Gesponsord

Hoe eigenwijs mag een gevel zijn?

Hoe eigenwijs mag een gevel zijn?
Dak en gevel naar één esthetisch geheel door de panelen in verschillende breedtes.

Wat als een gevel vraagt om iets wat nog niet bestaat? Een afwijkend profiel, een bijzondere kleurnuance of een andere plankbreedte. Mart Steitner van WoodMart ziet daarin een prachtige uitdaging, het begin van een interessant gesprek. Over de uitstraling van het gebouw, maar ook over montage, materiaalverlies en de kosten op langere termijn.

Zijn zoektocht naar andere gevelbekleding begon jaren geleden in Oekraïne. Bij binnenstedelijke vernieuwingsprojecten zag Mart Steitner van WoodMart hoe oude eiken vloeren in brokstukken uit gebouwen kwamen en vervolgens in de kachel verdwenen. “Die mannen waren er blij mee, want ze konden er hun huis mee verwarmen. Maar ik dacht: volgens mij is dit kapitaalvernietiging.”

Een mogelijkheid om het hout een tweede leven te geven, vond hij in de productie van circulaire bouwmaterialen. Alleen: de kwaliteit was nog onder de maat. Voor zijn eigen projecten kon hij er totaal niet mee uit de voeten. Het werd het begin van jarenlang experimenteren, waarbij de samenstelling van de grondstoffen en de beheersing van het proces steeds verder werden verbeterd. “In theorie denk je: we verpulveren hout, voegen er wat kunststof aan toe en dan krijgen we een plank. In de praktijk ontdek je vervolgens hoe het wél moet.”

Volgens mij is dit kapitaalvernietiging”

Meer grip op het proces bracht een constante kwaliteit. Inmiddels worden de gevelplanken van WoodMart volledig gemaakt van FSC-gerecycled hardhout en zuivere gerecyclede polymeren. Ze zijn kleurvast en voldoen aan Europese normen, waaronder brandklasse B. Maar af is een product voor Mart nooit. Hij blijft zoeken naar verbeteringen in de technische eigenschappen, de verwerking en de uitstraling. Die technische kwaliteit vormt de basis om met het materiaal te kunnen spelen.

Houtliefhebber

Bij de uitstraling speelt zijn liefde voor hout een belangrijke rol. “Dat heb ik niet van een vreemde, mijn opa was meubelmaker die graag gebruik maakte van bijzondere houtsoorten.” Zijn belangstelling zie je terug in de planken: ze hebben een voelbare structuur met een door en door zichtbare houtnerf; elke plank is uniek. Die variatie geeft de gevel een natuurlijke uitstraling.

Voor WoodMart is de catalogus dan ook geen grens, maar eerder een vertrekpunt. De echte vraag is wat een architect met het materiaal wil vertellen. Welke verhoudingen passen bij het gebouw? Welke kleurnuances versterken het ontwerp? En wat gebeurt er als je verschillende breedtes, structuren of profielen combineert? Naast het standaardassortiment stemt WoodMart kleur, structuur en profiel af op een project. Voor een uitbreiding bij een monumentaal pand werd de uitstraling van verweerd eiken gezocht. In Spanje werden drie plankbreedtes gecombineerd met een glooiende afwerking. “Ook afgeronde randen en uitfrezingen, specifieke aansluitprofielen en oplossingen voor blinde montage zijn mogelijk.”

Daar helpt de homogene opbouw van het materiaal bij. De planken zien eruit als hout, maar bevatten geen knoesten en laten zich daardoor makkelijker bewerken. De houtnerfstructuur blijft daarbij zichtbaar. Kleine beschadigingen zijn eenvoudig weg te werken en een afwijkende vorm of aansluiting kan worden gemaakt met behoud van een uniform montagesysteem. Dat vraagt ook om aandacht voor de uitvoering: een profiel kan op tekening goed zijn, maar hoe maak en monteer je het? Bij zulke vragen denkt WoodMart vanuit ruime ervaring graag met architecten mee.

Totaalkosten

Naast het ontwerp komt bij de keuze voor gevelbekleding de aanschafprijs al snel op tafel. Begrijpelijk, vindt Mart. Zeker wanneer het budget weinig ruimte laat. Maar de prijs per meter vertelt niet hoeveel materiaal wordt verzaagd, hoeveel tijd de montage kost en welke werkzaamheden na de oplevering nodig zijn.

Dak en gevel naar één esthetisch geheel door de panelen in verschillende breedtes.
Dak en gevel naar één esthetisch geheel door de panelen in verschillende breedtes.

