Johan Nebbeling

De bouw van een 145 meter hoge woontoren pal naast de Johan Cruijff ArenA - de hoogste woontoren van Amsterdam - is meer een logistieke dan een technische en bouwkundige opgave. Niet de hoogte op zich, maar de organisatie van arbeid, materieel en bouwstromen is de kritische succesfactor, zegt algemeen directeur Niels Doodeman van Heddes Bouw & Ontwikkeling.

Terwijl in de woning- en utiliteitsbouw biobased materialen sterk in opkomst zijn, maakt de gww daar nog slechts mondjesmaat gebruik van. Building Balance wil daar nu verandering in brengen met een landelijke innovatiewedstrijd. ''Als dit werkt zoals we nu al zien, hebben we er echt een duurzaam alternatief bij.''

De duurzaamste binnenstad van Nederland: met die ambitie vernieuwt Nieuwegein haar centrum. Bijzondere omstandigheden maken die wens haalbaar, zegt gebiedsmanager Guus Govaart van de gemeente Nieuwegein. "Er zijn weinig centra met zoveel ruimte."

Ging grootvader Herman in 1964 nog met 'de bats (schep) aan de fiets' de boer op, kleinzoon Koen Siers (28) bestiert, geflankeerd door vader Peter (62), een onderneming met een omzet van 247 miljoen euro en 800 medewerkers. De Siers Groep uit Oldenzaal ontwikkelde zich in zestig jaar tot landelijk speler in ondergrondse infrastructuur. Met dank aan de energietransitie.

Met de Passerelle, een 10 meter brede en 130 meter lange houten loopbrug boven de Zwolse sporen, wint Dura Vermeer Infra Regionale Projecten de Cobouw Infra Award. "Zowel qua materiaalgebruik als ontwerp is deze brug uniek, in Nederland maar ook daarbuiten", zegt werkvoorbereider Sjaak Dijkslag.

Alleen als de rijksoverheid weer de regie neemt over de ruimtelijke ordening in Nederland, kan de wooncrisis effectief worden aangepakt. Dat stelt Hans Leeflang (74), geestelijk vader van de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (Vinex) uit 1991. "De rijksoverheid de grote lijnen, de regio de invulling, daar moeten we naartoe."

En weer maakt een rapport, ditmaal van ABN Amro, gewag van de enorme potentie van optoppen. Een of meer extra woonlagen bouwen bovenop een bestaand gebouw zou 100.000 woningen kunnen opleveren. Tot dusver heeft optoppen echter weinig succes. Dat komt vooral vanwege de drie P's: procedures, parkeren en (verkeerde) prioriteiten.

De digitalisering van de bouw is in volle gang, blijkt uit een analyse van de jaarverslagen van tientallen bouwers. Naast het inmiddels onmisbare BIM maken ze in toenemende mate gebruik van innovatieve technieken, zoals digital twin en - in mindere mate - A.I. Grote bedrijven zijn verder dan kleinere en reguliere bouwers en leggen andere accenten dan infrabedrijven.

In de bloemenbuurt in Waalwijk bouwde BAM Wonen Zuid in opdracht van woningcorporatie Cascade 250 nieuwbouw- (sociale) huurappartementen, verdeeld over drie gebouwen van vier en vijf woonlagen. Buro 013 tekende voor het 'alzijdig' ontwerp, waarbij de gebouwen geen duidelijke voor- en achterkant hebben en allemaal met een woonkamer en balkon op het zuiden. Alle appartementen zijn volledig energieneutraal, onder meer door toepassing van warmtepompen, uitstekende isolatie en zonnepanelen. De appartementencomplexen vervangen verouderde huurwoningen en flats. Die verkeerden technisch in te slechte staat om te kunnen worden gerenoveerd. De nieuwbouw is tot stand gekomen in nauwe samenspraak met de bewoners.

Wooncomplex The Ox, aan de Osdorper Ban in Amsterdam, is gebouwd op de plek van een voormalig kantoorpand en bestaat uit 134 middenhuur en 34 vrije sector-huurappartementen. De twee-, drie- en vierkamer appartementen hebben een woonoppervlakte variërend van een kleine 60 tot ruim 130 m2. Opvallend aan The Ox, ontworpen door Levs Architecten, is de trapsgewijze gevelopbouw, van zes lagen aan de Osdorpergracht-zijde tot negen lagen aan de Osdorper Ban. In de hogere bouwlagen bevinden zich de twee- en driekamerwoningen, op de begane grond maisonnettes en zogeheten 'friendswoningen', die een privétuin hebben. The Ox is ontwikkeld door Vesteda en Van Wijnen Projectontwikkeling Midden. Van Wijnen was ook de hoofdaannemer.