Van een onzer auteurs

De Arbeidsinspectie, opgegaan in de Inspectie SZW, heeft de jacht op malafide asbestsaneerders geopend. De boetes zijn fors verhoogd. Bedrijven die herhaaldelijk de fout ingaan, lopen bovendien het risico te worden stilgelegd.

Omdat klimaatinstallaties slecht kunnen functioneren, zijn kantoorpanden soms onaangenaam koud of warm. In het huurrecht kan dit een gebrek opleveren op grond waarvan huurders de verhuurder kunnen aanspreken tot herstel of tijdelijke huurprijsvermindering. Er zijn verschillende uitspraken gewezen over slecht functionerende klimaatinstallaties. Dit kan tot gevolg hebben dat verhuurders op hun beurt installateurs gaan aanspreken.

In Almere wordt een zelfbouwwijk gebouwd die volgens Jan den Boer in veel opzichten de stad van de toekomst is. Maar het vereist ook een pioniersgeest om daar nu al in te geloven.

De Arbeidsinspectie, opgegaan in de Inspectie SZW, heeft de jacht op malafide asbestsaneerders geopend.

Eurovia, de civieltechnische dochter van het Franse bouwconcern Vinci, heeft de afgelopen tijd vijf grote contracten voor het onderhoud van wegen in Groot-Brittannië binnengehaald. Met de opdrachten, die een looptijd hebben van vijf tot tien jaar, is een bedrag gemoeid van in totaal 1,7 miljard euro. Het gaat om de regio's Noord-Yorkshire, Shropshire, Cheshire inclusief

Veel grote bouwwerken in Londen moeten volgende maand worden stopgezet vanwege de Olympische Spelen van deze zomer. Bovendien is op veel wegen in het hele land het transport van grote bouw- en andere machines enkele maanden lang verboden omdat er geen politie beschikbaar is voor de beveiliging. Daardoor zal ook de bouw buiten de hoofdstad

Uit de wet volgt dat een aanbestedende dienst een termijn van tenminste vijftien kalenderdagen in acht moet nemen tussen voorlopige en definitieve gunning ('de Alcatel-termijn'). Met regelmaat staat ter discussie of inschrijvers ook ná deze periode nog bezwaar kunnen maken.In twee recente kort gedingen kwam de vraag aan de orde of de Alcatel-termijn moest worden aangemerkt als 'contractuele vervaltermijn'. In het eerste geschil (LJN: BU6428) oordeelde de rechtbank Den Haag dat uitsluitend sprake is van een vervaltermijn als in de aanbestedingsstukken aan het verstrijken van de termijn nadrukkelijk de sanctie van verval van recht is verbonden. Als wordt vermeld dat de inschrijver een geschil aanhangig moet maken binnen vijftien kalenderdagen na datum van verzending van het voornemen van de gunningsbeslissing, is dus geen sprake van een vervaltermijn. Een aldus geformuleerde termijn heeft slechts de strekking afgewezen inschrijvers een termijn te gunnen waarbinnen zij zich tot de rechter kunnen wenden voordat de aanbestedende dienst een overeenkomst sluit met de winnende inschrijver. De eisende partij was dus ontvankelijk in de vorderingen, ook al was de Alcatel-termijn verstreken op het moment waarop de procedure aanhangig werd gemaakt. In het tweede geschil (LJN: BU5360) oordeelde de rechtbank Den Haag dat wél sprake was van een vervaltermijn. In de stukken van deze aanbesteding was het volgende bepaald: "Indien niet binnen vijftien dagen na verzending van de voorgenomen gunning een kort geding aanhangig is gemaakt, kunnen de gepasseerde inschrijvers geen bezwaar meer maken naar aanleiding van de voorgenomen gunning en hebben zij hun rechten terzake verwerkt." Hieraan was toegevoegd dat het de aanbestedende dienst vrijstond gevolg te geven aan zijn voornemen tot gunning. Met deze formulering wordt uitdrukkelijk het verval van recht verbonden aan het verstrijken van de termijn. De afgewezen inschrijver die het kort geding na deze termijn aanhangig maakte, was daarom niet ontvankelijk in zijn vordering. Aanbestedende diensten én inschrijvers doen er dus goed aan steeds te controleren of de omschrijving van de Alcatel-termijn uitdrukkelijk is verwoord als vervaltermijn. Zo niet, dan is een afgewezen inschrijver in beginsel ook na deze termijn nog ontvankelijk.

