nieuws

Lara Muller over gezonde gebouwen: ‘De p van people is ondergesneeuwd in de gebouwde omgeving‘

utiliteitsbouw 956

Lara Muller over gezonde gebouwen: ‘De p van people is ondergesneeuwd in de gebouwde omgeving‘

Gezonde gebouwen rukken op. Cobouw ondervroeg Lara Muller van Blue Building Institute en interim-directeur bij Boskalis over gezonde gebouwen op de kaart zetten in een conservatieve vastgoedwereld: “Er komt psychologie bij kijken.’’

Het gaat goed met Nederland… lezen we in de krant. Is dat echt zo? Veel bedrijven zijn weer even belust op winst als voor de kredietcrisis. De werkdruk loopt de spuigaten uit en depressie en burn-out grijpen om zich heen als epidemieën. Natuurlijk is het altijd een combinatie van oorzaken die bepaalt of iemand gelukkig en gezond is. Ook de gebouwde omgeving speelt een rol, dus die mag niet buiten de discussie blijven, vindt Lara Muller, mede-oprichter van het Blue Building Institute (BBI), dat de p van people centraal wil stellen in de waardepropositie van onroerend goed.

We kunnen ons allemaal wel iets voorstellen bij een ongezond gebouw, laten we zeggen een kantoorpand. De binnenkomst is al een afknapper want er zit niemand bij de receptie. De gangen zijn lang en donker, met hier en daar een haperende tl-buis. Van het benauwde binnenklimaat worden we niet vrolijk. En dan de kantoorkamers: rechthoekige schoenendozen met een deur en een raam. Hier zitten transpirerende kantoortijgers hun best te doen zonder ooit het gevoel te hebben dat er ergens nog een collega rondloopt. Smoothies worden hier niet geschonken. Voor een bakkie pleur moet je bij de koffieautomaat zijn.

Er valt een hoop te verbeteren. Wat is precies het probleem?
Lara Muller: “We brengen 90 procent van onze tijd door in gebouwen. Hoe vitaal voelen we ons daar? Volgens het RIVM is 40 procent van de beroepsbevolking chronisch ziek in 2030. Stress, obesitas, diabetes en psychische klachten zijn enorme problemen geworden. Als we die situatie een stukje kunnen verbeteren met gezonde gebouwen, pakken we veel winst, want vitale mensen zijn bepalend voor het succes van organisaties. Als we mensen gezonder en productiever krijgen, zijn de investeringen snel terugverdiend want 94 procent van de exploitatie van een bedrijf bestaat uit loonkosten.”

Wat is een gezond gebouw?

Op 12 september werd het WTC Utrecht geopend, het eerste kantoorgebouw in Nederland dat gezondheid op alle onderdelen heeft geborgd: lucht, water, voeding, licht, vitaliteit, comfort en een gezonde geest. Het gebouw zal binnenkort een WELL-certificaat ontvangen en is dus top of the bill. Maar ook een treetje lager wordt aandacht besteed aan gezonde architectuur. Kijk bijvoorbeeld naar de metamorfose van het pand van verzekeraar a.s.r. in Utrecht. De vroegere betonkolos was donker, hokkerig en claustrofobie-opwekkend krap. Sinds de renovatie is er een ruime entree met persoonlijke ontvangst, een centrale hal die baadt in het daglicht en een ruime keuze aan flexibele werkplekken voor plaats- en tijdonafhankelijk werken. Ook het nieuwe hoofdkantoor van Eneco in Rotterdam Alexander mag er wezen. De glazen gevel van 12 verdiepingen maakt de ontvangsthal licht en luchtig. Binnen- en buitenkant van het pand hebben een met planten begroeide gevel. De gebruikte kleuren benadrukken Eneco’s diverse personeelsbeleid. Ook hier: flexibele werkplekken voor elke werkvorm: vergaderen, ontmoeten, scrummen, loungen, concentreren of stoom afblazen. In een gezond gebouw kan een mens al zijn talenten en stuiptrekkingen kwijt.

BBI werd gelanceerd in juni 2016 en is de Nederlandse partner van het International WELL Building Institute, dat de gezondheid van gebouwen meetbaar wil maken via een speciaal ontwikkelde certificering: de WELL Building Standard. Daar waar Breeam en LEED vooral kijken naar milieu-aspecten van een gebouw, kijkt WELL naar zaken als gebruik, HR-beleid en de integratie van gezondheid en welzijn.
Beleggers raken langzaamaan geïnteresseerd, zo blijkt uit de ontwikkelingen in de Gresb (Global Real Estate Sustainability Benchmark), een platform van 55 grote vastgoedbeleggers wereldwijd. Gresb bevraagt vastgoedeigenaren elk jaar over duurzaamheid. Gezondheid en vitaliteit van organisaties en gebouwen zaten optioneel in de vragenlijst. Vanaf 2019 vormen ze een integraal onderdeel van de vragenlijst. Volgens Muller willen pensioenfondsen straks alleen nog investeren in vastgoedbedrijven die presteren op dit vlak. Daarover zei ze bij de start in 2016: “Binnen een half jaar wil ik minimaal acht handtekeningen van vastgoedbedrijven die hiermee aan de slag gaan.”

Is dat gelukt?
“Het is maar hoe je het bekijkt. Tijdens de afgelopen Provada is het aantal BBI-partners verdubbeld. Er zijn nu vijftig Nederlandse gebouwen in de running voor een WELL-certificaat. ABN Amro is partner geworden, net als de architectenbureau’s KCAP en MVSA. Die laatste realiseert de gebiedsontwikkeling van Sloterdijk. Dat moet de eerste Nederlandse wijk worden met een WELL-certificaat voor communities. Het moet breder dan alleen kantoren. Ahold is bezig met grote supermarkten, Vesteda met het eerste woonproject.”

