nieuws

‘BENG dupeert lichte constructies’

bouwbreed Premium 4390

‘BENG dupeert lichte constructies’

Als de nieuwe norm voor bijna-energieneutrale woningen een wolf was, dan blies het alle lichte bouwconstructies omver. Zo voelt BENG voor leveranciers en bouwers van houtskelet- en stalen framebouw: “Dit is een grote misser.” Onzin, stelt minister Ollongren daartegenover,

Er was eens een epc. De BENG komt ervoor in de plaats. Niet iedereen is er blij mee. Het regent kritiek en mede daarom zal het nog wel even duren voor minister Ollongren met uitsluitsel komt.

“Nog zeker zes weken”, voorspelt iemand die dicht bij het vuur zit. Hij wil niet met zijn naam in de krant. “Het ligt allemaal zo gevoelig.”

Nog lang en gelukkig? Nou nee. Als er iets verandert, zijn belangenbehartigers er zoals altijd als de kippen bij:

“Meer isoleren”, zegt de isolatiebranche. “Het mag niet te duur worden”, de bouwers en ontwikkelaars. Iedereen preekt voor eigen parochie. De een vindt dat de norm voor bijna energieneutrale woningen en gebouwen niet ver genoeg gaan, de ander voelt zich juist onjuist bejegend. “Dit gaat ons werk kosten.”

Lees ook:

Illustratie: Pascal Tieman

Hoe BENG een schietschijf 

Overwaaien uit Europa

Het is het probleem dat je wel bij meer normen ziet. De norm als ondergrens, de norm waar elke woning aan moet kunnen voldoen, dat gaat nou eenmaal gepaard met concessies, mee- en tegenvallers.

Bij deze transitie is echter meer aan de hand, weten deskundigen. Zo neemt BENG afscheid van vertrouwde rekeneenheden, zoals de Rc-waarde (thermische isolatiewaarden). In plaats daarvan is onderaan de streep de warmte- en koudebehoefte van een woning of gebouw bepalend. Hoe je aan die eisen voldoet, is aan de ontwerpers zelf. Precies zoals de Europese regels (EPDB) voorschrijven.

“Maar dit warmte-accumulerend vermogen blijkt nu voor lichte gebouwen heel sterk door te wegen”, zegt Mic Barendsz van belangenvereniging Bouwen met Staal.

Ongenuanceerd

Met andere woorden: de nieuwe aanpak pakt volgens hem slecht uit voor lichte constructies, zoals houtskelet- en staalframebouw. Of sterker: BENG discrimineert. Ten onrechte, vindt hij.

“De aanpak is namelijk tamelijk ongenuanceerd. Inderdaad, zoals de Europese EPDB, maar daarmee kun je secuurder rekenen. Wij hebben een versimpelde rekenwijze die de voordelen van lichte constructies te weinig waardeert en de eventuele nadelen ervan in zomers te streng afstraft.”

Licht en zwaar

Lichte constructies warmen in de zomer sneller op, maar hebben in de winter het voordeel dat ze snel zijn opgewarmd, bij massieve gebouwen is dat juist andersom.

Jan Hoekstra is secretaris van de sectie VHSB van de Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie. Zijn achterban baalt ook van BENG. Om precies dezelfde reden.

“Dit is een grote misser. Vanuit de praktijk weten we namelijk dat de schil van een houtskeletwoning energetisch uitstekend is.”

Vooral voor lichte vrijstaande woningen pakt de norm die begin 2020 in moet gaan, catastrofaal uit, zegt Hoekstra.

Slechter dan Kalkzandsteen

“Bij rijtjeswoningen lijkt het nog wel goed te gaan. Onderaan de streep presteren die echter toch slechter dan massieve woningen van beton en kalkzandsteen. Ik vind dat onlogisch. Het is te gek voor woorden dat sommige typen houtskeletwoningen na 2020 eigenlijk niet meer gerealiseerd kunnen worden, terwijl het goed scoort op milieuprestaties en circulariteit.”

Hoekstra vindt dat de overheid terug moet grijpen op de Rc-waarde, een goede luchtdichtheid en “uitstekend isolerende beglazing”.

“En dan het liefst naar een Rc van 6 of 7 voor de wanden. Dan ben je veel beter bezig. Het is toch bizar dat klassieke rijtjeswoningen met twee vingers in de neus kunnen voldoen aan BENG. Dan doe je toch ook geen stap vooruit? Heel gek.”

