nieuws

Circulaire woning is (nu nog) 10.000 euro duurder dan gewoon huis, ontdekten ze in Enschede

woningbouw Premium 2459

Circulaire woning is (nu nog) 10.000 euro duurder dan gewoon huis, ontdekten ze in Enschede
Circulaire woning Enschede, ontwerp: architectenbureau LKSVDD

Na circulair praten komt circulair doen. In Enschede doet corporatie De Woonplaats samen met bouwbedrijf Ter Steege een interessante proef. “Als je kiest voor energietransitie, kies je niet per se voor circulariteit.”

“Praten is mooi, doen is beter.” Het zaaltje met deelnemers aan de masterclass circulariteit kreeg na maanden van kennis opsnuiven vorig jaar de vraag: wie wil er echt aan de slag met circulair bouwen? Hans Jannink, projectmanager van woningcorporatie De Woonplaats uit Enschede vond het tijd voor actie. De corporatie uit Enschede deed als “launching customer” een woonblok in de aanbieding om circulair aan te pakken.

Ter Steege wil geen geitenwollen sokken aantrekken

Johan Riezebos, directeur bij bouwbedrijf Ter Steege uit Rijssen zat ook in het klasje en had dezelfde aandrang. “Je moet je verantwoordelijkheid nemen als bedrijf”, kijkt hij terug. “We moeten naar minder afval en ervoor zorgen dat we niet onze voorraden uitputten.” Hij vertelt zijn verhaal aan de telefoon, rijdend in zijn elektrische Hyundai. “We willen geen geitenwollen sokken aantrekken. Het is een realistisch verhaal.”

De twee vonden elkaar, vormden met andere deelnemers van de door innovatieplatform Pioneering georganiseerde masterclass een groepje en niet veel later was het eerste circulaire renovatieproject van Enschede geboren.

Een jaar later is het project een heel eind op streek. Als alles lukt wordt halverwege 2019 in de wijk Stroinkslanden-Zuid gestart met een pilot. Daar staat een rijtje woningen dat oorspronkelijk in aanmerking kwam voor sloop. Zeven vernieuwde woningen moeten er komen, zoveel mogelijk circulair gebouwd. Het nodige denkwerk is er al aan vooraf gegaan, legt Jannink uit. “Want wat is eigenlijk circulair bouwen? Hebben we het dan alleen over materialen? Wat kunnen we hergebruiken en wat niet?” En wat zijn nog meer do’s en don’ts?

Hans Jannink van de Enschedese corporatie De Woonplaats: ‘In de schil is minder ruimte voor hergebruik.’

Huizen zijn losse, verplaatsbare modules

De bouwende partijen (zie kader) hebben het ontwerp bijna af. De oude woningen waren eenlaags en hebben betonnen tussenwanden. Het idee was om daar een verdieping op te zetten, een optopping, maar de fundering bleek constructief niet sterk genoeg. Plan is nu om de wanden weg te halen en te gebruiken als bestrating bij de centrale toegang tot de huizen. Gekozen is om op de fundering die blijft liggen houtskeletbouw toe te passen. De huizen zijn dan losse modules, die gebouwd worden in de fabriek. Die modules zijn te demonteren, waardoor de woningen verplaatsbaar zijn. Dat is volgens Jannink in ieder geval de insteek.

Nog een uitgangspunt: daar waar het kan en de materialen goed zijn, moet je hergebruiken. Zo wordt een deel van de gevel gemaakt van hergebruikt hout. Gekeken wordt of de oude deuren ook weer geplaatst kunnen worden. Bij het glas lukt dat niet, in de vernieuwde huizen komt triple glas. “In de schil is minder ruimte voor hergebruik, in het gebouw zelf is er meer ruimte voor oneffenheden”, zegt Jannink. De woningen worden niet aan het gas gekoppeld en krijgen een luchtwaterwarmtepomp voor ruimteverwarming en heatpipes voor warm tapwater.