WoodMart levert onder meer aan woningcorporaties, VvE’s en bedrijven die gevelrenovaties uitvoeren. Bij die projecten moeten uitstraling, uitvoerbaarheid en kosten bij elkaar komen. Dat vraagt om verder kijken dan de bestelling alleen. Welke lengtes zijn nodig? Hoe worden hoekaansluitingen opgelost? Waar sluit de bekleding aan op kozijnen of andere materialen? Door dat vroeg te bespreken, kan de levering op het werk worden afgestemd. Oplossingen die vooraf zijn uitgewerkt, hoeven op de bouwplaats niet meer te worden bedacht.

Zo kunnen planken op projectmaat worden geleverd met productielengtes van 1,20 tot zes meter. Zo nodig worden onderdelen genummerd, zodat de verwerker weet waar ze thuishoren. Dat scheelt uitzoekwerk en zagen, voorkomt materiaalverlies en bespaart arbeidsuren.

Soms verrast de tijdwinst zelfs Mart. “Een mooi voorbeeld is een kapschuurwoning waarvoor men tien werkdagen had begroot om de gevelbekleding aan te brengen. Aan het einde van de vierde dag kwam het telefoontje dat het werk klaar was.” Een uitzonderlijk voorbeeld, benadrukt hij. Hoe groot het voordeel is, hangt af van het ontwerp en de uitvoering. Het laat wel zien waarom hij zoveel aandacht besteedt aan de voorbereiding. Ook bij renovatie en sociale woningbouw, waar een strakke begroting vraagt om zorgvuldig omgaan met materiaal en arbeid. Een hogere aanschafprijs kan binnen de totale projectkosten alsnog passen als de verwerking en het toekomstige onderhoud worden meegerekend.

Robotisering

In de prefab productie weegt naast een goede voorbereiding nog iets anders mee: maatvastheid. Een plank moet zich gedragen zoals verwacht, zeker wanneer een robot het werk doet. Wisselende diktes of verschillen in weerstand bij het bevestigen, kunnen een productieproces verstoren. “Wij hebben een homogeen product, waardoor het in de prefab ook gerobotiseerd goed werkt.” Die toepassing stelt eisen aan het materiaal, maar ook aan de afstemming tussen ontwerp, productie en montage. Door vroeg aan te schuiven, kan WoodMart meedenken over afmetingen en aansluitingen die in de fabriek én op de bouwplaats werkbaar zijn. Maatwerk hoeft de uitvoering niet ingewikkelder te maken.

Duurzaamheid

Ook na de montage moeten de keuzes blijven kloppen. Een gevel blijft immers jarenlang in beeld. De planken zijn onderhoudsvrij en door en door op kleur; schilderen is niet aan de orde. Daarmee vervalt een belangrijke terugkerende onderhoudspost, iets wat voor een woningeigenaar telt, maar ook voor een corporatie of VvE met veel woningen.

Wij hebben een homogeen product, waardoor het in de prefab ook gerobotiseerd goed werkt”

Bij circulariteit kijkt Mart bovendien verder dan de grondstoffen waarmee een plank wordt gemaakt. WoodMart geeft een terugneemgarantie en verwerkt teruggekomen materiaal opnieuw tot planken. Een lichtere uitvoering kan bijvoorbeeld een tweede toepassing krijgen als donker product. “Wij kunnen het, en we doen het ook echt. Maar het moet meer inhoud krijgen. Daar moet de markt aan meewerken.” Want een garantie alleen brengt het materiaal nog niet terug. Daarvoor zijn afspraken met de afnemers nodig. Mart vindt dat opdrachtgevers zulke vragen mogen stellen wanneer ze duurzaamheid meewegen. Wat gebeurt er met het restmateriaal na montage en wat als de gevel aan het einde van de gebruiksduur wordt vervangen? Hoe komt het materiaal terug bij de producent? Een tweede leven moet ook in de praktijk worden geregeld, met behoud van de zuivere grondstoffen.

Showroom

Al die afwegingen beginnen bij een goed beeld van het materiaal. Een klein monster geeft vaak niet het volledige beeld. Dat ondervond een klant die voor een kantoorcomplex naar de showroom kwam. Hij had eerder al een kleur gekozen, maar veranderde zijn keuze toen hij die in een grotere toepassing kon beoordelen. Daarvoor is de showroom bedoeld: bezoekers kunnen planken voelen, kleuren vergelijken en ervaren hoe het materiaal op een groter vlak oogt. Aan de hand van tekeningen en impressies worden kleur, structuur en lengte vervolgens op het gebouw afgestemd.

Zo gaat het gesprek verder dan de plank alleen. Wat wil je als architect nu echt maken, wat heeft de bouwer nodig om efficiënt tot een prachtig resultaat te komen en hoe krijgt de eigenaar een gevel die ook na jaren nog een tevreden glimlach oproept? Mart nodigt hen uit om daarover in gesprek te gaan. “Misschien hebben jullie ideeën die heel anders zijn dan die van ons, maar waar wij wel echt iets mee kunnen.”

Dit artikel is gesponsord door WoodMart.

Mijn artikeloverzicht kan alleen gebruikt worden als je bent ingelogd.