nieuws

De wankele bouwwet en de stabiele minister: ‘langer uitstel is niet verantwoord’

bouwbreed 1308

De wankele bouwwet en de stabiele minister: ‘langer uitstel is niet verantwoord’

Wankel, op instorten of pannenbier binnenkort? Het is na de ‘derde helft’ van het zenuwslopende debat in de Eerste Kamer over de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen nog steeds onduidelijk. “Maar”, speelde een zelfverzekerde minister Ollongren open kaart. “Ik ga er niets meer aan veranderen. Uitstel is niet langer verantwoord.” Verslag van een zomerse lentedag in Den Haag, met één klein wolkje boven het Binnenhof.

Oud-voorzitter Elco Brinkman van Bouwend Nederland is er dit keer niet bij. Annemarie Jorritsma wel. Net zoals Tweede Kamerlid Daniel Koerhuis, die ook even zijn gezicht laat zien.

Het is illustrerend voor het debat over de hervorming van het bouwtoezicht: de VVD wil dolgraag, het CDA ligt dwars. Maar het is net alsof het verzet minder grote vormen begint aan te nemen.

Daniel Koerhuis van de VVD laat zich ook even zien

Een flashback. 658 dagen geleden ging het in deze senaat ook al over deze Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Toen haalde de ‘Wkb’ de eindstreep niet. Greetje de Vries van het CDA ging ervoor liggen. Net zoals GroenLinks, de SP, de PVV…

Ontmoedigd door de instorting van een parkeergarage bij Eindhoven Airport. Aangewakkerd door een brand in een Londense toren. En veiligheidsgoeroe Pieter van Vollenhoven gooide tijdens een uitzending van Nieuwsuur nog wat olie op het vuur: de Nederlandse bouw is niet klaar voor privaat bouwtoezicht. En dus gebeurde het niet. Al kun je je afvragen, of hier van privatisering sprake is.

Toen 4 juli, nu 23 april. Weer stralend weer. Niet alle politieke partijen zijn er. 50PLUS (2 zetels), de PvdD (2 zetels) en OSF (1 zetel) laten dit taaie, technische en complexe debat aan zich voorbijgaan. Net zoals de SGP: je moet keuzes maken.

De publieke tribune

De ChristenUnie is er wel. De PvdA ook. De SP. GroenLinks. D66, de PVV. En de VVD en het CDA dus. De twee regeringspartijen die kunnen samenwerken. Nu zijn het elkaars opponenten.

Bouwregelexpert Pieter Plass kijkt mee vanaf de publieke tribune, net zoals Ton Jans, directeur van KOMO. De beveiliger op de achtergrond hoeft niet in actie te komen. Elf lege plekken, niet uitverkocht.

Het debat begint iets later. Minister Ollongren kwam op haar fiets aangereden. Zojuist hing er een wolkje boven de Eerste Kamer. Een voorteken? “Stemmingmakerij”, reageert een getergde voorstander op social media.

Misschien krijgt hij gelijk. Wordt de wet dit keer wel aangenomen. Je kunt je het ook niet voorstellen. Dat dit bouwwerk, waaraan al zeker twintig jaar is gewerkt – het niet gaat halen. Iedereen mocht meepraten. Niet één keer, wel tien keer, wel twintig keer. Er waren experimenten, commissies, rapporten, meningen in Cobouw, hoorzittingen en hysterische lobbyisten en ministerswisselingen.

23 april 2019, de Eerste Kamer, een wolkje op een verder stralende dag.

Maar je het weet het niet. Het verzet is nog altijd niet gebroken. Bouwend Nederland ziet beren op de weg. Bouwjuristen en hoogleraren zaaien twijfels. Er is angst voor bureaucratie, dubbelwerk, hogere kosten.

Ja daar is ze. De minister. Senatoren staan op en schudden handen. 16:10. De voorzitter heropent de vergadering. Dossiernummer 34453. Een wijziging van de Woningwet.

Gemankeerd!

