nieuws

Kilometers kabeltekort door opmars gasloze woning: ‘Dit is niet zomaar opgelost’

bouwbreed 4798

Kilometers kabeltekort door opmars gasloze woning: ‘Dit is niet zomaar opgelost’

Niet alleen een tekort aan handjes, óók een tekort aan kabels. De energietransitie is nog maar net van start of de problemen dienen zich al aan. Zeker twintig projecten kampen met vertraging. “Netbeheerders hadden een jaar geleden al moeten zeggen: we kunnen dit niet aan.”

‘Voor de bouwvak lukt het niet meer de kabels aan te leggen.’ Henk Jan Visscher, eigenaar van Visscher Bouw en Installatie Advies, kreeg deze mededeling van Enexis een week geleden in zijn mailbox. Bijgevoegd zat een ‘interne memo’ met de mededeling dat de netbeheerder kampt met een tekort aan kabels.

‘Zorgelijk, erg zorgelijk’

Verbijsterd. Dat was Visscher toen hij de mail las. Het is niet de eerste keer dat de wettelijke aanlegtermijn van achttien weken wordt overschreden. Al een jaar lang ziet hij dat netbeheerders de aanvragen niet aankunnen. De reden die Enexis meegaf choqueerde hem vooral.

Om welke kabels gaat het precies?
Enexis heeft tekorten in middenspanningskabels en laagspanningskabels. Niet overal is er schaarste, het gaat om deze soorten: 3 x 150 aluminium (zo’n 3 kilometer tekort), 4 keer 150 aluminium (voorraad wordt deze week aangevuld), 4 keer zes koper (achterstand wordt ook komende week verholpen), 4 keer 16 koper (nog zo’n 3 kilometer tekort).

“We dachten dat het kwam door een gebrek aan handjes bij aannemers. Dat het om kabels gaat is zorgelijk. Erg zorgelijk”, vertelt de adviseur, die besloot de mailcommunicatie en memo naar Cobouw en naar de Tweede Kamer te sturen. Hij wil duidelijk maken dat de situatie zo niet langer houdbaar is. “Dit is een triest dieptepunt.”

Energietransitie: en nu zijn de kabels op?

Vooral omdat de bouw net een grote stap heeft gezet naar een gasloos 2050. “Het kan toch niet zijn dat we een gasverbod hebben en dat de kabels op zijn? Dit gaat zorgen voor grote paniek in de markt”, waarschuwt hij. “De netcapaciteit is al niet toereikend. Er moet fors in geïnvesteerd worden. Als er opeens geen kabels blijken te zijn is dit reden voor grote zorgen.”

Want niet alleen Enexis, ook andere netbeheerders hebben te maken met slinkende voorraden aan kabels, bevestigt Netbeheer Nederland het vermoeden van Visscher. Hoe groot de tekorten precies zijn en hoe lang het aanhoudt, is niet duidelijk. Bij Enexis heeft het geleid tot zeker twintig vertragingen. Bij de meeste andere netbeheerders is daar nog geen sprake van, maar ook daar liggen problemen op de loer.

Nieuwe leveranciers

De netbeheerders wijten de problemen aan het feit dat fabrikanten niet aan de toenemende vraag kunnen voldoen. “De vraag is gestegen door een groeiend aantal duurzame energieprojecten zoals zonneparken en bijvoorbeeld all-electric wijken, waarbij meer kabels nodig zijn”, verklaart Jenny Huttinga, woordvoerder van Netbeheer Nederland. ‘‘Door onder andere nieuwe leveranciers te zoeken en de capaciteit bij bestaande te vergroten, proberen we vertragingen tot het minimum te beperken.”

Maar dat gasverbod zat er toch al een tijd lang aan te komen? Hadden netbeheerders dan niet kunnen voorzien? Het is een vraag die Visscher bezighoudt. Want als hij eerder had geweten dat dit speelt, had hij er rekening mee kunnen houden in de planning van projecten. “Dit moet al veel langer bekend zijn”, stelt hij. “Het kan niet zo zijn dat er opeens een kabelschaarste is.”

Er is een kabelschaarste. Foto: Jordi Huisman/Hollandse Hoogte.

‘Netbeheerders presteren niet naar behoren’

Volgens Visscher ligt het probleem dieper. Hij ziet al langer dat netbeheerders niet naar behoren presteren. De wettelijke leveringstermijn van achttien weken wordt volgens hem nooit gehaald.

“Wij werken intensief samen met netbeheerders, om de ergste vertragingen te voorkomen. Daardoor valt het bij ons mee, maar alsnog hebben we ermee te maken. Dit komt omdat netbeheerders kampen met capaciteitsproblemen. De kosten zijn hoog, de vergoedingen zijn laag. Daar kunnen netbeheerders weinig aan doen, de ACM bepaalt wat ze verdienen. Ik heb het vermoeden dat ze zich door de overheid in een hoekje hebben laten drukken. Ze hadden een jaar geleden, toen het gasverbod er zat aan te komen, gewoon moeten zeggen: we kunnen dit niet aan. Nu schuiven ze het probleem door naar de markt. Wij zitten daar niet op te wachten.”

