nieuws

Bouwvakker nog veel te dik: ‘Met een zakje worteltjes word je weggekeken’

bouwbreed Premium 4656

Bouwvakker nog veel te dik: ‘Met een zakje worteltjes word je weggekeken’
70 procent van de veertigplussers is te dik, blijkt uit het laatste Volandis-onderzoek.

Pogingen om het overgewicht in de bouw terug te dringen, hebben nauwelijks effect. Al jarenlang is het grootste gedeelte van de bouwvakkers te zwaar. “Wij zien het aantal werknemers met hart- en vaatziekten toenemen.”

Doorwerken tot je 67ste. Voor de gemiddelde bouwvakker is dat al een lastige klus gezien de zwaarte van het vak. Maar ben je te dik, en niet fit genoeg, dan is deze uitdaging nog velen malen groter. Dan liggen niet alleen een versleten rug en nek op de loer, maar ook hart- en vaatziekten.

Nog steeds te dik

Een serieus gevaar dus. De cijfers spreken wat dat betreft boekdelen. Was in 2011 maar liefst 64 procent van de bouwvakkers te zwaar, acht jaar later ligt dat percentage nog even hoog. Vooral oudere bouwvakkers laten de weegschaal maar al te vaak onder hun gewicht kreunen, blijkt uit het laatste bedrijfstakonderzoek van Volandis. Maar liefst 70 procent van de 40-plussers in de bouw is te dik. Landelijk ligt dit percentage een stuk lager, op zo’n 55 procent, valt op te maken uit cijfers van het CBS.

Bij bouwvakkers onder de 40 valt het cijfer nog mee: 49 procent van hen is te dik. Maar ook dit percentage ligt boven het landelijk gemiddelde. Bij UTA-personeel liggen de cijfers ongeveer op hetzelfde percentage als in de bouw.

“Het aandeel dikke bouwvakkers is inderdaad hoog, maar de cijfers blijven de laatste jaren wel stabiel. Landelijk stijgen ze wél, dus in dat opzicht vallen de cijfers steeds minder uit het oog”, maakt Anna de Boer, specialist marktonderzoek bij Volandis, een kleine kanttekening.

Hoge verzuimcijfer

Desondanks valt niet te ontkennen dat overgewicht al jarenlang een probleem is. Volgens Jeroen Meeuwsen, projectmanager van verzekeraar NN Groep, die bezig met het maken van een concept voor de gezonde en fitte bouwvakker, is het hoge verzuimcijfer in de bouw daar zelfs deels aan te wijten.

Gemiddeld ligt het ziekteverzuim in de bouw vrij hoog, hoger dan in andere branches. Wil je dit cijfer omlaag krijgen, dan moet je zorgen dat je je richt op preventie. Onderdeel daarvan is dat personeel gezonder gaat eten en fitter wordt.”

Acties werken nauwelijks

Langzaamaan dringt dit besef ook door bij bouwbedrijven. Workshops over gezonde voeding, fitheidsscans, vitaliteitsprogramma’s. Werkgevers doen de laatste jaren steeds meer pogingen om hun werknemers gezond door het leven te laten gaan. FNV bouw startte enkele jaren terug nog een actie om friet van de bouwplaats te bannen.

Beweging

Naast overgewicht, wordt er in de bouw ook te weinig bewogen. Slechts 22 procent van mensen onder de 40 jaar beweegt voldoende, blijkt uit cijfers van Volandis (gebaseerd op de beweegnorm van het RIVM). Boven die veertig jaar is dat slechts 15 procent. Bij UTA-personeel ligt het percentage onder de veertig op slechts 12 procent en boven de 40 op 16 procent. Landelijk voldoet volgens het RIVM ongeveer 47% aan de beweegnorm, dus de percentages in de bouw liggen fors lager.

Veel effect sorteren alle acties nog niet, stelt Meeuwsen. En dit komt, zo verklaart hij, doordat de meeste van dit soort programma’s de bouwplaats helemaal niet bereikt. “Het is vooral kantoorpersoneel dat fruit in de kantines krijgt geserveerd. Bouwplaatsmedewerkers zijn afhankelijk van wat ze in de buurt kunnen kopen of wat ze vanuit huis meenemen. Er wordt haast niets voor ze geregeld.”

‘Weight-Watchers? Ze weten niet dat het bestaat’

Hr-directeur Alfred Boot van Dura Vermeer ziet ook dat veel programma’s om bouwvakkers aan een gezondere levensstijl te helpen, niet worden gevonden door het personeel. Zo biedt het bouwbedrijf al jarenlang een soort Weight Watchers-dieet aan, waarop werknemers via de aanvullende verzekering een beroep kunnen doen, maar daar wordt nauwelijks gebruik van gemaakt.