Waarom de Rc niet omhoog gaat

Hij denkt wel te weten, waarom de overheid daar niet voor kiest. Een hogere Rc pakt namelijk slecht uit voor zwaardere, traditionele constructies.

Hoekstra: “Het heeft alles met aansluitdetails te maken. “Ooit zat ik in een commissie over de Rc-waarden. Het ging over die voor wanden. Er zaten ook bouwers bij. Die wilden absoluut niet hoger dan 4,5.”

Houtskeletbouw in Bedum. Foto: VDM Woningen

Komt het goed? Houtman Hoekstra hoopt het van harte. “Ik zou het eigenlijk onvoorstelbaar vinden als er niet iets wordt ondernomen. Dit schaadt een belangrijke branche.”

Barendsz van Bouwen vindt dat de minister meer tijd moet nemen, voordat ze de BENG invoert (begin 2020 is de bedoeling).

Een auto die niet rijdt

“Alle verschillende hoofdstukken zijn door verschillende taakgroepen geschreven. Het overzicht op het geheel ontbrak. Alsof je samen een auto bouwt met verschillende afdelingen. Kom je bij elkaar, dan blijken de losse onderdelen samen niet te functioneren.”

Over auto’s gesproken. Nicolaas van Everdingen, directeur van Plushuis claimt dat hij de Tesla van de energiezuinige woningbouw bouwt. Hij is zelf ook ervaringsdeskundige.

“Ik woon in een houtskeletbouwwoning sinds 2012. Prefab, binnen twee dagen neergezet en in twintig dagen afgemonteerd, geïsoleerd met glaswol.”

In de zomer blijkt de temperatuur in de woning inderdaad vrij snel op te lopen. “Maar dat ligt niet aan de constructie, maar aan de manier van isoleren met glaswol. Doe je dat met cellulose, dan is er niets aan de hand. Zo doe ik dat nu ook bij een Plushuis in Dordrecht.”

Andere lobby

Van Everdingen snapt niet waar de timmerindustrie zich druk om maakt. “De woningen die nu door de mand vallen zijn eigenlijk traditionele houtskeletbouwwoningen met glaswol, een hopeloos ouderwets materiaal.”

Met BENG kan hij niets. Hij vindt het een achterhaald verhaal, al zijn het de regels.

“Ik ben van gezond boerenverstand. Wat heeft mijn klant aan allemaal rekensommetjes? Ik beloof hem een fijne woning, luchtdicht, met cellulose geïsoleerd. In mijn optiek hoef je een goed gebouwde woning ook niet actief te koelen in de zomer. Zomernachtventilatie volstaat.”


Reactie minister Ollongren: ‘Hout wordt niet benadeeld’

Kajsa Ollongren, Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, viceminister-president

Minister Ollongren inventariseert alle reacties op de nieuwe regels voor Bijna Energieneutrale Gebouwen. Dit is haar reactie op de kritiek:

  • Uit de internetconsultatie komt zowel de roep naar voren dat de eisen te soepel zijn als dat deze te streng zijn.
  • Ten aanzien van houtskelet- en staalframebouw is er geen sprake van benadelen.
  • Hout en andere lichte bouwmaterialen zoals panelen in de staalsketletbouw hebben andere (fysische) eigenschappen dan steen of beton.
  • Het koelt namelijk snel af en warmt snel op.
  • Dit is in ons Nederlands klimaat erg energie onzuinig. In de winter heb je het namelijk sneller koud en in de zomer sneller te warm (er kan zelfs risico op oververhitting zijn) in een gebouw van houtskelet- en staalframebouw.
  • Er moeten daarom passende maatregelen in de winter en de zomer worden genomen, om aan de BENG-eisen te kunnen voldoen.
  • Bijvoorbeeld een goed isolatiepakket in combinatie met een warmtepomp met koelfunctie.
  • Vanwege deze fysische eigenschappen van het materiaal, vraagt het om goed nadenken bij het ontwerp van een woning met houtskelet- en staalframebouw.
  • Het blijft wel gewoon mogelijk om woningen neer te zetten met houtskelet- en staalframebouw.

In de Memorie van Toelichting bij het Bouwbesluit (moet nog verschijnen) zal de minister ingaan op de reacties

Reageer op dit artikel