‘Toen nog geen issue’

Volgens Enexis ligt het heel anders. De netbeheerder is voorstander van een ‘all electric-toekomst’ en toen het gasverbod te sprake kwam, was een tekort aan kabels nog helemaal geen ‘issue’, stelt woordvoerder Bob Winckels. “Op een gegeven moment zie je dat er meer vraag is dan aanbod. Daar ga je dan op acteren. Misschien hadden we achteraf onze klanten eerder moeten inlichten. Maar we hebben gedaan wat we dachten dat het beste was.”

Tekort aan handjes

Naast een tekort aan kabels, kampen netbeheerders al langer met een tekort aan technici. Dat zorgt ook voor vertragingen bij aansluitingen. Alliander meldde begin dit jaar nog dat in sommige gebieden mensen wel 48 weken moeten wachten op bepaalde aansluitingen. Volgens Netbeheer Nederland proberen netbeheerders hier op een creatieve manier op in te spelen door onder andere statushouders aan te trekken, zij-instromers en sinds kort 16-jarigen.

Ook Netbeheer Nederland stelt dat een tekort aan kabels van te voren niet te overzien was. Huttinga: “We zagen wel dat de vraag toeneemt, maar je kunt moeilijk achter de gevel in de fabriek kijken. Bovendien is het gasverbod niet de enige oorzaak, een groot gedeelte van het tekort komt door de aanleg van zonneparken.”

‘Opeens een tsunami aan kabelprojecten’

En de leveranciers dan? Hadden zij eerder aan de bel moeten trekken? Volgens Dirk Heuker of Hoek, businessline manager van TKF, had de fabrikant de plotselinge grote vraag ook niet zien aankomen. “Sinds mei/ juni is er opeens een ‘tsunami’ aan kabelprojecten op ons afgekomen, die we niet hadden verwacht. Daardoor moeten we nu in korte tijd flink opschalen. We zagen de vraag natuurlijk wel groeien, maar dit overstijgt onze meest positieve projectie. Het lijkt wel alsof alle projecten in hetzelfde tijdsvak vallen”, reageert hij.

De fabrikant was al bezig haar productiecapaciteit te verhogen en ziet meer mogelijkheden tot uitbreiding. “We zijn hierover al in gesprek met partners. Maar uitbreiden doe je niet zomaar even. Daarvoor hebben we onder ander gekwalificeerd personeel nodig. We verwachten na de bouwvak de capaciteit verder te hebben vergroot.”

Levertijden van 10-12 weken

Volgens Eddy van Leeuwen, productmanager van de Technische Unie, een groothandel van installatiemateriaal, zijn ook andere fabrikanten al langer bezig met het vergroten van hun productiecapaciteit. Toch verwacht hij dat de toenemende vraag naar ‘solarkabels’ voor zonneparken voorlopig niet zal afnemen. “Er wordt wel geschakeld, maar dit is niet zomaar opgelost. Levertijden van 10-12 weken blijven voorlopig aanhouden. Voorheen was dit zo’n 1 a 2 weken.”

De gevolgen zijn aanzienlijk, stelt Visscher. Naast vertraging van projecten, gaat deze kwestie veel geld kosten, verwacht hij. “Dit is alleen goed nieuws voor leveranciers van aggregaten en noodvoorzieningen”, zegt hij cynisch. “Wat gaan aannemers doen als ze geen kabels kunnen plaatsen? Dan zorgen ze voor noodvoorzieningen. Want de bouw schuift haar problemen niet door. De consument mag niet de dupe worden. Dus zoeken ze een alternatief.”

Meer over gasloos bouwen

Meer over gasloos bouwen

Hoge kosten

En die alternatieven kosten geld, verklaart de installatieadviseur. Hoeveel, dat weet hij niet precies. Het gaat om grote bedragen. “De kosten zullen uiteindelijk op het bordje komen van de netbeheerders zelf. Aannemers zullen ze verhalen.”

Daarnaast verwacht hij dat het tekort een ‘stortvloed aan aanvragen’ zal veroorzaken. “Als je weet dat de doorlooptijd tóch niet gehaald wordt, ga je nu maar alvast een aanvraag doen.”

‘We moeten in kaart brengen waar dit speelt’

Volgens Visscher is het van groot belang dat de overheid goed naar de problematiek bij netbeheerders gaat kijken. “Er lijkt weinig besef te zijn van de problemen waar zij mee kampen. Als je de ene energiebron (gas) afsluit, maar niet genoeg capaciteit hebt om de ander (elektriciteit) aan te leggen, dan krijg je problemen. Het is van belang dat de overheid samen met de markt in kaart brengt waar dit speelt, welke projecten hierdoor vertraagt zijn, wat aannemers het beste kunnen doen en wie voor deze kosten opdraait. Zodat we het met z’n allen kunnen oplossen. Want voor de duidelijkheid: wij hebben echt met netbeheerders te doen.”

Netbeheerders stellen dat de oplossing ligt in slimmer plannen en beter in kaart te brengen waar kabels écht nodig zijn. “We pleiten hier al langer voor. Zijn er misschien locaties waar je het net slimmer kunt gebruiken, zodat je niet hoeft te verzwaren? Kunnen we het energienet zo digitaliseren dat we beter kunnen voorspellen wanneer er aanpassingen nodig zijn? We zijn hierover intensief in gesprek met de minister”, aldus Huttinga.

Reageer op dit artikel