nieuws

Nutsvoorzieningen vertragen nieuwe woningen: ‘probleem wordt almaar groter’

woningbouw 23584

Nutsvoorzieningen vertragen nieuwe woningen: ‘probleem wordt almaar groter’

Boze kopers en gefrustreerde woningbouwers: nieuwe woningen lopen steeds vaker vertraging op door problemen met aansluitingen op gas, elektriciteit, water en internet. Zicht op beterschap is er niet. Uit angst voor represailles van “monopolistische” nutsbedrijven durven aannemers nauwelijks protest aan te tekenen. “En het probleem wordt almaar groter”, waarschuwen vriend en vijand.

“Sorry huizenkoper. Excuses voor de maandenlange vertraging.” Mei 2017. Installatiebaas Tiemen Schra van Baas BV maakt publiekelijk zijn excuses aan de kopers van tientallen, zo niet honderden, nieuwbouwwoningen in Flevoland. Het aansluiten van nutsvoorzieningen op nieuwe woningen loopt niet zoals het gaan moet.

Schra wijt het probleem aan personeelskrapte. Aan de explosie van zelfbouwers, waardoor het aantal aanvragen voor nutsaansluitingen explosief groeit en versnippert. Aan bouwers die steeds sneller huizen bouwen. Nauwelijks bij te benen voor bedrijven zoals Baas BV.

Het verhaal in Flevoland staat niet op zich. In grote delen van Nederland zien bouwers en leveranciers het misgaan. “Het is topdrukte en het barst van de aanvragen. En het probleem wordt almaar groter”, zegt Wilco Nap, manager procesmatige aansluitingen bij Stedin, leverancier van gas en elektriciteit.

De woningbouw mag dan aantrekken. Dat geldt ook voor andere investeringen. Nap: “Zo groeit de vraag naar openbare laadpalen voor elektrische auto’s exceptioneel. Van nu 1200 palen per jaar naar 10.000 over drie jaar. Dat komt boven op de woningbouwproductie, en op de investeringsprogramma’s die KPN, rioolboeren en de waterleidingbedrijven van stal halen. Om nog maar te zwijgen over de uitrol van glasvezelkasten. Vijftig waren dat er vorig jaar. Duizend dit jaar.”

Zachte planningen van bouwers

Wettelijk moeten nutsvoorzieningen binnen achttien weken zijn aangesloten, schreef minister Plasterk onlangs nog in reactie op Kamervragen. Nap van Stedin erkent dat die termijn steeds vaker wordt overschreden.

“Maar dat ligt niet altijd aan nutsbedrijven. Bouwers schuiven na een aanvraag ook geregeld met planningen. Ze zijn er ook niet bij gebaat om snel aanvragen in te dienen. Ze moeten namelijk vooraf betalen.” Schra beaamt dat. “Het komt ook voor dat wij voor niets uitrukken, omdat de meterkast nog niet wind- en waterdicht is.”

Aanvragen zijn ook complexer geworden, vervolgt Nap. “Met andere nutsbedrijven trekken we samen op en besteden we het werk in één keer aan, zodat tuintjes niet drie of vier keer open hoeven. Er komen echter steeds meer partijen bij, zoals Ziggo en KPN. Het hoeft maar bij een partij te stagneren en je loopt vertraging op.”

Aansluitproblemen zorgen voor veel ergernissen in de bouw.

Zo min mogelijk overlast veroorzaken, tegen zo laag mogelijke kosten. Met één hoofdaannemer per gebied die alle aansluitingen verzorgt. Die aanpak vergroot de efficiency, redeneren nutsbedrijven. Juist om die reden delen zij Nederland op in ongeveer 25 combigebieden die ze om de zoveel jaar als concessies op de markt zetten. De aanpak lijkt logisch, maar pakt momenteel averechts uit.

Dreigementen en boetes

Schra, die een jaarlijkse omzet draait van tussen de 80 en 90 miljoen euro, signaleert dat het klachten regent. Zelfs dreigementen. Een boete voor nutsbedrijven, zoals Hans Smits (bestuursvoorzitter Janssen de Jong) betoogt, vindt hij echter veel te ver gaan.

“Ja, er is een aansluitprobleem. En ja, dat leidt tot onwenselijke vertragingen in het bouwproces. Maar, alleen de aansluiters daarvan de schuld geven is niet eerlijk. Toen ons contract in Flevoland inging (2013, red) deden we nog niet eens kwart van het werk dat we normaal draaien. De hele markt was ingestort. Hele gebieden in Almere waren bouwrijp, maar de bouw van woningen bleef achter. Toen konden wij daar ook niemand op aanspreken. Recht op compensatie? Vergeet het maar.”

In de crisis zijn veel monteurs ontslagen, waardoor er nu een tekort aan handjes is. (Foto: Peter Hilz / Hollandse Hoogte)

De installatiedirecteur vergelijkt het probleem met het tekort aan heipalen, metselaars en voegers: er zijn gewoon te weinig handjes. Opkrabbelen na de crisis, is gewoonweg niet zo eenvoudig.

“Net zoals vergelijkbare collega’s moesten wij in de crisis tientallen monteurs ontslaan. De nieuwbouw in Nederland groeit nu zo snel, dat we niet direct in staat zijn, dat op te vangen. Maar ik geef je op een briefje: geen enkele organisatie krijgt dat in een paar maanden tijd voor elkaar.”