PVV’er Alexander van Hattem trapt af, gruwelt van dit kabinet en de “typische werkwijze” van Rutte met al zijn akkoordjes.

“De bestuurlijke lobby zet de lijntjes uit. Waarom blijft de minister vasthouden aan een gemankeerde wet? Dit is een half-halfoplossing. De PVV zal tegen stemmen.”

Het zal wel, zie je de beveiliger denken. Nergens trouwens verbazing in de zaal. Is de PVV weleens voor een wetswijziging?

Minister Ollongren lijkt zich wel te vermaken in de papierwinkel van een bouwwet

Intussen lijkt Kajsa Ollongren zich wel te vermaken in de papierwinkel van een Bouwwet. Mobieltje in haar hand. Ze oogt ontspannen, maar dat biedt geen garantie. Plasterk begon vorige keer ook vol flair ‘tijdens de nacht van Greetje de Vries’. Toen ging het dus mis. Niemand zag het aankomen. Op Greetje de Vries en Elco Brinkman na. Nu staat ze er ‘alleen’ voor.

De volgende spreker. Henk Pijlman van D66, partijgenoot van de minister. Hij heeft niet de behoefte om vanmiddag zijn pijlen op iets of iemand te richten, anders dan op het huidige systeem.

“Uit tal van incidenten blijkt dat de gemeente als toezichthouder niet meer werkt. Deze wet komt de hele bouw ten goede.”

Hoogste punt

Nog altijd is de minister in charge, niet onderuitgezakt, wel in control. Mary Fiers van de PvdA maakt het haar ook niet moeilijk. Als “is dit bouwwerk nog niet klaar, het hoogste punt nog niet bereikt en het helaas nog geen tijd voor pannenbier.”

Frits Lintmeijer van GroenLinks is een stuk kritischer. Afspraken die in het Bestuursakkoord staan, zijn volgens hem “vaag”. En dat zegt hij wel vijf keer.

Na hem nog drie kritische senatoren. Greetje de Vries van het CDA zal zeer waarschijnlijk weer tegen stemmen, net zoals Frank Köhler van de SP en Mirjam Bikker van de ChristenUnie. Al vindt Bikker dat de minister hard haar best heeft gedaan. “Maar hollen we het bouwtoezicht nu niet uit?” Elementen uit het wetsvoorstel noemt ze “breekbaar”.

Greetje de Vries blijft erbij: deze wet rammelt nog aan alle kanten

Koos Schouwenaar van de VVD, de grootste partij in de senaat met 13 zetels, krijgt voor de pauze het laatste woord. Hij geeft toe: “De uitkomst van deze wet staat niet vast, maar wat wel vast staat is dat het toezicht beter wordt. Misschien gaan de kosten omhoog, maar daar krijg je wel kwaliteit voor terug. Kwaliteit kost gewoon meer.”

Even rust. Een uur onderweg. Geen hoogstaande pot, of spelvreugde die ervan afspat, wel onderhoudend, boeiend, meeslepend. En maar tellen. Wel of geen meerderheid? Zelfs de woordvoerder van de Eerste Kamer rekent zich een ongeluk.

De zetelverdeling in de Eerste Kamer.

Ambtenaren op de perstribune volgen ademloos de bewegingen en woorden van de minister. Dit keer juichen ze niet te vroeg. Geleerd van de vorige keer. Toen er volgens hen geen wolkje aan de lucht was.

Met haar valt niet te sollen

Ze begint resoluut.

“Als je een woning of bedrijfsgebouw koopt, moet je ervan uit kunnen gaan dat het voldoet. Dat het veilig is en gezond, dat je de prestaties krijgt die je vooraf overeen bent gekomen. Dat is nu niet het geval. Te vaak zijn er incidenten. De kwaliteit moet dus omhoog. Juist nu de bouwopgave groot is”, begint minister Ollongren haar betoog.

Ze ziet meer draagvlak. En ondanks de kritische noten die ze hoorde kraken in deze zaal, maakt ze een ding direct duidelijk. Met haar valt niet te sollen, niet te onderhandelen, geen vingers, laat staan de hele hand. Dit is wat het is. Of zoals ze zelf haar grens bewaakt.

