De Grotius Academie, een samenwerkingsverband van de universiteiten van Amsterdam, Groningen, Leiden, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam en Tilburg, biedt al ruim 40 jaar postacademische opleidingen voor juristen gericht op uiteenlopende onderwerpen als arbeidsrecht, erfrecht en personenschade.

De opleiding Bouwrecht is de jongste specialisatieopleiding van de Grotius Academie. Je kunt de opleiding niet meteen na je universitaire studie volgen: je hebt enkele jaren werkervaring nodig in de bouwpraktijk, legt Stéphanie van Gulijk uit. Ze werkt als hoogleraar privaatrecht aan Tilburg University en is samen met Iris Neddaoui-Docter en Anne Keirse hoofddocent van de opleiding. “Er zijn meerdere bouwrechtcursussen en leergangen, maar wij proberen met de Grotius opleiding een verdiepende specialisatieopleiding aan te bieden waarbij je negen maanden lang in een interactieve setting de diepte ingaat op het thema.”

Het bouwrecht van A tot Z

Het bouwrecht omvat zowel het publiek- als het privaatrecht en daardoor komt een breed scala van onderwerpen aan de orde, van gebiedsontwikkeling tot geschillenregelingen. Grotius is vorig jaar met de opleiding begonnen. De aanleiding daarvoor was de vraag vanuit cursisten, zegt Neddaoui-Docter. “In andere Grotius-opleidingen zitten wel losse onderdelen van het bouwrecht verwerkt, maar cursisten hebben behoefte aan verdere verdieping waarbij het bouwrecht van A tot Z wordt behandeld.”

Bouwjuristen moeten vaak op veel verschillende plekken hun kennis opdoen, weet Neddaoui-Docter uit eigen ervaring. “Zelf volgde ik dan weer een cursus, dan weer een kennismiddag, maar een opleiding die alle facetten van bouwrecht op verdiepend niveau behandelde, was er niet.” Ze werkt als advocaat Vastgoed bij advocatenkantoor Dirkzwager en deed zelf de opleiding Europees en Nederlands aanbestedingsrecht bij Grotius. “Dat was vooral omdat ik nergens een opleiding Bouwrecht kon vinden. Mede daarom hebben we het initiatief genomen om deze specialisatieopleiding op te starten.”

Niet alleen voor juristen

De opleiding Bouwrecht is overigens niet uitsluitend toegankelijk voor juristen, zegt Van Gulijk. Voorwaarde is wel dat je als deelnemer ruime ervaring hebt met juridisch werk in de bouw. “Vorig jaar hebben twee deelnemers met een hoofdzakelijk technische achtergrond de opleiding succesvol afgerond. Door hun jarenlange ervaring met contractmanagement in grote bouwprojecten kwamen zij snel op vlieghoogte. Hun kennis en ervaring zorgde ook voor een diverse groep, net zoals je in de bouwpraktijk tegenkomt.”

De diversiteit ontstaat ook doordat deelnemers aan de opleiding uit alle hoeken van de branche komen. “We hebben deelnemers van woningcorporaties, overheden, advocatenkantoren, netwerkbeheerders, maar ook technici. Het is mooi om zo verbinding met elkaar te leggen en van elkaar te leren.” Want deelnemen aan de opleiding betekent ook deelnemen aan een community. “Je deelt ervaringen met sparringpartners uit verschillende sectoren en dat is heel waardevol.”

Hot topics en grijze gebieden

Bij de opleiding wordt de complete levensloop van een bouwproject als leidraad gehanteerd. “We beginnen bij gebiedsontwikkeling, waarbij onder meer de Omgevingswet aan de orde komt, en komen via ontwerp, uitvoering, oplevering, aansprakelijkheid, kosten en afrekening uit bij geschillenbeslechting en verzekering”, zegt Van Gulijk.

