nieuws

Jan Willem van de Groep: “De industrie accepteert me nu beter”

bouwbreed Premium 3271

Jan Willem van de Groep: “De industrie accepteert me nu beter”

Geliefd, gehekeld, gekuifd, getransformeerd. Jan Willem van de Groep. Jarenlang schopte hij tegen schenen in de bouw. Tegenwoordig probeert hij als innovatieve ondernemer zelf het goede voorbeeld te geven. Hij lijkt milder nu. Nou ja, zagen kan hij nog steeds. “De BENG is zo lek als een mandje.”

De bouw is dé concurrent van de energieleverancier. De bouw innoveert te langzaam. De bouwlobby zou verboden moeten worden. De bouw zet zichzelf buitenspel als het gaat om de energietransitie.

Jarenlang riep oud-stroomversneller, oud-bouwer en oud-corporatieman Jan Willem van de Groep op tal van podia in het land dat de bouw een achterhaalde sector is en snel moet industrialiseren. Na zeven jaar schoppen tegen heilige huisjes was hij het zat en besloot hij zelf de handschoen op te pakken. “De industrie accepteert me nu beter. Beleidsmakers gek genoeg iets minder. Die stoppen je nu in het markthokje.”

Schuurpapierlook

Tussen Tiel en Tesla. In een notendop gaat dit verhaal daarover. Tiel als een van de oudste steden van Nederland. De Tesla als metafoor voor alles wat nieuw is en met duurzaam te maken heeft. En misschien ook wel een beetje, omdat de ingenieus uitgedachte, maar haperende productiestrategie met robots en zo, Elon Musk blijft achtervolgen.

Jan Willem van de Groep had een BMW en heeft een Tesla. Een zwarte met zo’n schuurpapierlook. “Het verschil was niet eens zo heel groot. Ook omdat ik zakelijk rijd nu. De keuze was dus snel gemaakt, ook omdat ik natuurlijk duurzaam ondernemen propageer”, legt de voormalige greenspirator uit in zijn allereerste ‘nul-fabriek’ in Tiel.

Hier geen robots, maar handwerk. Het heeft bijna iets aandoenlijks. Jong- en oud knopen hier lucht-warmtepompen, wtw-ventilatiesystemen en omvormers van zonne-energie aan elkaar teneinde ruimte te besparen, herrie te verminderen en kosten te drukken. Van bestaande woningen nul-op-de-metermachines maken is geen kattenpis. Zoveel mag duidelijk zijn.

“Ik mis die tijd dat ik wekelijks op het podium stond”

Als daar iemand over kan meepraten dan is dat de zachtaardige Jan Willem van de Groep wel. Jarenlang stond deze boom van een kerel met kuif, zwarte kledij en krokodillenlerenschoenen op tal van podia in het land om Jan en Alleman te vertellen dat het allemaal anders moet in de bouw. Als het gaat over de inhoud kan hij vernietigend uit de hoek komen.

Tekst loopt door onder de foto

Handwerk in Tiel.

Hij was geliefd en werd gehekeld. Hij mist die tijd weleens. “Ik word nog steeds gevraagd voor lezingen, maar wat mij betreft zou dat wel weer wat meer mogen.”

Ja, hij liet het water stromen. De nul-op-de-meterwoning werd een begrip. En toch vond hij dat de transitie van aardgas naar isolatie en duurzame bronnen te langzaam ging. En dus ging hij zelf aan de slag. Van practice what you preach naar preach what you practice. In Tiel dus. Met drie compagnons en ASVB als mede-investeerder.

Zolderkamer

“Hoe het begon? Aan een grote groep fabrikanten legde hij eens uit waarom al die losse samenwerkingsverbanden nooit iets zouden gaan opleveren. Daar is een nieuw type bedrijf voor nodig. Een system integrator.”

“Ken jij niet wat mensen?”, kreeg Van de Groep als antwoord terug.

“Dat zette mij aan het denken. Toevallig kende ik er al een paar die er mee bezig waren. Van het een kwam het ander. En gezien mijn zevenjarige cyclus van bouw, corporaties en energiesprong was het sowieso tijd voor iets nieuws.”

En daarom zijn we nu in Tiel. Het heeft iets weg van een zolderkamer. Maar mensen werken hier serieus en ijverig aan oplossingen waarop de bouw en de opdrachtgever lijkt te wachten. Duizend exemplaren verkocht Factory Zero inmiddels. Zes maken ze er nu per week. “Dat moeten er snel acht worden. Rond november schalen we op naar vijftig per week en moeten we verhuizen naar een groter pand.”

Gevecht tegen de industrie

De innovatie staat niet stil. De fabriek broedt nu op een nog kleinere units die je moeiteloos onder een hellend dak kunt schuiven. Boven in de kantoorruimtes zoeken werknemers ruimte om het iets grotere fabricaat in te passen in een flat. Een stagiair probeert af te studeren op een andere hobby van Van de Groep: slimme en goedkope voordeuren maken, als ware het deuren van een koelkast.

Innoveren is minder eenvoudig als de vroegere columnist van Cobouw dacht. “Je moet aan zoveel wetten en regels voldoen. Het is onderhand een gedrocht aan het worden. Je vecht tegen allemaal rekenregels gemaakt door een enorme lobby van industrieën die vooral voordelen voor zichzelf creëren.”

