nieuws

Geluidsnorm drukt warmtepomp in het nauw: ‘fabrikanten kunnen hier niets mee’

bouwbreed 19237

Geluidsnorm drukt warmtepomp in het nauw: ‘fabrikanten kunnen hier niets mee’
In Zoetermeer is de wijk Palenstein uitgerust met 120 warmtepompen. Foto: Suzanne van de Kerk.

Leveranciers van warmtepompen maken zich grote zorgen over de geluidsnorm die in aantocht is. Ze waarschuwen voor hoge kosten, stellen dat de regels onuitvoerbaar zijn en vrezen voor een nieuwe duurzaamheidsdomper. “Een fabrikant kan hier niets mee.”

Gek worden ze van het geluid van die ‘Taiwanees’. Het is zo eentonig en lijkt op een oude koelkast, maar dan tien keer erger. Niet in de keuken, maar in hun tuin. Frans en Ria Michielsen ergeren zich kapot aan de warmtepomp van hun buren. Vooral in de winter, dan staat dat duurzame ding dag en nacht te draaien.

“Irritatie, hoge bloeddruk, slapeloze nachten, dit is niet goed voor de gezondheid”, beklaagt Frans uit Ammerzoden zich.

Het verhaal loopt onder de foto door 

De grens met de buren van Frans en Ria

Voor de installateur heeft hij ook al geen goed woord over. Die is minstens medeplichtig aan deze burenruzie.

“Waarom zetten ze die warmtepompen altijd in de richting van de buren? Wie betaalt, bepaalt”, haalde de vakman zijn schouders op. Nefit, de leverancier, deed nog een verwoede poging de vrede te herstellen. “We kunnen de warmtepomp verplaatsen, stelde hij voor. Maar de eigenaresse wilde dat niet.”

Hele wijken

Frans en Ria zijn niet de enige buren die zich beklagen over de inmiddels 150.000 warmtepompen die in Nederland staan. Op zolders, in tuintjes, onder het dakraam van de buren; hele wijken worden volgezet sinds Nederland een hekel kreeg aan gas. Wethouders vrezen voor hele muren van geluid.

“Overdreven gedoe”, zeggen warmtepompleveranciers op hun beurt. “Klachten? Misschien een paar per jaar. En wat zijn nou zes rechtszaken op 150.000 pompen?”

De tekst van het verhaal loopt door onder de foto 

Foto: Suzanne van de Kerk

Niets aan de hand? Ook dat lijkt te kort door de bocht. De specialist van de afdeling ‘Noise Control’ van Merford, een leverancier van geluidswerende kappen, komt namelijk met volstrekt andere cijfers. “Een klein probleem? Absoluut niet. Ik krijg zeker dertig tot veertig mailtjes per dag van particulieren die vragen of wij iets aan de overlast kunnen doen. En echt niet alleen van de buren.”

Slachtoffers

Erik Roelofsen, directeur van de Nederlandse Stichting Geluidshinder, bevestigt dat. Hij kent de situatie van de familie Machielsen en vertegenwoordigt meerdere ‘warmtepompslachtoffers’. Tijdens een uitzending van televisieprogramma Kassa in 2018 drong hij al aan op geluidsnormen. Zijn oproep is niet aan dovemansoren besteed. Volgend jaar komt er een norm die de vermeende herriemakers aan banden moeten leggen.

“Daar ben ik zeer blij mee”, reageert Roelofsen. “Het komt geregeld voor dat warmtepompen op onbegrijpelijke plekken worden opgehangen. Zelfs onder het slaapkamerraam van de buren. Daarnaast wordt er ook gewoon rommel verkocht. Ik ben niet tegen duurzaamheid, maar we moeten wel blijven nadenken.”

Warmtepomplobby

De minister zou dat ook iets meer moeten doen, vinden voor- en tegenstanders, haar hoofd gebruiken. Overal klinkt er namelijk kritiek op de vormgeving en de hoogte van de norm (40 decibel op de grens met de buren). De warmtepomplobby vindt de nieuwe eis kostenopdrijvend, onuitvoerbaar en te streng, Roelofsen:

“Hij moet 5 tot 10 decibel lager zijn, net zoals in andere landen. Dat komt ook overeen met de norm voor ventilatiesystemen en andere ‘lawaaimakers’ in huis. In slaapkamers geldt toch niet voor niets een norm voor apparaten van 25 dB?”

‘Fabrikant kan niets met norm op erfgrens’

Rudy Grevers van Alklima BV is niet tegen wetgeving op het gebied van geluid, maar rekent op diverse bezwaren. ‘‘Een fabrikant kan niets met een norm op de erfgrens, omdat de omstandigheid per project, zelfs per woning kan verschillen door omgevingsinvloeden (bijvoorbeeld door weerkaatsing van aanwezig schuurtje). Hierdoor krijgen we dus telkens maatwerk, hetgeen discussies zal veroorzaken waarbij zelfs binnen projecten met gelijksoortige woningen verschillen waarneembaar zullen zijn.”

Lees hier zijn hele blog 

Jan Willem van de Groep verdient zijn geld met units waarin eigenlijk alle apparaten zitten die een huis nul-op-de-meter maken. Inderdaad, ook de warmtepomp. “Dat gaat best goed. De vraag is hoog. Ik ben vooral die groei en de centen aan het managen. Aannemers betalen zelden op tijd.”

