Klimaatverandering en extreme neerslag hebben impact op Zoutkamp. “We stonden voor een grote waterbouwkundige opgave om de waterveiligheid in en rond het dorp te verbeteren”, vertelt Mark Pietersen, projectmanager bij Waterschap Noorderzijlvest. “We kozen voor de bouw van een nieuw gemaal met een grotere afvoercapaciteit, de sloop van het voormalige gemaal H.D. Louwes en het verhogen van de regionale waterkeringen rondom het Lauwersmeer. Ook de renovatie van de monumentale Hunsingosluis en het vervangen van oeverbescherming langs het Hunsingokanaal namen we op in Nieuwe Waterwerken Zoutkamp.”

Integrale gebiedsontwikkeling

Voordat het waterschap het project in de markt zette, besprak het met de provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland eventuele meekoppelkansen. “De provincie wilde de verplaatsing van het gemaal aangrijpen om de voormalige Hunsingo-keersluis om te bouwen tot schutsluis. De recreatievaart krijgt daardoor altijd doorgang naar het Lauwersmeer, ook bij hoogwater. De gemeente dacht onder meer aan de aanleg van een fietspad, twee composietbruggen, extra aanlegsteigers en een stroom- en watervoorziening in de haven van Zoutkamp. We besloten samen op te trekken voor de integrale gebiedsontwikkeling, met het waterschap als trekker.”

Bewust een bouwteam

De enorme investering en de bouw van het gemaal naast het kwetsbare monument uit 1859 maakten het project risicovol. Bovendien zou de stremming van de naastgelegen N388 tot veel overlast leiden. “Het beheersen van al die aspecten wilden we samen met de aannemer doen. Als waterschap kozen we ervoor om de expertise van de aannemer in te zetten in een bouwteam.”

“We wilden in de bouwteamfase inzicht krijgen in de kosten en de risico’s. Daarom waren openheid en transparantie belangrijke eisen in de uitvraag aan de markt”, vervolgt Pietersen. “Strukton en haar renovatiepartner Koninklijke Oosterhof Holman adviseerden waar verder onderzoek nodig was om de risico’s beter in beeld te krijgen. Als we het project als een bestek in de markt hadden gezet, hadden we in de uitvoering vast contractueel tegenover elkaar gestaan.”

Samen de risico’s beheersen

In het bouwteam bepaalden ze de maatregelen om de risico’s van zettingen op het kwetsbare monument en de grillige ondergrond te beheersen. Op basis van het ontwerp van een specialistisch ingenieursbureau werden verschillende lengtes en diameters funderingspalen en een uitgekiende damwandconstructie met grondankers toegepast om alle ondergrondse krachten op te vangen. De palen zijn geboord en de damwanden grotendeels gedrukt om trillingen, zettingen en mogelijke schade aan de monumentale Hunsingosluis te voorkomen. Daarnaast was de ontgravingsvolgorde essentieel om de stabiliteit van de monumentale sluis en het nieuwe gemaal in de bijzondere ondergrond te borgen.

Vertrouwen opbouwen

“In de bouwteamfase werkten we het voorlopig ontwerp uit naar het definitief ontwerp. Strukton gaf steeds volledig inzage in benodigde materialen, in te zetten materieel en ingeschatte uren. Door die openheid kregen we de onderbouwing voor afstemming met ons bestuur. We kwamen tot overeenstemming om de kosten van de belangrijkste materialen – staal en beton – mee te laten bewegen met de daadwerkelijke prijzen vanwege de sterk oplopende prijzen aan het begin van het project. Zo’n open begroting is zeer ongebruikelijk, maar gaf precies het vertrouwen waarnaar we op zoek waren.”

Openheid was er ook naar de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed vanwege de monumentale Hunsingosluis. Doorrekeningen van Strukton werden meerdere keren aan de Rijksdienst voorgelegd, zodat er bij de gemeentelijke vergunningaanvraag al volledig draagvlak was opgebouwd. “Met deze aanpak hebben we een belangrijk risico op uitloop in de planning beheerst”, aldus Pietersen.

Van bouwteam naar realisatie

De constructieve samenwerking kreeg na de bouwteamfase een vervolg met het realisatiecontract (UAV-GC). Naast reguliere overleggen zochten Mark Pietersen en Marcel Kampman elkaar regelmatig op om het verdere projectverloop in openheid te bespreken. “Je moet elkaar volledig vertrouwen om dat te kunnen doen”, benadrukt Pietersen. “Ik wilde niet voor verrassingen komen te staan en Marcel begreep dat.”

