nieuws

Circulair bouwen overstijgt de afvinklijstjes en puntensystemen

utiliteitsbouw Premium 3530

Circulair bouwen overstijgt de afvinklijstjes en puntensystemen

Gerecyclede spijkerbroeken als isolatie, hergebruikte kozijnen, een geleasde lift en een gelijkspanningsnetwerk. De hele duurzame trukendoos is opengegaan voor het Circl paviljoen van ABN Amro. Voor de projectleider van BAM was het zaak iedereen met de juiste mindset uit te rusten.  

 

Hij was best sceptisch aan het begin. Wist ook niet zo goed wat hij aan moest met dat circulaire gedoe van het project waar hij bij betrokken raakte. De bouw van een paviljoen aan de voet van de ABN Amro toren aan de Amsterdamse Zuidas was al een tijd gaande toen de bank plots een rigoureuze ommezwaai maakte. In plaats van een corporate paviljoen dat extra vergaderfaciliteiten moest bieden voor het hoofdkantoor, werd het een open toegankelijk clubhuis van circulariteit. En dat moest natuurlijk plots ook gebouwd worden volgens circulaire principes. Dat was zo’n beetje het moment dat Nick Jaring van BAM Bouw en Techniek zijn entree maakte als projectleider. Hij moest dat ciruclaire gedachtengoed gestalte geven. Hoe dan ook.

Jaring las zich stevig in en sprak met mensen binnen de bank en bij de ArchitektenCie, voor wie de aanpak net zo nieuw was. Samen met ingeschakelde adviseurs en de TU Delft startten ze een zoektocht naar wat dat nou precies was: circulair bouwen.  Al bouwend zochten ze zich een weg.

Draaien aan alle knoppen tegelijk

Jaring: “We waren dus aan het bouwen en het engineeren tegelijk. Terwijl we de kolommen al plaatsten, hadden we bij wijze van spreken nog geen idee wat voor armaturen daaraan bevestigd zouden worden of van wat voor type luchtkanaal eraan moest komen. En terwijl de houten vloeren al geplaatst waren, werd er nog gerekend aan de capaciteit van de phase change materials die daarin moesten komen. Steeds werd aan alle knoppen tegelijk gedraaid.”

 

Uitgangspunt bij al die ingrepen was steevast het terugdringen van het energieverbruik en vooral het tegen gaan van verspilling van materialen. De gerecyclede spijkerbroeken die als geluidsisolatie aan de onderkant tegen de vloeren zijn gemonteerd, zijn inmiddels alom bekend en uitgegroeid tot symbool voor het paviljoen en de bijzondere aanpak. Maar een vergelijkbaar verhaal kan worden opgehangen voor veel materialen in het paviljoen. Zoals de kozijnen die uit oude kantoren werden teruggewonnen. Of de stoeptegels die werden verwerkt in de houten vloeren om massa mee te geven.

Hoogwerkers met witte banden

Een klein, maar volgens Jaring treffend voorbeeld van de aanpak die gaandeweg ontstond was het feit dat er geen afdekmateriaal werd gebruikt om de keldervloer te beschermen. “Nadat we de betonvloer hadden geschuurd en gepolijst hebben we geen stucloper of folie uitgerold en zo 1500 vierkante meter aan afdekmateriaal uitgespaard. In geld scheelde dat niet eens zoveel, maar het scheelde wel heel veel afval. We hebben de verhuurders van de hoogwerkers die daarna op de vloer aan het werk moesten, gevraagd of ze witte banden wilden monteren, of in elk geval banden die geen strepen achterlieten. Zo gingen we met alle partijen in gesprek, over soms ogenschijnlijk futiele zaken. Zaken waar je in een normaal bouwproces vaak niet eens over nadenkt.  Maar het is niet alleen het eindresultaat waar je naar kijkt maar ook de weg ernaartoe.”

In de installaties van Circl valt vooral het gelijkspanningsnetwerk op. Om energieverliezen bij het omzetten te voorkomen wordt de stroom van de 500 zonnepanelen op het dak en tegen de dakranden rechtstreeks gevoed aan het gelijkspanningsnetwerk. Dat is uitgerust met speciale USB-stopcontacten.

Steeds weer nieuwe verrassingen

Met een experimentele installatie loop je gauw tegen onverwachte problemen aan. Toen de eerste keer de hoofdschakelaar werd aangezet bleek een deel van de lampen het niet te doen, herinnert Jaring zich nog. “Wat was er fout gegaan? Klopte de bedrading niet, waren de speciaal ontwikkelde schakelkasten niet goed gedimensioneerd? Na een intensieve zoektocht bleken de drivers voor de Led-armaturen de boosdoener te zijn.  Die hadden andere software nodig om op 350 Volt gelijkstroom te kunnen draaien. Voor dit soort verrassingen kwamen we vaker te staan.”

Veel tijd van de projectleider is gaan zitten in het instrueren van alle betrokkenen. Alle onderaannemers, toeleveranciers en adviseurs die op de bouwplaats kwamen, moest eerst verteld worden wat het betekende om circulair te bouwen. En een doorwrocht handboek of uitgewerkte systematiek om alles te toetsen was er niet, zoals bij Breeam, Leed of Well.  Iedereen moest dus actief meedenken en dingen aandragen op hun expertisegebied. Stuk voor stuk maakten ze volgens Jaring dezelfde leercurve door als hijzelf.

Projectleider Nick Jaring van BAM Bouw en Techniek

Communicatie, zoals wel vaker bij moeilijke opgaven, het sleutelwoord. De keldervloer zag er bij oplevering uit als de vloer van een gebouw dat al een half jaar, of langer jaar geopend is. Jaring: “Dat is een hele goede vloer, maar je ziet gebruikssporen. Krasjes en butsen.  ABN Amro had zich dat gelukkig vooraf gerealiseerd. Maar bij menig bouwwerk zou het niet zijn geaccepteerd bij de oplevering.  Dat moet je een opdrachtgever wel in meenemen en goede afspraken over maken. Circulariteit kan natuurlijk nooit een vrijbrief zijn om prutswerk af te leveren. Maar de gestandaardiseerde afvinklijstjes voor opleveringen en andere fases in het bouwproces voldoen ook niet.”

Pionieren in enerverende bouwput

Na anderhalf jaar pionieren in een enerverende bouwput op de Zuidas moet Jaring weer even afkicken. Hij is nu bezig met tenders van heel andersoortige werken. Niet circulair. Maar die komen vroeg of laat wel weer op zijn pad.

Of er tegen die tijd doorwrochte handboeken en werksystematieken zijn voor circulair bouwen betwijfelt hij.  “Zo’n afvinklijst kan ook een dodelijke uitwerking  hebben, die alle creativiteit de kop in drukt. Wij zaten bijvoorbeeld met een hele reeks gebruikte kozijnen. Die zijn gestapeld tot binnenwanden, wat heel fraai uitpakte. Maar ook dát was van te voren ongewis. Het was nooit zo fraai geworden als we met het bouwteam slaafs allemaal puntenlijstjes hadden afgevinkt en vooraf alle afspraken compleet in beton hadden gegoten. We moesten improviseren, anticiperen, nieuwe dingen uitvinden. De weg was enerverend, maar het eindresultaat mag er zijn.”

 

Begin dit jaar schreef Cobouw over de bouw van het Circl paviljoen 

 

 

Reageer op dit artikel