Woningen worden na 10 à 15 jaar teruggekocht door bouwer

De bouwgroep rond Ter Steege denkt aan een terugkoopgarantie voor de woningen, zegt Riezebos, waarbij de woningen na bijvoorbeeld tien à vijftien jaar weer teruggekocht kunnen worden en ergens anders kunnen worden geplaatst. Dat past in de circulaire gedachte. Ook kunnen de woningen as a service aangeboden worden, zegt Riezebos. En de keukens ook. Via een soort leasecontructie. De bouwgroep is dan eigenaar en de corporatie gebruikt de woningen en/of keukens. Probleem is volgens Riezebos wel dat corporaties alleen woningen mogen verhuren die ze zelf bezitten, dus niet woningen van circulaire bouwers. “Dat proberen we wel aan te kaarten in de Bouwagenda”, zegt Riezebos.

Zo heb je volgens hem bij circulair bouwen wel meer last van bestaande eisen. “Je kunt allerlei leuke dingen doen in een proef, maar als het een regulier project betreft, stuit je op regels. Zo kun je dakpannen hergebruiken, maar alleen op hetzelfde huis. Als de dakpannen bij de buren komen te liggen, voldoen ze niet aan de CE-markering.”

Johan Riezebos van Ter Steege: ‘De woningen kunnen as a service aangeboden worden’

Trail and error in Twente

Dat soort dingen leer je pas door het te proberen. Het is trial en error in Twente. Ze hebben bovendien niet alle wijsheid in pacht. “Aan het eind van de rit moet blijken of de circulaire proef geslaagd is”, zegt Jannink.

Nog zoiets. Als je kiest voor energietransitie, kies je niet per se voor circulariteit. Met zonnepanelen heb je duurzame energie, maar je hebt ook toekomstig afval dat je niet kunt hergebruiken, legt Jannink uit. De polderoplossing in Enschede is dat er zonnepanelen komen, maar niet zoveel als je kwijt zou kunnen.

Nu het ontwerp bijna klaar is, ontstaat ook een beeld wat zo’n circulair huis gaat kosten. Voor corporaties die op de centjes moeten letten toch wel een dingetje, zegt Jannink. Zeker in deze tijd, waarbij de sociale huisvesters elk eurocent twee keer moeten omdraaien. Hoewel je allerlei materialen hergebruikt, is circulair bouwen nog niet per definitie goedkoper, weet Jannink inmiddels. “Grofweg 10.000 euro per woning duurder.” De corporatie wil nog met de bouwgroep aan tafel of het goedkoper kan.

Riezebos vindt het prima. “Ik proef bij iedereen de wil om er een succesvol project van te maken. Als iedereen een beetje water in de wijn doet, moet het lukken. In dit geval is het project voor iedereen belangrijk om te leren.”

Plan is nu om de wanden weg te halen en te gebruiken als bestrating bij de centrale toegang tot de huizen. Illustratie: LKSVDD Architecten.

 

Circulair bouwen in Enschede

Nederland wil in 2050 circulair zijn. Circulair bouwen betekent dat de gehele bouwketen hiervoor opnieuw en anders ingericht moet worden. Het Twentse innovatieplatform Pioneering is met een groep pioniers de werkgroep circulair bouwen gestart met als doel circulaire bouwprojecten uit te voeren. De volgende partijen werken aan het circulaire bouwproject voor woningcorporatie De Woonplaats: Ter Steege Bouw Vastgoed, Oude Wolbers, Gebr. Van der Geest, LKSVDD Architecten, D+B Architecten, Prefab NL, Lucassen Bouwconstructies, Loohuis en BouwNext.

Het streven naar een circulaire economie is onderdeel van het kabinetsbeleid. “Het kabinet inventariseert tevens welke knelpunten in regelgeving, toezicht en handhaving duurzam innovaties in de weg staan en mogelijk opgelost kunnen worden”, belooft de regering in het regeerakkoord. Het kabinet wil dat er zoveel mogelijk kennis vergaard wordt en dat best practices ontwikkeld en verspreid worden.

 


Meer weten over circulair bouwen? Bezoek de Praktijkdag Circulair bouwen op 18 april 2019

Reageer op dit artikel