“Een groot gedeelte van ons personeel weet niet eens dat dat bestaat. Aan ons de taak om dit toegankelijker te maken. Daarom zijn we een nieuw vitaliteitsprogramma gestart, waarvan gezonde voeding een groot onderdeel is. In het tweede kwartaal gaan we via diverse ludieke acties als: ‘wat zit er in je lunchbox?’ daar aandacht aan besteden.”

Toename ouderdomsziekten

Dura Vermeer ziet de grote risico’s die overgewicht met zich meebrengt, terugkomen in het aantal medewerkers met ouderdomsziektes. “We zien een toename van hart- en vaatziekten. Door de levensstijl van ons personeel te veranderen, proberen we hier wat aan te doen.”
Grote vraag is wáárom bouwvakkers meer met overgewicht kampen dan werknemers in andere beroepsgroepen?

Volgens Ruiz Oud heeft dit vooral te maken met de mannencultuur in de sector. “Er is een gevoel van mannen onder elkaar, van stoer doen. Dan kun je bijna niet aankomen zetten met een zakje worteltjes, maar moet je haast wel meedoen met een broodje kroket. Daarnaast hebben bouwvakkers meer energie nodig en werken ze buiten, en dan wordt er ook sneller naar warme snacks gegrepen.”

Eetpatroon thuis

Wat bouwvakkers thuis eten heeft ook een groot effect, stelt Iris Voppen, student aan de HAS Hogeschool, die voor haar afstudeerscriptie onderzoek naar eetgewoontes en overgewicht bij bouwvakkers deed.

“De voornaamste conclusie die ik uit mijn studie heb gehaald is dat overgewicht bij bouwvakkers niet door de lunch op het werk komt, maar vooral door wat ze thuis eten. Tuurlijk snacken ze ook tijdens het werk, maar er wordt ook veel brood gegeten en ranja gedronken. Dat is echt zo slecht niet. Maar bouwvakkers komen vroeg thuis, eten al om 17.00 uur en moeten dan nog een hele avond overbruggen. Dan gaat het mis. Dan eten ze ’s avonds nog een bus Pringels leeg.”

Vleessnack voor bouwvakkers

Voppen ontwikkelde een snack voor bouwvakkers om die ‘lange avonden’ door te komen. “Een vleessnack, op basis van rundvlees en waar een stuk minder calorieën inzitten dan in chips”, vertelt ze over het product dat ze onlangs op de Food Experience op de HAS heeft gepresenteerd.

De student is ondanks het feit dat de overgewichtscijfers in de bouw hoog blijven, ervan overtuigd dat het mogelijk is om bouwvakkers gezonder te laten eten. En om daarmee het vetpercentage naar beneden te krijgen. Ze heeft zelfs het gevoel dat bewustwording rondom de voeding al langzaam aan het veranderen is. “Zo sprak ze een bouwvakker die vroeger elke week drop in zijn auto legde. Inmiddels doet hij dat een keer in de maand. Hij is er dus bewuster mee bezig.”

Niet alleen tijdens het werk, maar ook na het werk zou het voedingspatroon van bouwvakkers veranderd moeten worden.

Voedingspatroon veranderen

Natalia Ruiz Oud van Mydailylifestyle heeft dat idee ook. Zij probeert al jaren het voedingspatroon van bouwvakkers te veranderen. “Steeds meer mensen zijn tegenwoordig met hun voeding bezig. Jongeren van nu krijgen het veel meer mee dan vroeger. Ik denk dat oudere bouwvakkers die 30 jaar geleden zijn begonnen, slechter eten dan de jongere generatie van nu”, aldus Ruiz Oud.

Ook het taboe om je als werkgever met de levensstijl van de werknemer te bemoeien, is volgens haar verleden tijd. Toch hebben bouwbedrijven nog een flinke weg te gaan, denkt zij. “Het is belangrijk dat werkgevers een bedrijfsbreed beleid uitrollen op het gebied van voeding. Want bij bouwbedrijven moet er een cultuuromslag plaatsvinden. Laat je werknemers zien dat het niet erg is om worteltjes te eten, als anderen Chinees halen. Zorg dat je die ingesleten patronen leert doorbreken. Dit kan al heel klein beginnen: veel bouwvakkers weten bijvoorbeeld niet eens het verschil tussen bruin brood en volkoren brood. Het is vrij simpel daar verandering in te brengen.”

