Het antwoord is vaak eenvoudiger dan gedacht, vertelt Erwin Berends, Manufacturing Industry Lead bij Fellowmind. "Het uitgangspunt is niet om mensen te vervangen, maar juist te ondersteunen in het werk dat onnodig veel tijd kost", zegt hij. "Waar die kansen precies liggen, weten medewerkers zelf het best. Zij zien waar processen schuren, informatie ontbreekt en administratief werk ten koste gaat van vakmanschap. Dat is ook de kern van wat wij een slimme fabriek noemen. Niet de fabriek met de meest geavanceerde technologie en AI-agents, maar de fabriek die precies weet waar technologie haar mensen in de praktijk ondersteunt."

In dit artikel deelt Berends twee tips voor het vinden van de meest kansrijke AI-toepassingen.

Hoe start je met AI in de maakindustrie?

Bij digitalisering wordt de werkvloer nog te vaak overgeslagen. 58 procent van de medewerkers zegt dat hun wensen onvoldoende meewegen in beslissingen daarover, aldus het onderzoek van Fellowmind. "Dat is niet alleen een gemiste kans, maar je loopt ook het risico dat je investeert in toepassingen die in theorie logisch zijn, maar uiteindelijk in de praktijk niet worden gebruikt", zegt Berends.

Wie zoekt naar een geschikte casus voor AI-gebruik, vindt dat dus volgens Berends op de werkvloer. Niet bij de vraag wat de technologie allemaal kan, maar bij de vraag bij welke taken men beter ondersteund kan worden. Welk werk kost onnodig veel tijd? Waar kan AI bijvoorbeeld informatie samenbrengen en administratie overnemen zodat vakmensen sneller kunnen beslissen en meer ruimte houden voor hun vakmanschap?

Tip 1: De beste AI-toepassingen vind je op de werkvloer

Berends: "Start met een korte brainstorm of workshop met collega’s op de werkvloer. Breng in kaart welke terugkerende taken veel tijd vragen en waar ondersteuning de meeste waarde kan toevoegen. Zo komen mogelijke casussen voor AI-toepassingen direct uit de praktijk. De kunst is vervolgens om scherp te kiezen welke ondersteuning het vakmanschap versterkt in plaats van overneemt."

Werk waarvoor ervaring en vakmanschap nodig zijn, hoort juist bij de vakmens. Dat werk vormt de kern van het vak en maakt een organisatie onderscheidend. Voor veel medewerkers is het ook de reden dat ze voor de maakindustrie kozen. Richt AI-ambities dus op ondersteunend en repetitief werk dat ruimte maakt voor vakmanschap. Niet op automatisering die het vakmanschap overneemt, aldus Berends.

Tip 2: AI succesvol implementeren, begin klein

Heb je een tijdrovende terugkerende activiteit of processtap gevonden? Maak de eerste stap dan zo klein mogelijk, tipt Berends. Kies één proces of één duidelijk afgebakende handeling en bepaal eerst waar de vertraging of het onnodige werk ontstaat. Welke informatie ontbreekt? Waar zit de frictie? Uit die analyse wordt duidelijk welke oplossing het beste past: een procesaanpassing, een koppeling tussen systemen, automatisering of AI.

Begin de inzet van AI vervolgens met één herkenbaar proces, gaat hij verder. "Stel dat een werknemer iedere dag orderinformatie uit ERP, Excel en e-mail bij elkaar moet zoeken. Test dan bij één type order of AI kan helpen die informatie sneller op één plek beschikbaar te maken. Meet de tijdwinst en controleer of de benodigde informatie voor de gekozen toepassing klopt. De data hiervoor moet betrouwbaar en bruikbaar zijn." Maar dat betekent niet dat álle data in de hele organisatie eerst perfect op orde moet zijn, benadrukt Berends. "Baken de toepassing scherp af, zorg dat de benodigde gegevens binnen dat afgebakende gebied kloppen en test vervolgens wat het oplevert. Werkt het, dan kun je de aanpak uitbreiden."

AI in de maakindustrie vraagt om praktijkervaring

Een kansrijke eerste AI-toepassing begint bij een probleem dat medewerkers zelf herkennen. Berends: "De slimste fabriek van Nederland herkent die signalen en ondersteunt haar mensen daar waar het verschil maakt: van inkoop en werkvoorbereiding tot productie, verkoop en logistiek."

Die kennis ontstaat door te experimenteren én ervaringen te delen en toepassingen samen aan te scherpen. "Wie vandaag begint, ontdekt waar AI waarde toevoegt. Wie blijft wachten, staat over een jaar nog steeds aan de zijlijn."

Dit artikel is gesponsord door Fellowind.