nieuws

“In geouwehoer kun je niet wonen” is in 2018 “bouwen bouwen bouwen”

woningbouw Premium 971

“In geouwehoer kun je niet wonen” is in 2018 “bouwen bouwen bouwen”

“In geouwehoer kun je niet wonen”, zei de vermaarde wethouder en staatssecretaris Jan Schaefer ruim dertig jaar geleden. Bij de huidige gemeenteraadsverkiezingen echoot zijn strijdkreet.

Bij de Tweede Kamer-verkiezingen van 2017 nog nauwelijks een thema, is betaalbaar wonen bijna uit het niets een sleutelonderwerp geworden tijdens de campagnes voor de gemeenteraadsverkiezingen. Hoe is het zover gekomen?

Je hoefde er maar je tv aan te zetten en Jan Schaefer leefde weer even. “In dit soort rechts geouwehoer kun je niet wonen”, zei PvdA-leider Lodewijk Asscher bij het tv-debat over de huizenmarkt dinsdagavond tegen Mark Rutte van de VVD. Asscher heeft zijn PvdA-held van stal gehaald. Is het modieus, of past de uitspraak van Jan Schaefer naadloos in deze tijd?

Andere partijen blijken ook niet vies van leentjebuur. “Woorden maken geen huizen”, luidde een van de leuzen van de VVD. Een beschaafde variant van de Schaefer-doctrine.

Dertig jaar na Schaefer klinkt vaker het “bouwen, bouwen, bouwen”. Een uitspraak waar de VVD zich graag mee afficheert. Tweede-Kamerlid Daniel Koerhuis van de VVD maakt er op Twitter een mantra van. Maar Asscher bedient zich er ook graag van.

Het archief Cobouw leert dat de Amsterdamse wethouder Laurens Ivens een van de eerste was met de Bouwen bouwen bouwen-kreet. In 2014 hamerde hij daar al op. Vorig jaar september drongen zelfs Chris Buijink van de Nederlandse vereniging van banken en Ger Jaarsma (NVM) in een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer aan op bouwen maal drie.

De aandacht voor wonen laat zich goed verklaren. In het kort: de woningmarkt is ziek uit de crisis gekomen en lijkt nog niet aan de beterende hand. Als de huizenprijzen de hoogte van de koorts voorstellen, moet de woningmarkt nog even in bed blijven. De virus begon tijdens de crisis te werken.

Projectontwikkelaars wilden en konden vooral tussen 2010 en 2014 niet bouwen, omdat kopers niet durfden te kopen. Minister Blok had in 2013 de corporaties in een houdgreep genomen door de verhuurdersheffing en de herziene woningwet. Die reageerden door een bouwstop.

De effecten van de bouwstop waren midden in de crisis nog beperkt zichtbaar. Pas toen de economie herstelde en de kramp ook uit de woningmarkt raakte en doorstromers die niet onder water stonden weer durfden te kopen, schoot het aantal verkopen omhoog. Alsof er een prop uit een pijpleiding werd gehaald.

Giftige mix – is het beleid of is er over nagedacht?

Maar de woningmarkt was nog lang niet in balans. Het woonaanbod was te klein, omdat er te weinig bijgebouwd was tijdens de crisis en de trek naar de grote steden intussen steeds groter werd, terwijl de bevolking sterk door was blijven groeien.

De kleine beleggers begaven zich ondertussen massaal op de woningmarkt van sterke steden. In Amsterdam werd in 2016 zelfs 13 procent van de aankopen gedaan door deze particuliere beleggers. Sparen is door de lage rente al jaren geen optie meer.

Verkiezingsposter van GroenLinks in Amsterdam: Betaalbare woningen voor iedereen

Verkiezingsposter van GroenLinks in Amsterdam

Alles bij elkaar is er op sommige plekken een giftige mix ontstaan. De prijzen voor koopwoningen rijzen in sommige steden de pan uit, het woningtekort loopt op en de huren zijn hard gestegen. Wat zou Schaefer hiervan gevonden hebben? Hij zou zich waarschijnlijk ouderwets kwaad maken over het huidige woningmarktbeleid. “Is dit beleid of is er over nagedacht?”, hoor je hem roepen.

En wat zou hij hebben gevonden van middenhuur? Anno 2018 is het opeens een gebeiteld begrip. De sleutel om de woningmarkt aan de praat te krijgen, doen partijen als D’66 geloven. Maar bij ervaringsdeskundigen, zoals de afzwaaiende corporatiebaas Thom Aussems van Trudo, is het cynisme niet ver weg. “Beleggers maken er een sport van wie het jongste bezit heeft.”

En moeten gemeenten een quotum instellen voor middeldure en dure woningen? Niet doen, adviseert het Economisch Instituut voor de Bouw. Niet goed voor de doorstroming.

Zijn tijdelijke en/of verplaatsbare woningen en oplossing? Braakliggende terreinen lenen zich er goed voor, leerde de Brabantse corporatie Zayaz.

Genoeg te doen op de woningmarkt dus voor de gemeenten. Bouwen bouwen bouwen, lijkt een goed voornemen. Daarover moet niet te lang gepraat worden. Zoals de voormalige PvdA-icoon zou zeggen: “Afconcluderen!”

Reageer op dit artikel