Klakkeloos

Ook Van de Groep kan wel leven met een geluidsnorm. Maar niet zoals de minister nu voorstelt. “Dan gaat het ten koste van de energietransitie ben ik bang. Inpakken? Dat kapje gaat ons meer kosten dan de warmtepomp zelf (wij gebruiken niet zulke grote).”

De minister laat haar oren te veel hangen naar een klein groepje slachtoffers, vindt Van de Groep. “Klakkeloos neemt ze het advies van één onderzoeksbureau over.” Volgens de voormalige greenspirator zorgen vooral aircosystemen voor geluidsoverlast en niet de populaire opvolger van de gasketel.

“In de winter draaien ze inderdaad 24 uur per dag. Maar dan zit niemand buiten toch?”
Pas de norm aan, betoogt Van de Groep. Maak onderscheid tussen een warmtepomp en een koelingsapparaat. En bovenal: gebruik je verstand.

“Ik heb inmiddels zeshonderd warmtepompen in het veld staan. In Zoetermeer (zie foto) hebben we in een straat 120 woningen uitgerust met warmtepompen. Dacht je dat het daar zoemt van de warmtepompen?”

Het verhaal gaat onder de foto verder

Palenstein: Foto via Jan Willem van de Groep

De kritiek op missie van de minister reikt verder. Meerdere partijen vragen zich af waarom er een geluidsnorm komt op de erfgrens (grens met de buren). Van de Groep voorspelt dat dat niet gaat werken.

“Wij zetten onze buitendelen, de compressoren, op het dak, 7 meter hoog. Op de begane grond hoor je dan niets meer, maar als er straks een inspecteur op het dak klimt en op de erfgrens gaat meten, zijn we wel de klos. Dat kan toch niet waar zijn?” Importeurs en distribiteurs zoals Alklima sluiten zich daarbij aan. “De erfgrens ziet er namelijk nooit hetzelfde uit. Hoe moet een fabrikant daar rekening mee houden?”

Wim Beentjes, begrijpt waar de ophef vandaan komt. In opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken deed hij onderzoek naar het lawaai van de warmtepomp. “Waarom er voor een norm op de erfgrens is gekozen? Je wilt niet de bewoners zelf, maar de buren beschermen tegen geluid. Het Bouwbesluit kent echter geen eisen over de erfgrens heen, daarom wordt er een eis gesteld óp de erfgrens.”

Bijdraaien

De discutabele hoogte van maximaal 40 decibel is volgens hem afgeleid uit de eisen die sinds 1985 al gelden voor industrielawaai. “Albert Heijn en andere winkels hebben hier al jaren mee te maken. Die lijn trekt de minister in feite nu door.”

Duizend-en-één  warmtepompen

Volgens onderzoeker Wim Beentjes van LBP Sight laat het geluid van honderden verschillende warmtepompen zich slecht vergelijken. “Fabrikanten communiceren er niet eenduidig over”, verklaart Beentjes. “Ze geven bijvoorbeeld geen indicatie van de instelling. En vanaf welke afstand het geluidsniveau dan geldt, is vaak ook niet bekend. De ene zegt vanaf 1 meter, de andere vanaf 5.” (Op de website van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) staan 167 pagina’s vol verschillende warmtepompen).

De ene warmtepomp is de andere niet zegt de onderzoeker. De stilste produceert volgens Beentjes 53 dB. Hij denkt dat het stiller kan én moet. Heeft geen boodschap aan de kritiek van handelaren. “Industrieën sputteren wel vaker tegen tegen bij nieuwe regels, ze houden alles liever bij het oude. Maar als er eenmaal normen zijn, zie je ze bijdraaien. Dat zal ook gebeuren met warmtepompen.”

Koelmiddelen

Hij geeft een voorbeeld, mechanische ventilatie. “In het begin klaagde ook iedereen over lawaai en zetten bewoners hun apparaten uit. Dat leidde tot spruitjeslucht en condensvorming. Sinds daar geluidsnormen voor gelden (30 dB) maken de nieuwe installaties zeker 8 dB minder geluid dan de oudere.”

Is de minister gevoelig voor de kritiek? Gaat ze de norm die op 1 juli 2020 ingaat alsnog aanpassen? Jan Willem van de Groep denkt dat ze daar wel goed aan doet.

“In tegenstelling tot Beentjes reken ik niet op stillere pompen. Dat komt omdat de warmtepompwereld een veel groter probleem heeft: de schadelijke koelmiddelen in het apparaat. Als een warmtepomp leegloopt stoot hij evenveel C02 uit als een gasketel in een jaar tijd. Wereldwijd zijn er afspraken om daar binnen twaalf jaar mee af te rekenen. Die opgave is veel belangrijker voor de industrie.”

Op 3 juli vergadert de Tweede Kamer over energiebesparing in de gebouwde omgeving. Frans en Ria uit Ammerzoden hopen dat de minister voet bij stuk houdt. Al komen de normen voor hen te laat. “De warmtepomp verbieden? Dat is niet de oplossing. Vooruitgang is goed. Maar de economie moet alleen niet uitmaken wat de mensen moeten accepteren.”

De onruststoker in Ammerzoden

Reageer op dit artikel