“Langer uitstel is niet verantwoord. Ik denk niet dat we hier nog meer tijd aan moeten besteden.”

Ja, er komen meer proefprojecten. En ja ruim voor de wet op 1 januari 2021 ingaat, wordt op basis daarvan bekeken of er nog wijzigingen nodig zijn. Of het allemaal niet wat link is, deze revolutionaire wijzing van het bouwstelsel.

Experimenten? De minister lijkt nonchalant te worden. Herhaal wat ze eerder al schreef. “Die proefprojecten zijn er, maar ik verwacht niet dat er op basis daarvan, iets aangepast moet worden. Wel moeten we vinger aan de pols houden.”

Frits Lintmeijer van GroenLinks speelt een sleutelrol

Huh wat? Nu komt de plotwending. Frits Lintmeijer van GroenLinks weet niet wat hem hoort, en wat hij hoort bevalt hem niet. Zijn stem kan doorslaggevend zijn. Heeft de minister dat wel door? Dit vindt hij veel te vraag. Worden zijn zorgen wel gehoord?

“Waarom zijn de dingen die in het Bestuursakkoord niet in de wet opgenomen? Wanneer voldoet de wet straks? Waar gaan we op toetsen? Deze combinatie maakt dat we dit bouwwerk wankel vinden.”

De minister toont voor de eerste keer vandaag emotie. Ze verdedigt. “Dit bouwwerk is niet wankel. Er ligt een stevig fundament. Het nieuwe stelsel is beter dan het huidige.”

De SP: “Hoe kun je ze met elkaar vergelijken als de bestaande wet niet goed wordt uitgevoerd?”

“Bouwen is complexer geworden”, poogt de minister.

‘Help me even’

Het is even een komen en gaan van senatoren naar de microfoon. Al staan ze niet zo ‘onfatsoenlijk’ te dringen als ze weleens in de Tweede Kamer doen. Geen haantjes hier. Wel naar voren als het moet.

“Ik snap dat je niet achter de komma kunt benoemen wanneer het nieuwe stelsel voldoet, maar wanneer geven we elkaar een 6 of een 6+?”, foetert Lintmeijer van GroenLinks en zijn geduld begint zichtbaar op te raken.

“Nog een keer dan. Is goedkoper goed? Of is het goed als een gemeentelijk toezichthouder drie keer een project heeft stilgelegd? U noemt allerlei onderwerpen, maar niet in welke mate. Dat vind ik te mager.”

De dochter van een sterrenkundige kijkt naar boven, richting haar ambtenaren. Alsof ze met haar ogen aangeeft: ‘help me even’.

Kort na zessen, als de avond valt

Ze vindt tijd, krijgt tijd, herpakt zichzelf en ziet ruimte voor toch een oplossing. Ze richt zich tot Lintmeijer, kort na zessen, als de avond begint te vallen, als ze haar bril heeft afgezet, als dat ene wolkje allang weg is, alsof ze ineens lijkt te beseffen dat trekken aan het CDA is als trekken aan een dood paard en dat ze met steun van GroenLinks ook al vrijwel zeker een meerderheid heeft.

Ollongren belooft met een brief te komen, waarin ze uitlegt, wanneer de wet volgens haar aantoonbaar werkt en functioneert. “De derde termijn zit erop”, knikt ze opgewekt. En ze schudt handen met senatoren, zonder echt uitgestoken handen. Die zijn er volgens haar genoeg geweest.

De brief verschijnt op 10 mei, uiterlijk om 12:00. Vier dagen later zal de Eerste Kamer stemmen. Over de privatisering van het bouwtoezicht, die allang geen privatisering van het bouwtoezicht mag heten, waaraan al twintig jaar gewerkt is, waar gemeenten inmiddels het nut van inzien, waar bouwers nog altijd beducht voor zijn.

Reageer op dit artikel