De uitdaging van ontwerprisico’s is dat ze vaak al in een vroeg stadium ontstaan, terwijl ze pas later in het proces zichtbaar worden, legt John Meijer uit. “Op dat moment is het vaak moeilijker en duurder om de problemen te verhelpen.” Erik Stiemer geeft enkele voorbeelden: “Als een ontwerpfout zich openbaart terwijl een project al voor 80 procent is gerealiseerd, moet er vaak worden gesloopt of aangepast. Bij grote nieuwbouwprojecten kan dat omvangrijke gevolgen hebben, bijvoorbeeld wanneer een hele rij woningen moet worden hersteld.” Tijdig inzicht in ontwerprisico’s kan dus veel kosten besparen.

Aannames

Wat daarbij helpt, is niet te veel aannames doen. “Risico’s ontstaan juist vaak bij zaken waarvan iedereen denkt: dat zit wel goed”, zegt Meijer. “Wat we niet zeker weten, onderzoeken we meestal grondig. Maar juist aannames die als vanzelfsprekend worden gezien, worden te weinig ter discussie gesteld.” Daarnaast is aandacht voor details belangrijk. Stiemer geeft het niet opmerken van een renvooi als voorbeeld, of het werken met een verouderde bouwtekening. “Dan kan het voorkomen dat palen te ver naar links of rechts worden ingeslagen.”

Eigenaarschap

Belangrijk is dat iedereen binnen het project weet wie het ontwerprisico draagt. Het ontwerprisico is met de introductie van de UAV-GC meer naar de hoofdaannemer verplaatst, maar de risico’s zijn daarmee niet verdwenen. Meijer: “Er zijn nog altijd bouwbedrijven die te makkelijk over contracten heen stappen en ervan uitgaan dat het ontwerprisico bij de opdrachtgever ligt, terwijl het in het contract iets anders staat omschreven. Daar moet je scherp op zijn.”

Vroegtijdig

Howden is als adviseur regelmatig betrokken bij contracten om duidelijk te maken wie welke risico’s draagt. Het is belangrijk om daar vroegtijdig bij betrokken te zijn, weet Stiemer uit ervaring. “Het komt regelmatig voor dat we om 12.00 uur worden gebeld en dat om 15.00 uur het contract al wordt getekend. Dan kun je vaak weinig meer aanpassen. Bovendien zijn bouwers vaak sterk gericht op het binnenhalen van de opdracht, waardoor minder kritisch naar risico’s wordt gekeken.”

Vaak is er sprake van tijdsdruk omdat de opdrachtgever graag snel met de bouw wil beginnen. Dat mag geen reden zijn om minder aandacht te geven aan je risicomanagement, benadrukt Meijer. “Vraag je af of de uitvoering aansluit op de gemaakte afspraken, waar de risico’s zitten en welke risico’s je kunt elimineren. Blijf naar het inhoudelijke proces kijken.”

Risicomanagement

Samenwerken aan risicobeperking wordt belangrijker omdat bouwen steeds complexer wordt. “Er komen meer duurzame installaties en gebouwen die gebruikmaken van slimme technologie. Daar zijn veel partijen bij betrokken, maar geen enkele partij heeft de samenhang tussen alle systemen in beeld”, zegt Meijer. Hij geeft het voorbeeld van een installatiebedrijf dat voor een pand een schacht had getekend waar alle elektrische bedrading doorheen liep. “In de praktijk bleek daar een draagbalk te zijn.”

Zulke problemen kun je voor zijn met integraal risicomanagement waarbij mensen van verschillende disciplines betrokken zijn, tipt hij. “Zij kunnen als team onafhankelijk kijken naar dingen die anders over het hoofd worden gezien. Dan neem je gezamenlijk de verantwoordelijkheid en voorkom je dat je achteraf naar elkaar gaat wijzen. Leg daarbij goed vast wie wat doet.” Stiemer geeft aan dat de kosten snel kunnen oplopen als je de verantwoordelijkheden niet goed vastlegt. “Bij een nieuwbouwproject van 15 miljoen euro ontstonden scheuren in de hoofddraagconstructie. De bouw lag daardoor gedurende zes maanden stil. In totaal kwam de schade in dat geval uit op meer dan 10 procent van de aanneemsom, zonder dat je weet of alles verzekerd is.”

Contractmanagement

Het managen van de risico’s begint bij goed contractmanagement. “Zorg dat je in het contract de verantwoordelijkheden duidelijk vastlegt en kijk of je risico’s kunt verleggen of verdelen. Dat laatste is voor een middelgrote aannemer bij hele grote projecten zeker mogelijk, zegt Meijer. “Elk risico dat je zelf niet loopt, hoef je niet te verzekeren.”

Heb je het risico wél, dan moet je volgens Stiemer afwegen of je het project wilt gaat doen. “Betrek daar al vroeg je verzekeringsmakelaar bij, zodat je meteen kunt nadenken over het vangnet dat je nodig hebt. Wij willen graag bijtijds betrokken zijn omdat het vaak gaat om premies van tienduizenden euro’s. Neem je die niet mee in je kostenberekening, dan drukt dat je rendement.”

Dit artikel is gesponsord door Howden Nederland.