Marcel Kampman, projectmanager bij Strukton Infra Specials, bevestigt dat: “We hadden wat tegenslag rondom de stremming van de provinciale weg. Door Mark een inkijk te geven in onze projectprognoses wist hij waar hij aan toe was en dat gaf rust. Dat is zo goed bevallen, dat we deze gesprekken elk kwartaal hebben herhaald. Als de persoonlijke klik er is, verlies je elkaar niet snel. Toch moet je steeds alert zijn en het gesprek met elkaar aangaan als er issues zijn. En doe een stap naar voren in openheid en transparantie. We investeerden van twee kanten in de verbinding.”

Meer werkplezier

“Openheid, transparantie en verbinding hebben ervoor gezorgd dat we elkaar goed begrepen en elkaar konden helpen, en echt samen aan de opgave werkten”, voegt Oscar Koster, directie Strukton Infra Specials, toe. “Wanneer het lastig werd, hebben de teams van Waterschap Noorderzijlvest en Strukton beide op basis van vertrouwen een stap naar voren gezet. Daardoor vlieg je samen niet uit de bocht én vergroot je het werkplezier. Ook mede dankzij de participatie van de gemeente en de provincie en de goede relatie met omwonenden zijn de Nieuwe Waterwerken Zoutkamp een succes geworden.”

Belofte nagekomen

Op 29 mei 2026 is het project opgeleverd en op 12 juni is feest gevierd met de inwoners van Zoutkamp, die voor langere tijd de impact van het project hadden ondervonden. “De stremming van de N388 was verlengd, maar Strukton kwam haar belofte over de einddatum na”, vervolgt Pietersen. “De bewoners hebben hun waardering voor die betrouwbare toezegging overgebracht door een taart bij het projectteam langs te brengen. Een mooi gebaar.”

Meerwaarde van een bouwteam

“Als projectmanager heb ik meerdere contractvormen toegepast, maar de gelijkwaardige en open samenwerking in een bouwteam heeft veel meerwaarde”, vervolgt Pietersen. “Je onderkent en beheerst de risico’s beter en je creëert draagvlak, omdat je alle voorwaarden van het realisatiecontract met elkaar doorneemt. Er waren in de uitvoering financiële tegenvallers, maar de achterliggende keuzes hadden we met z’n allen gemaakt. Niet elk project leent zich voor een bouwteam, maar voor risicovolle opgaven met grote investeringen heb je de expertise van de markt al vroeg in het proces nodig.”

Nog meer risicobeperking

De evaluatie van het bouwteam Nieuwe Waterwerken Zoutkamp heeft inmiddels plaatsgevonden en een van de conclusies is het definitief ontwerp nog verder uit te werken vóór de realisatiefase. Dit zorgt voor nog meer risicobeperking en een grotere voorspelbaarheid van het project. “Het is jammer dat wat we in drie jaar hebben opgebouwd nu stopt”, benadrukt Kampman. “De samenwerking voelde zo natuurlijk aan en het project verliep tot het eind zo soepel, daar hadden we nog wel meer bij stil mogen staan. We gaan onze ervaringen en leerpunten vastleggen voor toekomstige bouwteams. We voelen onze verantwoordelijkheid om dit succesvolle samenwerkingsmodel verder te brengen.”

Van bouwteam naar alliantie

“Ik ben trots op de inzet van de drie overheden om er een integrale, erfgoedinclusieve gebiedsopgave van te maken”, zegt Pietersen tot slot. “Ik ben ook trots op de goede samenwerking in de bouwteam- en realisatiefase, en op het bereikte eindresultaat. Het verliep precies zoals ik me had voorgesteld. Ik zou nog verder willen gaan door een alliantie te sluiten met de markt en als geïntegreerd team verantwoordelijk te zijn voor het projectdoel. Dat hoop ik nog eens mee te maken.”

Die wens deelt Kampman met hem. “Nu hebben we nog dubbele rollen. Hoe mooi zou het zijn als we kunnen optimaliseren door de twee projectteams te vervlechten tot één projectorganisatie en elkaars expertise nog meer te benutten: een alliantie. Ook ik zou het fantastisch vinden om dat te ervaren.”

Dit artikel is gesponsord door Strukton.