Kan ons stroomnet nog nieuwe bouwprojecten aan? Na Utrecht geldt vanaf 1 juli ook in delen van Noord-Brabant een stroomstop voor nieuwe aanvragen. Niet de markt, maar de wachtrij lijkt te bepalen wie nog mag bouwen.

Vanaf 1 juli gaat ook het stroomnet in Noord-Brabant op slot. Kleinverbruikers komen dan, net als bedrijven, op een wachtlijst te staan.

Tienduizenden kilometers kabel en miljarden euro's: Nederlandse netbeheerders investeren vanaf 2023 veel meer in het elektriciteitsnetwerk dan de afgelopen jaren. Dat gaat de komende jaren met miljarden euro's toenemen. Maar tussen de netbeheerders in zit er wel verschillen in uitgaven en plannen. Zo steekt Stedin het merendeel van de investeringen in het laagspanningsnetwerk, bij Enexis en Liander nemen juist de investeringen in het middenspanningsnetwerk fors toe.

Ondernemersverenigingen VNO-NCW en regio Midden en de programmadirecteur Energie van de Gemeente Eindhoven en de Limburgse Werkgevers Vereniging (LWV), publiceerden onlangs een brandbrief aan de staatsecretaris van Klimaat en Groene Groei (Jo Annes de Bat) om een crisisaanpak te hanteren bij het oplossen van de congestieproblemen.

Technisch dienstverlener Hanab heeft in Twente de eerste van tientallen nieuwe elektriciteitsstations geplaatst. Het uit de kluiten gewassen elektriciteitshuisje verdeelt de stroom naar woningen en bedrijven en helpt versneld het overvolle stroomnet uit te breiden.

De stroomstop in Utrecht is hét toonbeeld van netcongestie. Als het elektriciteitsnet niet snel uitgebreid wordt, zitten nieuwbouwwijken straks zonder stroom, zo klinkt het. Maar die uitbreiding is geen oplossing voor het probleem, stelt duurzaamheidsexpert van Arcadis, Martijn Goossens. "Te lang heeft de branche gedacht dat het zo'n vaart niet zou lopen."

Netcongestie kan sterk verminderd worden, volgens Steven Lobregt van ingenieursbureau Sparkling Projects. Door slimmer te sturen en beter samen te werken, kunnen bedrijven vraag en aanbod op het stroomnet pareren en de gevolgen van "jarenlang politiek wanbeleid" ontwijken. Coöperatie Ecofactorij, waar Lobregt bestuurslid van is, bewijst volgens hem dat het kan.

Door nieuwe regels voor de aanvraag van stroomaansluitingen moeten gemeenten zo snel mogelijk hun woningbouwplannen indienen. De provincie Noord-Holland wil een deel van het werk van gemeenten overnemen.

In het grootste gedeelte van de provincie Utrecht zijn per 1 juli tijdelijk geen nieuwe elektriciteitsaansluitingen mogelijk. Na die datum komen aanvragen terecht op een wachtlijst, laat de staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei weten.

Bij elk bouwproject staat één vraag centraal: wie draagt de financiële gevolgen als de energieprijzen stijgen? In de sector wordt vaak alleen gekeken naar de energierekening van de uiteindelijke bewoner. Dat is een fout. De grootste risico's liggen namelijk in de fase voor de sleuteloverdracht. De kosten voor energie hebben een directe invloed op de stichtingskosten, de marges van de aannemer en de verkoopbaarheid van het vastgoed. Joris Kerkhof, expert energie bij Independer, legt uit waar de risico's liggen tijdens de bouw en hoe je voorkomt dat de rekening op de verkeerde plek terechtkomt.