Joost Fijneman

Je kent het wel. Van die dagen dat je een boel dingen meemaakt die allemaal met elkaar te maken hebben. Maar de verbinding ontbreekt. En dan, aan het eind van de dag, komt alles bij elkaar. Op 21 april had ik zo'n dag.

Bij aanbestedingen betekenen Chinese muren vaak scheiding van belangen. Moeilijke gevallen dus, waarbij vergaande maatregelen moeten worden genomen om integriteit te waarborgen. Geen onderwerp dus voor een column. Maar ik wil het hebben over heel andere Chinese muren. Muren die zijn opgetrokken tussen verschillende afdelingen bij aanbesteders.

Innovaties zijn net goede doelen. Iedereen vindt innovaties sympathiek. Iedereen claimt ze ook te ondersteunen. En toch spelen de meeste een marginale rol. En is er altijd geld tekort.

Werken aanbestedingsregels ook bij partijen die geen overheid zijn? En die dus niet zijn gebonden aan de aanbestedingswet? Het is een vraag die relevanter wordt. Want steeds meer private partijen willen op een fatsoenlijke wijze zakendoen. Denk aan woningcorporaties, zorginstellingen, verzekeraars en banken. Op een fatsoenlijke wijze zakendoen betekent dat je het vertrouwen van uitgenodigde inschrijvers niet schaadt.

Percentages horen bij aanbestedingen, zo lijkt het. Maar eigenlijk zitten ze vooral in de weg. Vaak zijn ze te hoog. 10 procent bankgarantie: disproportioneel. 10% SROI: disproportioneel. En in andere gevallen zijn ze te laag. Zo heeft 10% kwaliteit bij een EMVI aantoonbaar nauwelijks enige invloed.

Afgelopen dinsdag sloten we een traject af. Viermaal kwamen we bijeen om over verbeteringen te praten in de UAV-GC. Een groep deskundigen van opdrachtgevers, opdrachtnemers en adviseurs. En ik dus.

Het is zo lovenswaardig. Een aanbesteder die duidelijkheid nastreeft. Want duidelijkheid helpt de inschrijvers. Althans, waar het gaat om bijvoorbeeld de omvang en de inhoud van de opdracht. Of waar het gaat om eisen en criteria. Daar is ook nog een wereld te winnen. Maar daarvoor heb je project specifieke, technische kennis nodig. En dus is dat moeilijk. Veel gemakkelijker is het om extra duidelijkheid te scheppen over algemene zaken. Zoals bepalingen over hoe ongeldig een inschrijving is als er iets ontbreekt. Dat is nergens voor nodig. Maar het staat wel mooi. Dat lijkt duidelijk, maar is het niet.

Het is zo lovenswaardig. Een aanbesteder die duidelijkheid nastreeft. Want duidelijkheid helpt de inschrijvers. Althans, waar het gaat om bijvoorbeeld de omvang en de inhoud van de opdracht. Of waar het gaat om eisen en criteria. Daar is ook nog een wereld te winnen. Maar daarvoor heb je project specifieke, technische kennis nodig. En dus is dat moeilijk. Veel gemakkelijker is het om extra duidelijkheid te scheppen over algemene zaken. Zoals bepalingen over hoe ongeldig een inschrijving is als er iets ontbreekt. Dat is nergens voor nodig. Maar het staat wel mooi. Dat lijkt duidelijk, maar is het niet

Twintig gemeentes gingen gezamenlijk personeelsdiensten aanbesteden. Uitzenden, detacheren en pay-rolling. Dat soort werk. Voor drie jaar. Waarde: ongeveer 18 miljoen euro.

Mond-tot-mondreclame is ideaal. Klanten komen vanzelf, want jij levert kwaliteit. Voor een redelijke prijs. Helaas werkt deze vorm van reclame niet bij openbare aanbestedingen. Bij onderhandse procedures kan het wel. Om inschrijvers te selecteren. Dat was altijd al zo. En sinds een paar jaar noemen we dat past performance.