nieuws

Eigenwijze gemeente is wachten zat: ‘we gaan zelf woningen bouwen’

woningbouw Premium 6673

Eigenwijze gemeente is wachten zat: ‘we gaan zelf woningen bouwen’
Een van de locaties waar de tijdelijke woningen komen. Foto: Ronald Bakker

Purmerend gaat het woningtekort te lijf door zélf woningen te realiseren. De gemeente trekt geld uit voor tijdelijke woningen, zonder dat er een corporatie aan te pas komt. Een uitzonderlijke stap, want woningbouw hoort niet in het takenpakket van gemeenten. “Zo breng je een echte versnelling teweeg.”

Purmerend is het wachten beu. Maar liefst 3500 woningzoekenden zijn er in de regio en wachtlijsten lopen op tot maar liefst twaalf jaar. Tijdelijke woningen kunnen dit probleem deels oplossen, denkt de gemeente. Voor dit type woningen hoeven bestemmingsplannen namelijk niet te worden gewijzigd en kunnen ze dus vrij snel geplaatst worden.

Maar animo uit de markt om deze woningen te bouwen is er nauwelijks. Gesprekken waren er wel, laat wethouder Thijs Kroesse weten, maar grote interesse was er niet.

“Slechts één corporatie, Wooncompagnie uit Hoorn, was bereid veertig tijdelijke huizen te plaatsen. Dat is natuurlijk een positief gebaar, maar veertig woningen is bij lange na niet genoeg. Wij willen er meer”, verklaart de wethouder die ooit zelf in een containerwoning in Amsterdam woonde.

Corporatie: ‘We hebben niet de financiële middelen’

De gemeente besloot daarom in overleg met de corporatie de bouw van de tijdelijke woningen zelf te regelen. Zo kan de Wooncompagnie zich puur focussen op nieuwbouw voor lange termijn, is het idee. De gemeente gaat minimaal 118 tijdelijke huizen plaatsen en heeft daarvoor een flink bedrag gereserveerd: maar liefst 9 miljoen euro.

“Wij hebben niet de financiële middelen om naast de reguliere woningbouw, ook nog zoveel tijdelijke huizen te bouwen”, legt Gwen Oud, communicatieadviseur van de Wooncompagnie, de keuze uit. “De nieuwbouwprojecten vergen al voldoende geld en aandacht.”

‘Woningbouw versnellen’

De Meeuw, bouwer van tijdelijke woningen, is erg blij met de stap van de gemeente. Niet alleen omdat het bedrijf de woningen mag realiseren, maar ook omdat de bouwer gelooft dat dit dé manier kan zijn om woningbouw echt in een versnelling te krijgen.

“Wij zijn al 3,5 jaar in de markt actief en we zien steeds meer ambities van gemeenten die honderden en soms wel duizenden tijdelijke woningen willen plaatsen. “Maar daarvan wordt maar een klein percentage écht gerealiseerd”, vertelt directeur Bas de Haan.

Assen bouwde eerder al sociale huurwoningen zelf
Bij gebrek aan corporaties die wilden investeren in sociale huurwoningen, besloot gemeente Assen een paar jaar geleden sociale huurwoningen in eigen beheer te realiseren. Het zorgde voor flink wat ophef. Zelfs toenmalig minister van Wonen, Stef Blok, bemoeide zich ermee en zei dat woningbouw geen taak was voor gemeenten. Het zou te veel risico’s met zich meebrengen.

Nu, bijna vier jaar later, kan Assen terugkijken op een naar eigen zeggen goedlopend project. De woningen werden weliswaar gerealiseerd met hulp van een projectleider van een corporatie, toch kan Assen zeggen dat ze met succes sociale huurwoningen in eigen beheer hebben geplaatst. Het kostenplaatje klopt, en de risico’s waar van te voren over werden gesproken, zijn niet uitgekomen.

Toch heeft Assen daarna nooit meer zo’n project in eigen beheer opgepakt. Ook kent Cor Harms, adviseur Wonen van de gemeente en vanaf het begin erbij betrokken, geen andere gemeenten die het voorbeeld van Assen hebben opgevolgd. “Dit komt vooral omdat woningcorporaties daarna weer zelf zijn gaan investeren in woningbouw. Dus is het eigenlijk niet meer nodig geweest.”

De stap van Purmerend is de eerste die op het project in Assen lijkt, denkt Harms. Oke, daar gaat het dan wel om tijdelijke woningen, maar wél in eigen beheer. “Als woningcorporaties niet kunnen voorzien in de vraag, dan snap ik heel goed dat een gemeente deze stap zet. Dus dat dit nu gebeurt in Purmerend vind ik niet gek.”

De gemeente denkt zelf ook aan het realiseren van tijdelijke woningen, om het woningtekort op te lossen. Voorlopig wil Assen dit echter wél in samenwerking met corporaties doen. “We zijn al in gesprek met ze. Maar als wij signalen krijgen dat het lastig wordt om deze te bouwen, dan volgen we misschien wel het voorbeeld van Purmerend”, aldus Harms.

