nieuws

Bouwers voorkomen renovatiewoede: ‘Sterker nog, wij maken wijken gelukkiger’

woningbouw 2945

Bouwers voorkomen renovatiewoede: ‘Sterker nog, wij maken wijken gelukkiger’

Herrie. Stof. Maanden van overlast en troep. Alsof je in je eigen woning bivakkeert. Dat lot staat miljoenen huurders de komende jaren te wachten. Wat bouwers kunnen doen? “Hondjes uitlaten of buurtfeesten organiseren.” Waarom? “Je moet wel. Anders geen opdracht.”

Leuk hoor al die corporatiewoningen die onder het mes moeten, makkelijk is het niet. Huurders hebben wel iets anders aan hun hoofd. Alsof je als bouwers bij ze inbreekt, terwijl je de boel wilt opknappen. Vergis je niet: bewoners houden jou ook in de gaten. Elke misstap wordt vastgelegd.
Bij corporatie Portaal kunnen ze erover meepraten sinds een item van Zembla vorig jaar over de renovatie van flats in de Utrechtse wijk Overvecht. Het onderzoeksprogramma onthulde een verhaal van onveilige situaties, ernstige overlast, gebrek aan inspraak en zelfs intimidatie.

Portaal ontkende, en herkende zich niet in de geschetste situatie, maar de waarheid  en woede van huurders kon de corporatie daarmee niet weg­nemen. Het geeft aan hoe gevoelig dit soort renovatieprojecten liggen: huurders ervaren letterlijk dat ze aan het kamperen zijn in hun eigen woning. Weken, maanden, soms jaren bivakkeren zij in bouwputten. “En zelden vragen ze daar zelf om”, weet Marieke Kolsteeg, directeur-bestuurder bij Corporatie Waterweg Wonen in Vlaardingen. Zij vindt dat bouwers en corporaties meer aandacht moeten besteden aan die bewoners. “Bij het verduurzamen van woningen wil je de batterij zo lang mogelijk volhouden. Maar we moeten ons realiseren, dat de batterij van ons huurderbestand, van de mensen zelf, zo goed als leeg is. Als mijn hoofd vol zit, zit ik ook niet op iets nieuws te wachten. Een warmtepomp, balansventilatie?”

Bewonerscommunicatie

Laaggeletterdheid, schulden, nauwelijks ontbijt op tafel kunnen krijgen voor de kinderen. En de relatie tussen huurders en corporaties is ook niet altijd opperbest, zegt Jan Willem Sloof, directeur van Renolution, een bedrijf dat zelfs hogere appartementsgebouwen Nul-op-de-meter maakt. “Daarom halen wij zelf de handtekeningen op en niet de corporatie. Die staat vaak al met 3-0 achter nog voor de plannen bekend zijn. Meestal krijgen wij honderd procent van de bewoners mee.” Niet toen de corporatie tegen het advies in een bewonersbijeenkomst organiseerde… “Toen stonden we binnen 3 minuten weer buiten. U heeft dit niet gedaan, en al jaren geen onderhoud gepleegd, was het verwijt naar de corporatie… Altijd gaat het dan over geld en achterstallig onderhoud. Probeer dan maar iets nieuws te gaan doen.”

Laat de communicatie aan bouwers over, adviseert Sloof de corporaties. “Wij hebben zelfs een team Bewonerscommunicatie. Zij zijn allemaal getraind op communicatie in Nul-op-de-meter-renovaties. Per bewoner voeren wij minstens drie individuele gesprekken. Van kennismaking naar reparatieverzoeken tot en met het doornemen van de dagplanning.” Niet techniekgericht handelen, niet protocollen­gericht, maar mensgericht. Dat is de grote uitdaging, ziet ook Kolsteeg.

“Een bouwbedrijf kan vandaag echt niet meer zeggen: morgen moet u om 8 uur thuis zijn, want dan gaan we met alles beginnen. Aan de voorkant moet alles afgestemd zijn. Doe je dat niet goed, dan wordt een renovatieklus als een overval ervaren.”
Sloof beaamt dat: “Twintig procent van de opgave is techniek, tachtig procent emotie. Na één dag vinden bewoners het al ingrijpend worden.” Renolution heeft kantoorunits op bouwlocaties. Op vaste tijden is ons team daar aanwezig. “Bewoners kunnen daar altijd naar binnen lopen als ze vragen hebben of als ze gewoon even willen praten.”

