nieuws

Kap AZ stadion begon al voor de oplevering te roesten

utiliteitsbouw 3353

Kap AZ stadion begon al voor de oplevering te roesten

De verbindingen zijn waarschijnlijk het kritische detail waarop de kap van het stadion van AZ is bezweken. Maar er was meer aan de hand in Alkmaar. De uitgeklede constructie, de extra zonnepanelen en gebrekkig onderhoud hebben vermoedelijk ook een rol gespeeld. “De conservering was beroerd en de constructie roestte al voor oplevering.”

Een veel te slanke constructie, extra belasting door zonnepanelen en gebrekkige verbindingen. Het waren de meest gehoorde oorzaken sinds afgelopen zaterdag een deel van de kap van het AZ stadion naar beneden kwam. Daar komt er nu nog een bij:  roest als gevolg van gebrekkige conservering.

Aanleiding voor die nieuwe speculatie is een foto uit 2014, die een Feijenoordsupporter op twitter plaatste van de kap van het AZ-stadion. Bij een uitwedstrijd van zijn favoriete club vijf jaar terug was hem het roestende staal opgevallen boven zijn hoofd in het uitvak. Hij had er achteloos een foto van gemaakt en er verder nooit meer aan gedacht.  Tot afgelopen zaterdag.

Misschien is dit wel the ‘smoking gun’

” Is dit the smoking gun?” vraagt hoofdconstructeur Andries Broersma van het AZ-stadion zich hardop af zodra  hij de foto onder ogen krijgt. Hij was weliswaar niet verantwoordelijk voor het ontwerp  van de staalconstructie, maar hij breekt zich al bijna een week het hoofd over wat er nu precies is mis gegaan. De zonnepanelen kunnen het niet geweest zijn, is hij stellig. Gezien de manier waarop de dakkap bijna als één plak naar beneden is gekomen, wijst alles er wat hem betreft erop dat er iets met de verbindingen is mis gegaan. Bouten zijn geknapt of lassen gescheurd. Maar hij kijkt wel op van de roest die blijkbaar acht jaar na de oplevering al delen van de staalconstructie teisterde. “Dit heeft de constructie natuurlijk geen goed gedaan. Het stapelt allemaal op.”

Broersma heeft geen contact gehad met de Onderzoeksraad en heeft ook geen vermoeden wat hun bevindingen zijn. Na vier onrustige dagen werd hij eindelijk gebeld door een crisismanager die AZ in allerijl aanstelde naar aanleiding van de instorting. “Maar dat contact verliep eh…. stroef.” En dan drukt hij zich diplomatiek uit, wat bepaald niet zijn sterkste kant is. “Het komt er op neer dat ik niet in Alkmaar ben geweest om de situatie met eigen ogen te aanschouwen. En ik heb ook het dossier niet toegestuurd. Dat is iets tussen mij en toenmalig opdrachtgever Dick Scheringa. De AVG verbiedt mij dat soort informatie zomaar met iedereen te delen.” Maar deze roestvorming vindt de hoofdconstructeur absoluut heel alarmerend. “Dit is een signaal dat er geen onderhoud wordt gepleegd aan het stadion.”

Scheur in de coating is geen goed teken

Een stuk terughoudender in zijn commentaar is Tom Beljaars. Met zijn bedrijf FeCare geeft hij onafhankelijk advies op het gebied van staalconservering. Hij benadrukt dat hij op geen enkele manier betrokken is bij het AZ stadion en is beschroomd om iets te zeggen op basis van een twitter-kiekje. “De blaar op de las van de staaf met de koker is een plek die je moet behandelen. Hoewel ik niet kan inschatten hoe diep de aantasting precies is. De scheur in de coating is natuurlijk geen goed teken. Het lijkt dat er niet is verzinkt en dat er een één of tweelaags natlaksysteem is aangebracht.” De roestplekken rechts op de koker wijzen volgens de conserveringsexpert eerder op hijsschade dan op gebrekkige conservering. De beschadigingen zitten op alle zichtbare hoeken. “Hoewel je ook dat moet behandelen natuurlijk. Het beeld op de foto is niet fraai, maar zolang ik niet weet op hoeveel andere plekken van de staalconstructie dit soort roest voorkwam en of het in de tussentijd niet allang is aangepakt, kan ik er weinig zinnigs over zeggen.”

Kort na de montage was door roestvorming al een flinke schilderbeurt nodig

Staalconstructeur Simon Romkes is meer geschokt door wat hij ziet. Hij werkte in onderaanneming van Hardstaal destijds het ontwerp van de stalen kap uit.  Hardstaal ging kort na de oplevering van het stadion in 2006 failliet en door al het gesteggel over betalingen dat al gaande was, is er zeker beknibbeld op de conservering van het staal. Wat voor systeem erop is gegaan, weet hij ook niet meer precies, maar er is zeker niet verzinkt. Dat kan niet met zulke grote bouwdelen. Al kort na de montage van de kap moest er in het werk veel bijgewerkt en hersteld. Dat was een kostbare operatie. Het is de vraag of dat wel goed is gedaan toen.”

