nieuws

Maaiveld | In de ban van wandelende steenoven

bouwbreed 484

Maaiveld | In de ban van wandelende steenoven

Niet in een rokende fabriek, maar ambachtelijk met de hand. Zo werden stenen iets meer dan honderd jaar geleden nog gebakken. Nergens gebeurt het in Nederland meer, maar in het Drentse dorpje Zorgvlied herleefden deze zomer oude tijden. Daar werd een heuse ‘wandelende’ steenoven opgebouwd, vertelt Willem Reitsma, voorzitter van de stichting Historische Steenbakkerij Zorgvlied.

Er wandelde deze zomer een steenoven door Zorgvlied?
“Hij wandelt natuurlijk niet echt. De oven heeft deze naam te danken aan een rondtrekkend ambacht dat deze ovens vroeger opbouwde. Deze bakkers bouwden ovens voor eenmalige stook. Ze werden niet dichtgemetseld en na de stook direct weer afgebouwd. Ze gingen als het ware dus aan de wandel met de ovens.”

En jullie dachten: laten we dit oude ambacht nieuw leven inblazen?
“Klopt. Het ambacht is in Nederland verloren gegaan.”

Een enorme klus, jullie hebben er zo’n drie jaar aan voorbereiding inzitten.
“Ja, en we hadden er 2500 stenen voor nodig en drie dagen om de oven op te bouwen.”

Niet zo heel efficiënte manier van bakken dus.
“Nee, en het is ook erg duur. Wij hebben een flinke subsidiepot gekregen en dat is ook wel nodig. Het lijken meer gouden broodjes dan stenen, haha.”

Maar de stenen worden wél hergebruikt. Circulair dus.
“Klopt, de ovens worden opgebouwd uit misbaksels. Bij die van ons is dat trouwens niet gebeurt, want we hadden geen misbaksels liggen.”

Jullie stenen zijn vast veel mooier dan die uit de fabriek.
“Dat staat buiten kijf. Ze worden dieprood tot geel, dat hangt af van de tempratuur. Het is een verrassing wat eruit de oven komt.”

Op 7 augustus was de grote dag. Toen moest blijken of de oven werkte. Hij wandelde niet weg?
“Haha nee, gelukkig niet. Het bakken was een succes, 75 procent van de stenen kwam er geslaagd uit en 25 procent mislukte.”

De wandelende steenoven was een succes.

Die misbaksels kunnen weer in een nieuwe oven.
“Jazeker. Het project is voldoende geslaagd dat we zeker denken om dit nog een keer te gaan doen.”

Wat gebeurt er nu met de oven? Lekker pizza in bakken?
“Haha, nee. We hadden een vergunning om er een dag in te stoken. Bezoekers kunnen hem nu komen bekijken.”

Leuk uitje voor steenfabrikanten. Zij kunnen er misschien nog wat van leren…
“Misschien wel. Het is tenslotte een wandelende oven, wie weet waar ie allemaal terecht komt.”

Veldoven
Een veldoven werd vroeger opgebouwd voor de eenmalige stook van bakstenen nabij de plaats waar een huis of boerderij werd gebouwd. De oven bestond uit niets meer dan te bakken stenen, waartussen brandgangen waren voor de turf, die als brandstof diende. De buitenkant werd dichtgesmeerd met leem en onderin en bovenin waren gaten om turf bij te vullen en om het vuur te regelen. Een stook voor het bakken van voldoende stenen duurde in totaal ongeveer zes weken: drie voor het opbouwen en branden en daarna drie weken voor het afkoelen. De stook werd ook wel een ‘boerenstook’ genoemd.
Reageer op dit artikel