Er is in de opleiding ook aandacht voor hot topics, zoals duurzaam bouwen en bouwen op water, geeft ze aan. “De ontwikkelingen gaan snel en elke ontwikkeling heeft weer een juridische component. Bij duurzaam bouwen moet je goed op de hoogte zijn van de status van het materiaal dat wordt gebruikt: is het nieuw of gerecycled, is het biobased? Hoe zit het met de certificering en hoe lang zijn de materialen houdbaar?”

Neddaoui-Docter geeft een ander voorbeeld van een grijs gebied in het bouwrecht: bij modulair of prefab bouwen komt vaak de vraag aan de orde of je wel te maken hebt met een aannemingsovereenkomst of dat je ‘gewoon’ iets koopt wat je alleen in elkaar hoeft te zetten. “Is het dan in juridische zin wel aanneming van werk? Dat zijn vraagstukken die bij elk project weer een ander antwoord opleveren.”

Huiswerk en mondeling

Voor de opleiding moet je wel aan de slag: er is ongeveer elke maand één dag waarop twee modules worden behandeld door de beste docenten uit de praktijk en de wetenschap. Daarvoor moet je ter voorbereiding huiswerk maken en de opleiding wordt afgesloten met een mondeling examen. “We geven huiswerk zodat iedereen goed voorbereid is en ‘aanstaat’ en we tijdens de opleidingsdagen meteen de diepte in kunnen”, zegt Van Gulijk. “We gaan in gesprek met de groep: het is een interactieve opleiding waarbij op hoog niveau wordt gedebatteerd. Juist daarom zijn de verschillende achtergronden zo leuk: je leert over hoe de theorie in elkaar zit, maar ook hoe iedereen het in zijn eigen praktijk aanpakt. De koppeling met de praktijk maakt deze opleiding sterk.”

Relationele aspect

Door die interactie komen er ook veel ‘lessons learned’ uit de praktijk naar voren. Zo gaven deelnemers in de eerste leergang aan dat het relationele aspect vaak onderbelicht blijft bij het sluiten van contracten. “Die kunnen soms wel tien jaar lopen en daarom is het belangrijk dat je in die periode met elkaar door één deur kunt”, zegt Neddaoui-Docter. “Zo snel mogelijk met elkaar aan tafel gaan en investeren in de relatie blijken vaak succesfactoren in een project.”

Ze weet dat uit eigen ervaring: “In mijn praktijk wordt altijd geadviseerd om samen het bouwcontract op te stellen. Dan weet je precies over welke risico’s je hebt gesproken en wat je hebt afgesproken; je bouwt zo vanaf het begin al een relatie op.”

De bouw is flexibel

De regeldruk en energietransitie zorgen voor grote uitdagingen in bouwprojecten op juridisch vlak, zegt Van Gulijk. “Bouwen, bouwen, bouwen is het motto, maar we hebben met een omvangrijk regelcomplex te maken en netcongestie vormt een steeds groter probleem.”

De bouwpraktijk is over het algemeen heel innovatief en flexibel in het reguleren van projecten, voegt ze toe. “De bouwpraktijk kenmerkt zich door veel algemene voorwaarden en eigen aanvullende regelgeving op bestaande wetten die snel kan worden geïmplementeerd. Er zijn daardoor veel voorbeelden van modelcontracten die worden ontwikkeld, zoals rondom het integreren van duurzaamheid in een bouwproject. Daar zit bovendien de relationele component veel meer in verwerkt dan wanneer je met standaardregels te maken hebt. Dat zijn mooie onderwerpen om met de cursisten op te pakken.”

Zo is er een aparte module ‘Contracteren in de bouw’, waarbij de deelnemers kijken naar de verschillende modellen die er zijn, wat erin staat en wanneer je ze toepast. “Ook wat dat betreft is het een opleiding die een sterke koppeling heeft met de praktijk”, zegt Neddaoui-Docter.

Dit artikel is gesponsord door Grotius Academie.