Van Wijnen is de magische grens van duizend fabriekswoningen gepasseerd, maar boekt nog steeds een karige winst. Het bouwbedrijf heeft zijn hoop gevestigd op fabrieksmatige woningbouw in dorpen en kleinere steden, waar veel ontwikkelposities zijn ingenomen.

Steeds meer woningen worden in de fabriek geprefabriceerd. Vorig jaar groeide het aantal prefabwoningen met 8 procent naar 14.700. Daiwa, Plegt-Vos, Barli, Van Wijnen en Ursem zijn de grootste producenten.

Biense Dijkstra van Bouwgroep Dijkstra Draisma blikt terug op een "bizar" 2025, zijn private equity-avontuur, en de keuze om toch géén nieuwe woningfabriek te bouwen. "Ik ben blij dat we die mega-investering niet hebben gedaan."

Meerdere Noord-Hollandse gemeenten krijgen de komende jaren zesduizend nieuwe industrieel gebouwde nieuwbouwwoningen. Het aandeel prefab woningen ligt nu op 20 procent, maar in 2030 moet dat ongeveer de helft zijn.

Fabriekswoningen werden vaak containers of kippenhokken genoemd vanwege hun vermeend inferieure kwaliteit. Onterecht, blijkt uit onderzoek. De meeste bewoners wonen er prettig.

Theo Opdam stopt per 1 maart als ceo bij het bouwbedrijf Plegt-Vos. Cobouw sprak nog een keer met hem over zijn bedrijf en over het onderschatte belang van industrieel bouwen. "Of we meer uit de fabriek willen halen? Ja, daarvoor heb ik hem wel neergezet."

Het vergunningvrij bouwen van industriële woningen met een typegoedkeuring kan het zetje zijn dat de sector naar 50 procent productie in 2030 helpt. Maar om de potentie volledig te benutten, is meer nodig dan sleutelen aan het Bbl.

Gezamenlijk op grote schaal gestandaardiseerde sociale huurwoningen inkopen is niet dé oplossing om het bouwtempo op te schroeven, maar het helpt wel enorm, weten ze bij het Brabantse WoonST, een van de koplopers onder de bouwstromen. Zeker omdat naast corporaties ook gemeenten meedoen. "Je kunt niet zonder elkaar."

De Prefabriek in Amsterdam standaardiseert gepersonaliseerde uitbreidingen van particuliere woningen. "Het is een nichemarkt, dat klopt, maar wel een stabiele met groeipotentie", zegt investeerder Mees Middelweerd.

Is het verstandig om een eigen woningfabriek te beginnen? Die discussie is in de bouw nog niet beslecht. Natuurlijk is de vraag naar woningen bijna onuitputtelijk. Maar die vraag garandeert niet de zo vurig gewenste constante werkstroom die nodig is om zo'n fabriek rendabel te laten draaien. Bovendien blijkt het opzetten van zo'n fabriek best ingewikkeld en kostbaar. De aanloopkosten zijn dikwijls veel hoger dan ingecalculeerd.