Smoesjes van nutsbedrijven

Gebrek aan personeel? Topdrukte? “Slap excuus”, vinden diverse bouwdirecteuren. “Ze hebben altijd smoezen over vuile grond, dan is het weer te koud, dan is de administratie weer niet goed, dan is er zogenaamd te laat betaald, dan zijn er weer te weinig keurmeesters”, klinkt het in het veld.

Ze weigeren hun verhaal hardop te delen. Ze kijken wel uit. “Veel bouwers houden hun klep over dit gezeik, omdat het commercieel niet handig is”, zegt één van hen. “En voor je het weet beland je onder op de stapel.”

Hoe groot het aansluitprobleem is, is mede daarom lastig te achterhalen. Landelijke cijfers zijn er niet. Toch bevestigt iedereen de chaos. Zo ook Vereniging Eigen Huis. “Wij ontvangen er meer en meer klachten over. Die zijn we echter nog aan het onderzoeken”, zegt een woordvoerder van de belangenbehartigers van woningkopers.

Dat is misschien wel het grootste probleem van dit probleem: er is geen probleemeigenaar. Het is als een woning zonder verbinding met het world wide web. Als een kraan zonder water. Als een fornuis zonder gas. En niemand die ingrijpt, op enkele positieve uitzonderingen na.

Consument is aan de goden overgeleverd

Nutsbedrijven schakelen hoofdaannemers in voor hele gebieden, hoofdaannemers schakelen op hun beurt onderaannemers in tegen vaak de laagste prijs. Zij hebben op hun beurt “lak” aan de planningen van woningbouwers, is de ervaring. En de koper heeft het nakijken, ziet ook Jan Fokkema. “Voor een groot deel is de consument aan de goden overgeleverd.”

Fokkema, sinds 1999  directeur van de Neprom (ontwikkelende bouwers), volgt de discussie op de voet en maakt “forse vertragingen mee”.

Neprom-directeur Jan Fokkema: “Nutsbedrijven hebben hun eigen dynamiek en procedures.”

“Regelmatig staat dit onderwerp bij ons op de agenda. En het probleem wordt inderdaad steeds groter. Bouwen gaat tegenwoordig veel sneller. Dat tempo botst met het tempo waarin nutsvoorzieningen worden aangelegd. Dat kan niet de bedoeling zijn.”

Met ontwikkelaars én nutsbedrijven poogt Fokkema het issue de kop in te drukken. Er is begrip en erkenning. Zicht op resultaat? Nou nee. “Nutsbedrijven hebben hun eigen dynamiek en procedures. En het aansluiten van voorzieningen is niet hun kernactiviteit. Partijen als Stedin worden hier niet op afgerekend. Dat helpt niet mee.”

Monopolie en rechtszaak

Fokkema wijst op de monopolieposities van netbeheerders. Als voorbeeld noemt hij de kostenverhoging van 75 procent voor het aansluiten van elektriciteit die Stedin begin dit jaar doorvoerde. Een rechtszaak daarover loopt nog.

“Maar het geeft aan hoe de verhoudingen liggen. Bovenal moeten we het aansluitingsproces handiger organiseren. Laat woningbouwers en ontwikkelaars deze klussen zelf uitvoeren. Zij zijn zelf veel beter in staat om dit werk in te plannen. Dat scheelt ook een hoop kosten.” De regie terug naar de woningbouwer?

Nap van Stedin kan daar wel mee leven. Winst is volgens hem ook te behalen met digitale informatieverstrekking. “Wat er gebeurt als dit niet verbetert? Dan lopen we met zijn allen het risico dat doorlooptijden nog langer worden en duurt het langer voor een woning wordt opgeleverd. Dat wil niemand.”

Tiemen Schra van Baas bv: “Zomaar even een monteur inschakelen, kan dus niet.”

Woningbouwers zelf de aansluitingen laten doen? “Daarmee zet je de veiligheid en de kwaliteit op het spel”, waarschuwt Schra van Baas BV. Zijn positie als ‘alleenaansluiter’ in Flevoland weigert hij zomaar op te geven. “Onze mensen moeten aan allerlei veiligheids- en kwaliteitseisen voldoen. Zomaar even een monteur inschakelen, kan dus niet.”

Aanvraag niet compleet

Aansluitprocessen vereenvoudigen is volgens Schra wel nodig. “Soms komt het voor dat we in een straat met nieuwe woningen drie keer moeten terugkeren, omdat bij de een alles is geregeld en bij de ander de aanvraag nog niet compleet is. Dan krijgen wij de consument of zelfbouwer op ons dak: hé, waarom komen jullie niet bij ons?”

Is het einde van het probleem in zicht? Een aantal bouwers zoals Van Wijnen, tackelt het issue door eerst wind- en waterdichte meterkasten aan te leggen, voor de woning wordt gerealiseerd, maar het lijken druppels op een gloeiende plaat. Fokkema van de Neprom besluit dat niet alles kommer en kwel is. “Het is zeker niet zo dat het allemaal niet deugt. Ik ken ook voorbeelden waar het wel goed gaat. Nutsvoorzieningen zijn heel waardevol en hoogwaardig in Nederland, maar hier mag echt wel iets aan gebeuren.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels