Het Nederlandse elektriciteitsnet staat onder grote druk. Niet ergens in een beleidsstuk of toekomstverkenning, maar gewoon hier en nu. Terwijl we doorgaan met bouwen, verduurzamen en elektrificeren, zien we het in de praktijk gebeuren. De intenties zijn goed en de doelen zijn noodzakelijk, maar het systeem dat dit allemaal moet dragen, begint zichtbaar te kraken. Nederland nadert een aansluitstop en die komt sneller dichterbij dan we lange tijd wilden erkennen.

Een duurzaamheidsrevolutie kun je starten zonder mega-investeringen, bewijst een Frans dorp. Inwoners van Montigny-en-Arrouaise kunnen gratis hun auto's opladen bij een gemeentelijke installatie en voordelig - soms gratis - stroom krijgen via de lokale energiegemeenschap.

Netbeheerders willen op 1 oktober weten welke woningbouwprojecten de komende tien jaar aansluitingen op het net nodig hebben. Gemeenten zijn niet blij met de manier waarop ze dit moeten aanvragen. "Het is eigenlijk bizar, alsof je een concertkaartje voor Taylor Swift moet kopen."

De miljardeninvesteringen van netbeheerders in het verzwaren van het stroomnet en die van de Rijksoverheid in defensieprojecten, leggen Heijmans geen windeieren. Ook in de infrabouw boerde de bouwer het afgelopen halfjaar goed. Maar ceo Ton Hillen is wel kritisch. "Er is te lang marginaal geïnvesteerd in het op peil houden van onze infra.''

Netbeheerders hebben een collectieve stroomaanvraag van de provincies Utrecht en Zuid-Holland afgewezen. Met deze aanvraag wilden de provincies voorkomen dat de woningbouw stagneert door netcongestie.

Annie M.G. Schmidt wist het al: die arme juffrouw Scholten was helemaal gesmolten, op de Dam. Heet was het vroeger dus ook. Maar zo extreem als deze zomer? Nee.

Tennet brengt een deel van haar raamcontracten voor de verzwaring en uitbreiding van het stroomnet eerder dan verwacht opnieuw op de markt. Dit vanwege de sterke groei van het investeringsportfolio. Manager inkoop Sjouke Bootsma en Armand Wolthof, manager category management, leggen uit waarom betaalbaarheid daarbij stevig meeweegt. ''Het is verschrikkelijk complex om recht en ruimte te krijgen.''

De output en het investeringsprogramma van Tennet groeien zo hard dat belangrijke raamovereenkomsten voor engineering, kabels, lijnen, masten en hoogspanningsstations veel eerder dan verwacht zijn volgelopen. Daarom brengt de beheerder van het hoogspanningsnet vanaf het derde kwartaal een nieuwe serie Europese raamcontracten op de markt. Daarbij komt de focus nadrukkelijker te liggen op betaalbaarheid én wil Tennet meer partijen, ook uit het buitenland, interesseren voor projecten in Nederland.

Netbeheerders melden een recordtoename van aanvragen voor nieuwe en zwaardere stroomaansluitingen. Vlak voor de deadline op 1 juli hebben ontwikkelaars alleen al in de provincies Utrecht en Zuid-Holland aanvragen voor 50.000 nieuwe woningen ingediend, om te voorkomen dat hun projecten op een wachtlijst belanden.

Kan ons stroomnet nog nieuwe bouwprojecten aan? Na Utrecht geldt vanaf 1 juli ook in delen van Noord-Brabant een stroomstop voor nieuwe aanvragen. Niet de markt, maar de wachtrij lijkt te bepalen wie nog mag bouwen.