde pizza-bijeenkomst waarin we met medewerkers filosoferen over nieuwe technieken in de sector, kwam uiteraard ook AI aan de orde. Voor velen wellicht beangstigend, ze zien het als bedreiging. 'Wat gaat dit voor mijn werk op de lange termijn betekenen?' Een oudere collega merkte nuchter op: 'Uiteindelijk moet er toch iemand een spijker in de plank slaan.'

Wat als Artificial Intelligence (AI) de blinde vlek van de mens kan ondervangen? Bouwbedrijf Heijmans test of AI de bouwplaats veiliger kan maken op plekken waar mensen tekortschieten.

Industrieel bouwen vraagt om een andere manier van denken. Volgens ontwikkelende bouwer Plegt-Vos lukt het alleen om sneller, slimmer én voorspelbaarder te bouwen als niet alleen de productie, maar ook de organisatie wordt gestandaardiseerd. Diezelfde filosofie past de bouwer toe in de digitalisering van de organisatie. "Standaardiseren betekent niet dat alles hetzelfde wordt."

Bezwaarmakers gebruiken steeds vaker AI om bezwaarschriften op te stellen tegen woningbouwplannen. Daardoor duren bezwaarprocedures voor woningbouwprojecten nog langer en stijgen de juridische kosten voor ontwikkelaars en gemeenten. Dat blijkt uit navraag door Cobouw en BNR Nieuwsradio onder gemeenten, projectontwikkelaars, advocaten en brancheorganisaties.

Veel bouwbedrijven onderzoeken hoe AI kan bijdragen aan efficiënter werken en betere besluitvorming. Toch begint succesvolle innovatie zelden bij technologie, aldus Paula Middelkoop van bouwsoftwareleverancier 4PS. "Organisaties die vandaag investeren in goed ingerichte processen, betrouwbare informatie en een sterke digitale basis, leggen tegelijkertijd het fundament voor de toepassingen van morgen."

OpenBIM leidt als single source of truth volgens Ruud Kats tot snellere, rendabeler en betaalbaardere bouwprojecten. Kunstmatige intelligentie brengt een extra efficiencyslag teweeg, aldus de senior director Trimble Construction Northern Europe. "Onze expertise is om alles bij elkaar te brengen, zodat iedereen vanuit dezelfde veilige databron samenwerkt."

De overname van de Noorse AI-startup Consigli door het Amerikaanse ingenieursbureau AECOM eind 2025 gaf de mondiale bouwwereld een schok. AECOM betaalde 390 miljoen dollar voor een zes jaar oud AI-bedrijf. Voor Bram Mommers, Arjen Adriaanse en Alison Jones vormde de overname aanleiding om hun visie op AI-strategie voor de bouwsector op papier te zetten. Hun paper ging wereldwijd rond en werd besproken in bestuurskamers van bouwbedrijven, architecten- en ingenieursbureaus.

Bouwlogistiek is een kostenpost waar veel aannemers nauwelijks bij stilstaan. Toch bedraagt het aandeel ervan in Nederland al zo'n 15 procent van de totale bouwsom. Bij een project van 50 miljoen euro komt dat neer op 7,5 miljoen euro aan logistieke kosten alleen. Daarnaast is ook de ecologische impact groot: ongeveer 40 procent van de CO₂-uitstoot in de bouw hangt ermee samen, en jaarlijks ontstaat wereldwijd circa 3 miljard ton bouw- en sloopafval.

Kunstmatige intelligentie ontwikkelt zich nog altijd razendsnel, maar de bouw kijkt nog steeds vooral toe, zien Chris Thomassen en Marten Nijboer van softwarebedrijf IFS. Waar andere sectoren al stappen zetten, blijft de branche hangen in verkennen, testen en pilots. Toch is AI volgens kenners allang rijp voor toepassing in de dagelijkse praktijk.

Digitale innovatie levert de bouw weinig op als de technologie voorop staat in plaats van mensen, zegt de Delftse hoogleraar Eleni Papadonikolaki. "Praat als aannemer eerst eens met de toeleveringsketen en je eigen mensen voor je een BIM of digital twin optuigt. En zoek een nieuw type leiderschap."