De eerste twee ontwerpen voor aanbestedingsrichtlijnen die in december het licht zagen, moeten de huidige richtlijnen voor overheden respectievelijk nutsbedrijven vervangen. Een derde ontwerp van de Europese Commissie is geheel nieuw en behelst concessie van werken die de huidige regeling vervangt en voor het eerst concessies voor diensten en leveringen zal reguleren. De inwerkingtreding van de richtlijnen is voorzien in juni 2014.De ontwerpen bevatten vele verbeteringen en vernieuwingen (Cobouw 23 december 2011), zoals blijkt uit voorbeelden van de ontwerprichtlijn voor overheden. Het Müller-arrest, voor de bouw minstens even belangrijk als het eerder beschreven Pressetext-arrest, wordt ook geïmplementeerd in het voorstel. Bepaald zal worden dat wanneer de overheid een doorslaggevende invloed heeft op de aard of het ontwerp van het werk, dit ongeacht de wijze van realisatie leidt tot een aanbestedingsplichtige opdracht. Dit is het spiegelbeeld van het oordeel van het Hof van Justitie EU in het Müller-arrest, dat bepaalt dat wanneer de overheid zich bij het stellen van eisen aan het werk beperkt tot de uitoefening van haar publieke taken, dit op zich niet tot een aanbestedingsplicht leidt. Aan de bekende beginselen van gelijke behandeling en transparantie wordt het proportionaliteitsbeginsel toegevoegd. Dit zal de betekenis van de onlangs verschenen Gids Proportionaliteit zeker vergroten en het overheden moeilijker maken om bijvoorbeeld extreem hoge omzeteisen te stellen.Een voor de praktijk belangrijke vernieuwing is dat de onderhandelingsprocedure en de concurrentiegerichte dialoog in meer situaties zullen mogen worden toegepast. Deze procedures zullen bijvoorbeeld mogelijk worden wanneer ontwerp en bouw gezamenlijk worden aanbesteed, ook bij niet bijzonder complexe opdrachten. Ook wanneer er nog onderhandelingen nodig zijn over de juridische of financiële opzet van het project wordt toepassing van die procedures mogelijk. Een op het eerste gezicht aantrekkelijke vernieuwing is dat bij openbare procedures eerst de beste offerte kan worden uitgekozen en daarna pas de geschiktheid van de winnende inschrijver beoordeeld hoeft te worden. Hoewel dit efficiënt lijkt, is dit riskant bij toepassing van relatieve beoordeling. Bij de ranking van de offertes zijn dan ook inschrijvingen meegewogen die buiten beschouwing hadden moeten worden gelaten, omdat niet aan de geschiktheidseisen is voldaan of omdat een uitsluitingsgrond van toepassing is. Wanneer relatieve beoordeling is toegepast, zou er mogelijk een andere winnaar zijn geweest als de ongeldige inschrijvingen niet waren meegewogen. Ondernemers die thans kunnen worden uitgesloten wegens overtreding van de regels (van bijvoorbeeld de Mededingingswet), krijgen volgens het ontwerp de gelegenheid aan te tonen dat zij passende maatregelen hebben getroffen om herhaling te voorkomen. Als die maatregelen afdoende worden geacht, kan de aanbestedende dienst ze ondanks een niet 'vlekkeloze' eigen verklaring alsnog toelaten tot de procedure. De regel dat een inschrijver zich bij de technische bekwaamheid mag beroepen op een derde (zoals een onderaannemer) blijft van kracht. Echter, hieraan wordt een voor sommige aannemers vervelende regel toegevoegd: de aanbestedende dienst zal mogen eisen dat bepaalde essentiële taken door de inschrijver zelf worden uitgevoerd. Dit zou wel eens problematisch kunnen worden voor aannemers die bepaalde taken doorgaans bij verschillende entiteiten van de holding of bij verschillende onderaannemers onderbrengen. De lidstaten krijgen de mogelijkheid af te dwingen dat bepaalde typen contracten op basis van het Emvi-criterium worden gegund. Naar onze mening gaat dit een stap te ver: emvi stimuleren is prima, maar dwingend voorschrijven maakt het keurslijf onnodig strak. Voor de abnormaal lage inschrijving komt een mathematische regel: indien de inschrijving 50 procent lager is dan de gemiddelde geboden prijs en 20 procent lager dan de op één na laagste en er minstens vijf inschrijvingen zijn gedaan, moet de procedure voor abnormaal lage inschrijvingen gevolgd worden. Tot slot nog een bepaling die een waar lawyer's paradise zou kunnen ontketenen: de lidstaten mogen bepalen dat in specifieke gevallen op verzoek van een onderaannemer de opdrachtgever rechtstreeks aan hem zal betalen. Er moet dan wel een procedure vastgesteld worden die de hoofdaannemer in staat stelt effectief bezwaar te maken tegen voorgenomen betalingen. In geval van faillissement van de hoofdaannemer is het goed mogelijk dat de curator dat bezwaar maakt, waarna een juridisch gecompliceerd proces tussen opdrachtgever, onderaannemer, curator en andere schuldeisers niet te vermijden lijkt. Ondanks een aantal bezwaren tegen het ontwerp, zien wij zo veel verbeteringen en vernieuwingen dat wij hopen op een vlotte invoering.

Grote hoeveelheden hemelwater kunnen via verticale buizen worden geïnfiltreerd in de bodem, evenals water dat vrijkomt bij bronbemalingen.

De memorie van toelichting op de concept Aanbestedingwet vermeldt dat in geval van het bouwteammodel de uitvoeringsopdracht moet worden aanbesteed. Hiermee is dit model voor wat het gebruik door de overheid betreft ten dode opgeschreven. Ten onrechte.