nieuws

Met zevenmijlslaarzen van houten bouwpakket naar kantoor Triodos Bank

utiliteitsbouw Premium 1704

Met zevenmijlslaarzen van houten bouwpakket naar kantoor Triodos Bank

Het lijkt op het monteren van een houten Ikea-kast, maar dan in het groot. Het kantoor van Triodos Bank wordt met kruislings gelamineerde houtpanelen als een bouwpakket in elkaar geschroefd. Demonteren kan ook, circulariteit is uitgangspunt.

Bouwen met de houten panelen gaat met zevenmijlslaarzen. De ‘cross laminated timber’ (CLT)-elementen komen met twee tegelijk aan op de bouwplaats op het bomenrijke Landgoed De Reehorst en worden daar direct vanaf de vrachtwagen op hun plek gehesen. De grootste exemplaren zijn liefst 3,50 x 17,80 meter groot. “Je zet het element op zijn plaats en schroeft de volgende er tegenaan”, vertelt Johan-Paul Borreman van Derix Gelijmde Houtconstructies op het dak van het halfvoltooide restaurant. “Op die manier gaat bouwen heel snel.”

Het nieuwe kantoor van Triodos Bank bestaat uit drie kloeke ronde torens van zes, vier en drie lagen. Deze zijn bijna volledig opgetrokken uit CLT-elementen, met eromheen een glazen façade. Hoofdaannemer J.P. van Eesteren voert het werk uit in nauwe samenwerking met Derix.

Het bouwen begint traditioneel, met het storten van de betonnen funderingsconstructie. Als de kelderbak is afgerond, volgt de opbouw van de volledig houten kernen, waaraan later de vloeren komen te hangen. De 200 millimeter dikke kruislings verlijmde panelen worden rechtop gezet en met tijdelijke schoren gestabiliseerd, waarna de volgende laag er bovenop komt. Op aangegeven plaatsen zijn in de elementen stalen schoenen aangebracht voor de montage. Een paar stevige M24-ankers erin en het volgende paneel kan eraan vast worden gekoppeld. Op die manier is een gebouwkern inclusief trappenhuizen in twee weken tijd klaar. De totaal 9.500 vierkante meter vloeren zijn iets minder dik uitgevoerd dan de wandelementen. Deze bestaan uit elementen van 120 en 150 millimeter gelamineerd PEFC-vurenhout.

Behalve de machtige wandpanelen zijn vooral de gekromde spanten met driedubbele vingerlas grote blikvanger

Op de bouwplaats zijn het voor het merendeel Duitse vaklieden die de panelen monteren. Derix Gelijmde Houtconstructies is een van origine Duits familiebedrijf, dat zijn prefabelementen vlak over de grens bij Venlo produceert. PEFC-gecertificeerd hout, voor het merendeel afkomstig uit Oost-Europese bossen, wordt hier gesorteerd en in drie tot vijf lagen onder druk verlijmd tot massief houten panelen, kolommen, balken en spanten.

Projectgegevens

Opdrachtgever: Triodos Bank (Zeist) en projectontwikkelaar OVG Real Estate (Amsterdam)
Ontwerpteam: RAU Architecten, Amsterdam, Ex Interiors (interieur) en Arcadis (landschap)
Adviseur constructies: Aronsohn en Lüning Adviseur
Installaties: Deerns
Aannemer: TBI-onderneming J.P. van Eesteren
Adviseur houtconstructies: Bureau Lüning
Houtconstructies: Derix Gelijmde Houtconstructies
Bruto vloeroppervlakte: 12.500 m2

Behalve de machtige wandpanelen zijn vooral de gekromde spanten met driedubbele vingerlas grote blikvangers. Derix leverde er in totaal 338 van. De spanten zijn de dragers van de kruislaaghouten vloeren. Ze sluiten aan op de stalen buitenconstructie, waarin straks de glazen buitengevel wordt gemonteerd. De spanten, die uitwaaieren vanaf de gebouwkernen, geven de constructie het aanzien van de onderkant van een paddenstoel.

Ondanks de omvang van sommige CLT-elementen is de zwaarste slechts 5 ton. Dat is pakweg vijf keer minder dan een betonnen element van deze omvang zou wegen. Zware torenkranen hebben de bouwers dus niet nodig, op de bouwplaats staan twee bescheiden kraantjes.

De bouwmethode is rechttoe-rechtaan. De houten kernen zorgen voor de stabiliteit, alle krachten op gevel en houten vloeren worden afgedragen via de kernen. In de kernen zijn ook de liften, trappenhuizen en natte ruimtes ondergebracht.