“Dat komt omdat corporaties en beleggers de bouw van tijdelijke woningen lastig vinden, een risico, omdat het een onbekend product is. Ze zijn onzeker over wat het écht gaat opleveren. Dat Purmerend dit nu zelf oppakt, is een hele goede stap. Als meer gemeenten dit doen, kunnen we een enorme versnelling in de woningbouw realiseren.”

Meer gemeenten volgen Purmerend

Meer gemeenten denken er al aan om het voorbeeld van Purmerend te volgen, verklapt De Haan. “Ook daar zijn grote tekorten en kunnen tijdelijke woonconcepten een uitkomst bieden. We zijn al met een aantal gemeenten in overleg. Ik kan niet zeggen welke dat zijn, want de gesprekken bevinden zich nog in een te pril stadium. Maar er wordt zeker serieus over nagedacht.”

Risico’s

Toch kleven er wel degelijk risico’s aan het zelf realiseren van dit soort plannen. Oud-minister van Wonen, Stef Blok, was een paar jaar geleden niet voor niets tegen de plannen van gemeente Assen om zelf sociale huurwoningen te bouwen. Hij waarschuwde voor het feit dat een gemeente daarvoor te weinig kennis had en dat het veel risico’s kon opleveren.

Want wat als de bouw duurder uitvalt? Of als de woningen leeg zouden komen te staan? In Assen heeft het project volgens Cor Harms, adviseur Wonen van Assen, positief uitgepakt (zie kader), maar dat betekent niet dat dit in Purmerend ook geval zal zijn.

‘Korte periode financieel rond te krijgen’

De risico’s bij tijdelijke woningen kunnen zelfs groter zijn, stelt Harms. “Het gaat hier om woningen voor een beperkte periode. Dan heb je een kortere tijd beschikbaar om het financiële plaatje rond te krijgen, want na tien jaar moeten ze verplaatst worden”, legt hij uit. Daarnaast kan de bouw duurder uitvallen door opgelopen bouwkosten. Of wat als de huurders na twee jaar geen vaste woning hebben gevonden? Of als de buurt tegen de tijdelijke huizen in verzet komt?

Geen zorgen

Wethouder Thijs Kroesse maakt zich er geen zorgen om. Ja, het project is nieuw. Ja, het is spannend. Maar dat er écht iets fout gaat, dat verwacht hij niet.

“Protesten uit de buurt zullen reuze meevallen”, is zijn overtuiging. “Omdat we van te voren goed in gesprek zijn gegaan met bewoners. We bouwen ook geen zeecontainers meer met een plastic kap ertegenaan, zoals vroeger gebeurde. Inmiddels zijn de woningen van goede kwaliteit.”

‘Aanschafwaarde is goedkoper’

Daarnaast gelooft Kroesse ook niet dat de gemeente opeens met torenhoge kosten zal zitten. “De aanschafwaarde van deze woningen is goedkoper dan een reguliere woning. Er hoeft niet uitgebreid geheid te worden, er zijn geen ingewikkelde constructies nodig, we hoeven geen bestemmingsplannen te wijzigen. Dat is het voordeel van deze tijdelijke woningen. Dus ik verwacht dat we het kostenplaatje gewoon rond krijgen.”

De 118 woningen die Purmerend gaat realiseren over vier wijken in de stad, zijn bedoeld voor mensen die door het huidige woningtekort ‘tussen wal en schip vallen’. Die eigenlijk spoedig een sociale huurwoning nodig hebben, maar die door de enorme wachtlijst, daar niet voor in aanmerking komen. De huurders gaan een bedrag betalen van 500 euro aan huur en dat bedrag kan door eventuele huurtoeslag, nog lager worden.

Thijs Kroesse, wethouder van Purmerend, heeft veel vertrouwen in de tijdelijke woningen.

Niet meteen het hele tekort opgelost

Kroesse heeft niet de illusie dat met de bouw van deze woningen meteen het hele tekort is opgelost. “Niet iedereen die dringend op zoek is naar woonruimte komt hiervoor in aanmerking. Iemand die nog bij zijn ouders woont, maar wel in een liefdevol gezin zonder problemen, zal niet zo snel zo’n woning toegewezen krijgen. Mensen in die categorie gaan we hier helaas niet mee helpen.”

Bouwlocaties zijn op

Maar het geeft de gemeente wél even lucht om plannen voor die groep mensen, voor de langere termijn, te kunnen realiseren. De gemeente wil tot 2040 10.000 woningen erbij, maar heeft nog een grote kluif voor de boeg om dat te realiseren. De grenzen zijn namelijk bereikt, bouwlocaties zijn er nauwelijks en dus moeten woningen de lucht in. “Bij dat soort plannen zijn de procedures altijd langer. Voor de korte termijn kunnen tijdelijke woningen dan een uitkomst bieden.”

Purmerend hoopt de komende tijd nog meer tijdelijke huizen te plaatsen. Met De Meeuw is een flexibel contract afgesloten voor maximaal 300 tot 350 woningen, dus die kunnen er nog zo bij worden gebouwd.

Reageer op dit artikel