In de bouw praten we al jaren over schaarste. Te weinig mensen, te weinig handen, te veel werk. En ondertussen blijven we zoeken naar oplossingen die vooral lijken op méér van hetzelfde: harder werken, slimmer plannen en nóg efficiënter organiseren. Allemaal nodig, maar eerlijk is eerlijk: het gaat ons niet redden.

Met een zelf ontwikkelde robot maakt Vlasman de hobbelige wanden van de Hubertustunnel strak. Die freest de brandwerende stuc tot op de millimeter nauwkeurig. ''Het was een intensief en kostbaar traject en zeker niet zonder risico.''

Hijswerk op complexe locaties wordt in de toekomst een klus voor samenwerkende drones. Delftse wetenschappers ontwikkelden een algoritme dat hen effectief coördineert. Samen met vliegende montagerobots kunnen ze straks wellicht turbinebladen installeren.

De specialisten van TNO doen er alles aan om wetenschappelijke kennis toe te passen in de praktijk. Dit keer schetst TNO een fictief scenario waarin we met behulp van robotisering en Augmented Working meer kunnen bouwen met minder mensen.

Elk jaar passeren talloze veelbelovende innovaties de revue, maar slechts een klein deel wordt een succes. Een terugblik op enkele spraakmakende vernieuwingen.

Sinds Kite Robotics vijf jaar terug de Cobouw Innovatie Award won, werd de kaart van Nederland met gerealiseerde projecten gestaag ingekleurd. Ze vinden het zelfs tijd voor de sprong naar het buitenland. Dat leidde tot een nieuwe versie van de glazenwassersrobot voor een prestigieus project aan Fleetstreet in Londen.

De specialisten van TNO doen er alles aan om wetenschappelijke kennis toe te passen in de praktijk. Dat leidt tot veel innovaties waar de bouwsector nu en in de toekomst baat bij heeft. Dit keer deelt TNO drie toekomstscenario's voor industrieel bouwen. Bedoeld om het gesprek over de toekomst van bouwen en wonen te stimuleren. Let op: het zijn inspirerende voorspellingen, geen feiten.

De gevel van een woontoren bij Cartesius Utrecht wordt grotendeels opgemetseld door een robot. In een gestaag tempo brengt Pax de mortel aan en legt er bakstenen in. Desnoods zaagt hij die eerst zelf op maat. Ontwerpers anticiperen er al op en tekenen steeds uitbundiger details.

Woningen worden steeds vaker in de fabriek gemaakt en daarmee groeit het aantal nieuwe functies in de sector. Metselaars en timmerlieden maken plaats voor operators en productiemedewerkers. Veel werkzaamheden innoveren en de arbeidsproductiviteit gaat fors omhoog. "In onze fabriek doen zeventig robots hetzelfde werk als 1350 medewerkers."

Techondernemer Salar al Khafaji bedacht een metselrobot die werkt met sensoren en AI. "Onze robot denkt en werkt als een echte metselaar."