Koppelen van de CLT-elementen gebeurt met een enorme berg voldraad schroeven. In het hele gebouw gaan liefst 70.000 schroeven in lengtes van 25 tot 50 centimeter. “Dat past helemaal in de circulaire gedachte achter het ontwerp”, zegt Borreman. “Elke schroef die je erin draait, kan er ook weer uit. Demonteren van deze constructie is kinderlijk eenvoudig.”

‘Eigenlijk is het een hele grote IKEA-kast die je in elkaar schroeft’

Alle sleuven en gaten voor elektra, leidingen en lichtpunten zijn al in de fabriek aangebracht met behulp van de CNC-frees. “Eigenlijk is het een hele grote IKEA-kast die je in elkaar schroeft,” zegt Borreman. Het BIM-model fungeert voor de bouwers als de montagehandleiding. “Wij hoeven de prefab-elementen alleen maar op hun plaats in het model te monteren. Gelukkig wel, want de geometrie is uitdagend, niets is haaks.”

Meer over circulair bouwen

Meer over circulair bouwen

Alle vormen zijn geïnspireerd op de natuur. Dat is ook te zien in het restaurant in het laagbouwdeel. Het dak hiervan wordt geschraagd door vijf 400 millimeter dikke Douglas-boomstammen. Die zijn verder onbewerkt, alleen de bast is met een beitel verwijderd.

Volledig prefabriceren en uitwerken in BIM vraagt veel voorbereidingstijd en afstemming tussen aannemer en installateurs. Maar op de bouwplaats maakt het een imposante bouwsnelheid mogelijk. De montage is pas eind augustus begonnen, maar nu al staan de contouren fier overeind. Eind januari moet alle houtwerk zijn afgerond.

Veruit het grootste deel van het door RAU Architecten ontworpen bouwwerk bestaat uit hout. Toch is de relatief bescheiden staalconstructie misschien wel de grootste uitdaging. Aan de maatvoering ervan worden zeer hoge eisen gesteld, omdat het staal straks de drager is van de glazen puien waarmee de gevels worden afgewerkt.

De staalconstructie bestaat uit een stalen ringbalk rondom de houten kernen. De gekromde staaldelen ervan worden in stukken van 15 meter aangevoerd, in elkaar gebout en op stalen frames geplaatst. Kliklijsten die op deze frames zijn gelast, vormen straks de ondersteuning voor de glazen puien. Om die met een nauwkeurigheid van 5 millimeter te laten aansluiten op de buitengevel blijkt geen sinecure. De bouwers moeten hier en daar een gaatje bijboren om het toch allemaal netjes in elkaar te krijgen.

Maatvoering is uiteraard ook aandachtspunt bij de CLT-elementen. Weliswaar reduceert kruiselings verlijmen de mate van krimpen en uitzetten tot bijna nul, maar de elementen moeten tijdens de bouw wel worden afgedekt tegen te veel vocht. Maatvoerders die voortdurend op de bouwplaats rondlopen meten bovendien ieder onderdeel nog een keertje na voor het wordt gemonteerd. Borreman: “Alles moet in één keer passen en mag niet werken. Als je remontabel wilt bouwen moet het bouwpakket perfect zijn.”

Materialenpaspoort Triodos Bank

Triodos Bank, ontwikkelaar OVG Real Estate en bouwer J.P. van Eesteren willen een zeer duurzaam gebouw dat zo duurzaam mogelijk wordt gebouwd. Toetsing gebeurt volgens de beoordelingsmethodiek BREEAM-NL. Aangezien de bank en de ontwikkelaar mikken op het niveau Outstanding, is overal gekozen voor de duurzaamste oplossing. Niet alleen zijn de materialen geselecteerd op de mate van duurzaamheid, ze worden ook vastgelegd in de online materialenbibliotheek Madaster. Iedereen kan straks het materialenpaspoort nakijken aan het hand van het BIM-model. Van letterlijk elk onderdeeltje van het gebouw zijn de afmetingen, gewicht, type en materiaalsoort vastgelegd, zelfs van de 70.000 schroeven. Het gebouw is volledig energieneutraal dankzij pv-panelen, een wko-installatie en warmteterugwinning. Ook tot de keuze voor een ‘just in time’ logistiek systeem komt voort uit de ambitie om zo duurzaam mogelijk te bouwen. Daarvoor is een bouwticketsysteem ingevoerd. De bouwplaats, die midden in in een Ecologische Hoofdstructuur ligt, kan daardoor compact blijven. J.P. van Eesteren stemt de vrachten van alle partijen op elkaar af om leeg rijden van vrachtwagens te voorkomen.

Reageer op dit artikel