Beleid voor een langere periode nodig

Bouwers moeten beleid ontwikkelen dat niet voor een jaartje geldt, maar voor een veel langere periode, vindt Ruiz Oud. “En dan moet niet de insteek zijn: je moet nog tot je 67ste door, dus ga gezonder eten. Maar: ik zie dat het niet goed met je gaat, ik wil je helpen.”

Meeuwsen denkt dat het mogelijk is de leefstijl van bouwvakkers te veranderen en het overgewicht terug te dringen. Maar dat kan alleen als meerdere partijen samenwerken. “Dus niet alleen de werknemer en het bouwbedrijf, maar ook de opdrachtgever, zoals de gemeente en bijvoorbeeld de verzekeraars.”

NN Groep is al druk bezig op dit gebied. “Vorig jaar zijn we U-Box gestart, een project om onder andere gezonde voeding in de bouw te stimuleren. We gaan dit jaar op een aantal bouwplaatsen in het land een gezonde bouwkeet inrichten. Dit project is alleen nog in een vroeg stadium, of het werkt, dat moeten we nog zien. Maar mijn droombeeld is dat we uiteindelijk voor bouwvakkers een concept opzetten dat op een centraal punt een koelbox kan worden opgehaald vol met gezonde voeding. Dan kun je gezond eten écht goed stimuleren.”

Uitzonderingen: er zijn wél gezonde bouwvakkers

Niet élke bouwvakker is te dik of heeft een ongezonde levensstijl. Er zijn uitzonderingen. Ronnie van Schijndel, metselaar van Van Wijnen en uitvoerder Fred van Vliet van De Vries en Verburg, gaan compleet tegen dit stereotype beeld in.

Ronnie van Schijndel
Een gesmeerd bammetje? Nee, dat eet Ronnie van Schijndel niet. Dat is veel te zout. Elke dag heeft hij zijn eigen koelbox mee, vol met gezonde voeding. “Om 9.00 uur ’s ochtends begin ik met een stukje fruit”, vertelt hij trots, terwijl hij Cobouw een blik gunt in zijn koelbox. “Tussendoor eet ik iets van vis, zoals tonijn. In de pauze nuttig een bak magere kwark, met wat fruit. En ik drink natuurlijk veel water, zo’n 1,5 tot 2 liter per dag.”

“Of ik hier voldoende aan heb?”, vervolgt hij glimlachend. “Jazeker. Ik voel me er erg goed bij. Ik ben natuurlijk geen superman, maar ik merk wel dat mijn voeding bijdraag aan mijn fitte gevoel. Als we veel moeten traplopen, dan merk ik dat mijn collega’s daar moeite mee hebben en ik niet.”

In het begin was het wel even lastig voor Van Schijndel. Zijn collega’s keken hem maar raar aan als hij zijn lunchboxje uitpakte. Maar nu is het normaal. Hij raadt  het dan ook iedere bouwvakker aan ook te gaan doen. “Het is heel makkelijk. Ik hoef thuis geen maaltijden voor te bereiden en toch eet ik gezond. Doordat ik doordeweeks zo eet, kan ik in het weekend lekker een biertje mee pakken of eens een frietje eten.”

Naast zijn voeding, sport Van Schijndel ook veel, om fit te blijven. “Ik sport zo’n 4 a 5 keer in de week. Meestal doe ik dan krachttraining en conditie. Als het buiten mooi weer is, ga ik hardlopen.”

“Begin klein”, is het advies van de metselaar. “Gooi je voedingspatroon niet in een keer drastisch om. Als je doordeweeks graag fris drinkt, verander dit dan in ranja of water. Doe het stapje voor stapje.”

Zie hier het filmpje van Ronnie van Schijndel:

 

Fred van Vliet
Geen magere kwark, maar gewoon vijf boterhammen met kaas. Dat heeft uitvoerder Fred van Vliet dagelijks mee naar zijn werk. Ook drinkt hij een liter water per dag. Voor zijn vitamine-inname eet hij veel fruit tussendoor.

Naar zijn eigen inzicht is dat erg gezond. “En ik kan het weten, want mijn vrouw is voedingsconsultant”, zegt hij lachend. “’s Avonds let ik dus ook op mijn eten, daar let mijn vrouw wel op.”

Hij ziet ook wel dat er bouwvakkers zijn die een stuk ongezonder eten. “Er zitten hier vlechters op het project waar ik nu aan werk in Alphen aan den Rijn, die drinken ’s ochtends Red Bull. En eten pasta en jam op hun brood. Dat is natuurlijk een stuk slechter voor je”, geeft hij toe.

Reageer op dit artikel