Proefwoningen

Communiceren. Vertrouwen kweken. Ook volgens ERA Contour is dat van groot belang. “Ons werk bevindt zich letterlijk achter de voordeur van de bewoner. Neem je de bewoner niet goed mee, dan sta je na een paar dagen stil”, zegt Michel Ouwens, Hoofd Realisatie Groot Onderhoud en Renovatie. “Wij doen dat met eigen wooncoaches.” ERA maakt meestal ook eerst een proefwoning op locatie. Bewoners kunnen daar zien wat ze krijgen en wat er wanneer gaat gebeuren.

Bij ERA Contour worden wooncoaches ingezet bij een revovatie. “Neem je de bewoner niet mee, dan sta je een paar dagen stil.”

“Visueel management”, zegt Ouwens. “In die proef­woning kunnen bewoners vragen stellen of gewoon een kop koffie drinken, alsof het hun tweede huis is. Wij zijn letterlijk even de buurman, bij wie ze altijd even naar binnen kunnen lopen. Het nul-op-de-meter-concept is voor bewoners vaak helemaal nieuw. Die moet je daar rustig in meenemen.”
Met speciale, dubbelzijdige, smileys op het raam van hun woning kunnen huurders gemakkelijk aangeven als hen iets dwarszit. “Die smiley heeft een groene en een oranje kleur. Gaat alles goed dan laat de bewoner de groene kant zien, zit ze iets dwars, dan de oranje kant. Sommige bewoners vinden het moeilijk om zelf naar de uitvoerder te gaan als er iets aan de hand is. Wij proberen die drempel te verlagen.”

Bij een recent project was ERA Contour zelfs twee jaar ‘te gast’. Ouwens zag een band ontstaan met bewoners, dat gebeurt wel vaker. “De sociale voetprint, noemen we het wel eens. We maken mee dat bewoners die nooit met elkaar praatten, dat na afloop van een project wel doen. Ik durf te zeggen dat wij in wijken ook gezelligheid brengen. Wij starten met een feest, met een hapje en een drankje en soms zelfs met muziek en foodtrucks en eindigen met een opleverfeestje. ‘Jammer dat jullie weggaan’, horen we best vaak.”

Geen gedoe, geen commentaar, geen pijnlijke documentaires. Doe je het goed, dan krijg je bloemen, zelfgebakken saucijzenbroodjes of taart, is de ervaring van Sloof en Ouwens. “Als er soep door de wijk heengaat, weet ik; dat gaat wel goed.”
Bij ERA Contour denken ze zelfs aan de straat verderop. “Bij een project in Amsterdam krijgt iedere omwonende daar nu een bloemenbon. Zij hebben ook niet om de overlast gevraagd.”

Renovatieblijdschap

Bij Renolution hebben ze ook wat over voor de buurt en dus ook voor de omwonenden. Sloof: “Zo hebben we de hond van een oudere man uitgelaten tijdens werkzaamheden. Een keer troffen we een bewoner met koikarpers in de vijver. Op verzoek hebben wij ze gevoerd.”

Het wordt gewaardeerd. “Als je ziet wat bewoners allemaal voor ons personeel maken. De een zorgde altijd voor snacks, de andere bracht ons zelfgemaakte saucijzenbroodjes of soep. Dat is gewoon hartverwarmend. Een keer kregen al mijn werknemers een afscheidscadeau. Dan weet je: wij hebben het goed gedaan.” Renovatiewoede? Sloof gaat voor Renovatieblijdschap. Hij herinnert zich de oude vrouw van tachtig. Wat zag zij tegen de verbouwing op.

“Twintig procent van de opgave is techniek, tachtig procent emotie. Na één dag vinden bewoners het al ingrijpend worden”

“Maar ze tekende er uiteindelijk toch voor omdat ze niet wilde dwarsliggen voor de rest van de buurt. Wat was dat een lief mens. Toen we klaar waren en onze vrouwelijke uitvoerder het project opleverde, stonden de tranen in haar ogen, omdat we na deze intensieve periode weggingen.”

Sloof en Ouwens vinden dat bouwbedrijven zich moeten verplaatsen in bewoners. Corporaties zouden er meer in moeten investeren. Kolsteeg van Waterweg Wonen onderschrijft dat. “Wij moeten als corporaties aannemers meer de ruimte durven geven om zelf met plannen te komen. Laat ze zelf bedenken hoe ze zo min mogelijk overlast veroorzaken. Corporaties moeten een aannemer dus zeker niet alleen op de laagste prijs selecteren.”

Op 14 mei tijdens het Renovatiecongres in de Brabanthallen gaan de drie ondervraagden onderleiding van Thomas van Belzen met elkaar in discussie tijdens het openingsdebat over de sociale opgave bij het verduurzamen van huurwoningen in Nederland. Anneke Witte, interim-directeur bij Bewuste Bouwers schuift ook aan tijdens dat debat. Daar kan je natuurlijk bij zijn >>
Reageer op dit artikel