Twitterfoto vuit 2014 die duidelijk roest toont op de kap van het AZ-stadion boven het vak voor de uitsupporters

Op wat voor bouwdeel de OVV beslag heeft laten leggen, wil woordvoerder Sara Vernooij van de Onderzoeksraad niet zeggen. Laat staan dat ze prijs geeft of er corrosie is aangetroffen of dat de onderzoekers zich hebben verwonderd over gescheurde lasverbindingen. De vrijgave van het stadion donderdagmiddag betekent in elk geval dat eigenaar AZ het nu weer voor het zeggen heeft en bijvoorbeeld kan besluiten om de brokstukken snel op te ruimen en eventueel te starten met herstelwerkzaamheden. Mits AZ’s adviseur HaskoningDHV zich daar althans in kan vinden. Ook bouwtoezicht van de gemeente Alkmaar moet daar dan groen licht voor geven. Zover is het allemaal nog niet.

Kapconstructies worden vaak minimaal geconserveerd

Hoofdconstructeur Broersma wijst er nog op dat er op de conservering van kapconstructies van sportcomplexen vaak wordt beknibbeld. “Terwijl het hele gevoelige constructies zijn. Ze staan bloot aan weer en wind, maar worden vaak beschouwd alsof ze binnen worden toegepast. Soms is het staal compleet onbehandeld omdat het zogenaamd onder een afdak bevindt van staalplaten.  Die kap van het stadion daar waaide het hard en er kwam ook echt wel vocht bij de spanten. Vocht met een hoog zoutgehalte misschien ook nog, aangezien Alkmaar niet zo gek ver van zee ligt. En vocht in combinatie met een continue aanvoer van zuurstof zijn eenfunestecombinatie voor stalen constructies.”

Hoofdconstructeur Andries Broersma van het AZ stadion. Foto: Suzanne van de Kerk

Hij heeft zelf een paar jaar terug bij een schaatsbaan iets vergelijkbaars aan de hand gehad. Het ging daarbij ook om een complex dat eerst van de gemeente was, toen voor een schijntje aan een particulier werd verkocht, die na drie jaar bouwtoezicht op zijn dak kreeg dat hij nu toch echt eens wat aan die roestende kap moest gaan doen. “Daar had de goede man nooit naar gekeken en hij heeft het netjes aangepakt. Maar hij werd er niet blij van. En lang niet elke eigenaar gaat er zo verantwoordelijk mee om.”

Steeds wisselende eigenaars maken het er ook niet beter op

De eigendomssituatie van het AZ stadion is volgens Broersma vergelijkbaar als met die van zijn schaatsbaan. En daarmee is misschien wel de kiem gelegd voor vergelijkbare problematiek met het uitstellen of doorschuiven van noodzakelijk onderhoud. “Het AZ stadion is heel even van Scheringa geweest, toen van de gemeente en nu ook weer van een vermogende particulier die het voor een zacht prijsje van 15 miljoen euro van de gemeente kocht. In dit geval komt hij er alleen niet meer vanaf met een goede conserveringsbeurt. Hij moet echt veel meer doen.”

Voer een APK voor gebouwen in met verplicht onderhoudsplan

Overigens betwijfelt Broersma of de maatregel die de KNVB nu voorstelt met een jaarlijkse audit door een gespecialiseerd team soelaas zal bieden. “Die gaan vooral papieren controles uitvoeren. Dat gaat over de sterkte van de leuningen, afscheidingen tussen de supportersvakken, toegankelijkheid van vluchtroutes en dat soort dingen. Heel belangrijk voor verouderde stadions van kleine clubs. Maar het AZ stadion had elke controle of doorrekening van dit team met vlag en wimpel doorstaan. Zelfs de kap. Dat geeft wel aan hoe goed je moet opletten met het optuigen van zo’n grote inspectieoperatie. Ze kunnen beter werken aan een voorstel dat bouwers in de toekomst onderhoudsplannen meeleveren en dat moet dan leiden tot een APK-achtig model dat gehanteerd wordt door gespecialiseerde onderhoudsbedrijven. Dan weet een eigenaar een klein beetje waar hij aan toe is en wat zijn verplichtingen zijn  nadat hij het geld voor de bouw heeft opgehoest. Je moet gebouw-eigenaren nou eenmaal een beetje bij de les houden. En zo’n stadion is een complex gebouw. Dat blijft niet vanzelf vijftig jaar overeind staan.”

Reageer op dit artikel