U bent nu ruim twee jaar bezig. Wat heeft u geleerd over hoe u het (niet) moet aanpakken?
“In het begin benaderde ik beleggers en vastgoedontwikkelaars om vraag op te wekken naar gezonde gebouwen. Maar dit is geen lineair proces. Het is me nu wel duidelijk dat van meet af aan alle stakeholders aan tafel moeten, ook architecten, bouwers, ontwikkelaars, installateurs en eindgebruikers. Het is een circulair proces. Bij de herontwikkeling van de Bijlmer doen ze dat heel goed. Ook krakers worden daarbij betrokken. Hoe het niet moet? Een techneut en een jurist die samen een contract dichttimmeren. Als je mensen mee wilt nemen in de ontwikkeling van een gebouw, moet het ook echt over mensen gaan. Ook medici, psychologen, sociologen en antropologen betrekken we erbij.”

Wat is de belangrijkste trend in de wereld van gezonde gebouwen?
“Technologie en data: met sensoren meten van gezondheid, vitaliteit en productiviteit. Maar die discussie wordt me te simpel gevoerd. Je hangt een gebouw vol met sensoren, geeft iedereen een wearable, verzamelt een bak data en gaat leuke dingen doen. Nou… het is wel wat ingewikkelder. We moeten sowieso goed over privacy praten. Ook moeten we ons realiseren dat het meten van menselijk gedrag complexer is dan bijvoorbeeld de energieprestaties van een gebouw. Er komt psychologie bij kijken en daar worstelt de vastgoedsector mee. Ze zien het technisch. Nou, die techniek beheersen ze wel, daar hebben ze tientallen jaren ervaring mee. Dit vraagstuk gaat verder. Maar data kan natuurlijk wel helpen.”

Wie is Lara Muller?

Lara Muller is CEO en mede-oprichter van het Blue Building Institute, een internationaal platform voor professionals op het grensvlak van gezondheid, welzijn en technologie in de gebouwde omgeving. Muller gelooft sterk in ‘mensgedreven’ businesscases met een goede balans tussen people, planet en profit. Die balans is zoek. Het gaat voornamelijk over planet en profit. De p van people is ondergesneeuwd. Dat moet veranderen. Muller wil de duurzaamheidsagenda verbreden met de menskant. Met het beste bewijsmateriaal dat voorhanden is, moet de impact van een gebouw op gezondheid gemeten, gecertificeerd en gemonitord worden.

Wat is er de afgelopen twee jaar veranderd?
“De rol van de HR-manager. Ik wilde vooral veel goede gesprekken met hen voeren. In de tussentijd zijn de ontwikkelingen in een stroomversnelling gekomen. Health is een megatrend geworden. De verantwoordelijkheid voor welzijn is verschoven van HR naar het senior management. In de Gresb-vragenlijst is gezondheid vanaf 2019 een integraal onderdeel van de standaard vragenlijst. Dat zegt wel iets over het belang van dit thema.”

Er wordt geroepen dat gezonde gebouwen meer waard zijn, en dat de mensen die erin werken gezonder en productiever zijn. Klinkt geweldig, maar als u deze claims niet kunt onderbouwen, hebt u een probleem. Hoe staat het met de bewijsvoering?
“Vanwege die 94 procent aan salariskosten op de bedrijfsexploitatie past de business case altijd. Maar goed, het klopt dat we met bewijzen moeten komen. Kijk, dat mensen vitaler zijn in een gezond gebouw, wordt nog wel aangenomen. Maar productiever? Die waarschijnlijkheid kunnen we nog niet aantonen. Wel doen we nu research in de VS, waar we kantoren vol hangen met sensoren. Het lastige is dat productiviteit van zoveel meer afhangt dan het kantoor waar je werkt. Misschien heeft iemand persoonlijke problemen, of de verkeerde baan. Maar goed, we moeten het meetbaar maken. Of gezonde gebouwen meer waard zijn? Ook dat is een aanname. We hebben nu vijftig partners in Nederland. Dat zijn er te weinig om harde conclusies te trekken, maar een eerste indicatie van Center for People & Building laat zien dat een vierkante meter 57 tot 120 euro meer waard is.”

U stelt dat gezonde gebouwen het verschil gaan maken in de war on talent. Hoe zit dat precies?
“Een gezond gebouw is een belangrijk communicatiemiddel naar medewerkers toe. Kijk naar kantoren van Google en Uber. De architectuur is onderdeel van hun merk op de arbeidsmarkt. Steeds meer grote werkgevers komen tot die overtuiging. De overwinnaars in het bedrijfsleven zullen degenen zijn met de beste mensen. Zonder gezond, gemotiveerd en productief personeel kunnen ze het vergeten.”

Valt er ook geld te verdienen met gezonde gebouwen?
“De  hele bouwketen moet de toegevoegde waarde gaan zien en ervaren. Als we gezonde gebouwen kunnen maken mèt gezonde marges, wordt iedereen daar beter van: vastgoedfondsen, beleggers, ontwikkelaars, bouwers, werkgevers en eindgebruikers. Al die partijen kunnen individueel uitvogelen hoe het anders moet of samen het bouwproces circulair gaan inrichten en gezondheid van meet af aan meenemen in het proces. Hoe? Daar is maar één manier voor. Stop met praten en begin. The proof is in the pudding.”

Reageer op dit artikel