“Ik heb nog steeds dezelfde drive.” (Foto: Christiaan Krouwels)

Het lijkt alsof hij milder is geworden. Als ondernemer heeft hij natuurlijk meer te verliezen. Maar als je dat denkt, duikt hij ineens weer op, op sociale media.

Bijvoorbeeld als Maxime Verhagen in een discussie over het Klimaatakkoord roept dat bijvoorbeeld label B in 2030 voor veel woningen ook al duurzaam genoeg is: het moet wel betaalbaar blijven.

“Ik heb nog steeds dezelfde missie”

“Ik denk ook niet dat ik veranderd ben”, zegt Van de Groep. “Ik heb dezelfde drive en dezelfde missie. Changing the construction industry. Ik denk wel dat ik nu beter door de industrie wordt geaccepteerd. Gek genoeg door beleidsmakers juist iets minder. Die stoppen je nu in het markthokje.”

Hij kijkt wel uit. Laat zich niet in hokjes duwen. Neem nou de nieuwe rekenregels voor bijna-energieneutraal bouwen die in 2020 ingaan (BENG). Gooi er een kwartje in hij houdt er niet meer over op.

“Ik heb de BENG bekeken, maar ook daar kom ik allemaal onwaarschijnlijk rare dingen tegen. Zo zegt BENG: driedubbelglas moet. Dat vind ik al dubieus, en behoorlijk zwaar, maar vooruit. Wat echt dubieus is aan die nieuwe energieregels, is dat we ventilatieroosters, dat zijn gewoon gaten, boven die zwaar geïsoleerde ramen toestaan. Dat is een onmogelijke combinatie en heeft te maken het de manier waarop de BENG is opgebouwd. Daar zie je volgens mij gewoon de lobby terug. Qua gezondheid zijn roosters ook niet goed, want in de winter doen bewoners die meestal dicht.”

Lekke mandjes

Het verband tussen isoleren en ventileren wordt in de BENG helemaal niet gelegd, vervolgt Van de Groep. “In feite creëer je met deze nieuwe norm allemaal lekke mandjes en kun je in de praktijk de beloofde prestaties nauwelijks waarmaken. En dat is dan bijna energieneutraal.”

Normen. Hij heeft er überhaupt een hekel aan. Of zoals hij dat uitlegt: ”We maken nu eerst een uitkomst, terwijl er geen rekensom voor is.” Van de Groep wil prestaties leveren op een door de bewoner afleesbaar metertje.

“Normen staan innovatie in de weg. Voor je een product aan de man kunt brengen die erop aansluiten, moet je bijvoorbeeld eerst een gelijkswaardigheidsverklaring krijgen van de KIWA’s van deze wereld. Dat gaat zomaar over een ton aan kosten voor één configuratie van een apparaat. Dat slaat toch nergens meer op?”

Kapitaalvernietiging. Daar is het Bouwbesluit volgens hem ook goed voor. “Constructie-eisen kun je laten staan, maar de normen over luchtkwaliteit, energie en duurzame materialen zou je er direct uit moeten halen. Als jij een gebruiker in de praktijk kunt laten zien dat je prestaties haalt, heb je die ingewikkelde gelijkswaarheidsverklaringen ook niet meer nodig.”

BZK

Maak het. En toon aan dat het werkt. Nul-op-de-meter of desnoods tien, maar toon het aan. Dat is zijn verhaal. Jarenlang verkondigde hij dat in Den Haag. Hij kreeg er best wat voor elkaar, vindt hij zelf.

“Het ministerie van BZK is best benaderbaar. Dat is tegelijkertijd een valkuil. Naar iedereen wordt geluisterd met het risico dat er teveel wordt geluisterd. Voor je het weet, is alles bruin. Met gekromde tenen lazen ze soms mijn meningen in de krant.”

Zijn visie lijkt in een stroomversnelling te komen. Kom van het gas af. Het lijkt alleen nog aan een lijflied te ontbreken. Van de Groep knikt.

“Het is een sterke beweging geworden. Het gaat ook gewoon gebeuren. De vraag is alleen: hoelang gaat het duren? De kosten zijn de grootste bedreiging. Dat is ook de reden dat Bouwend Nederland en NEPROM op de rem staan.”

Ook hem zal het geen windeieren leggen. “Als je gasloos bouwt, komt de hele unit van ons…

Je bent geneigd te denken dat hij vooral staat voor energiebesparing. Niets is minder waar. Een woning moet volgens hem vooral gezond en comfortabel zijn. En je mag er niet ziek van worden.

Elon Musk en Onno Dwars

“Het moet de gezondste plek zijn om te vertoeven. Dat moet de voorwaarde zijn. Daarom kan ik ook zo’n BENG niet volgen. De voorgestelde normen voor ventilatie gaan daaraan voorbij: ze gaan alleen over het verplaatsen van hoeveelheden lucht.”

Gezondste plek? Inderdaad. Naar Elon Musk. Van Tesla. In Tiel. “Hij zegt. De Tesla is de beste plek op aarde waar je kunt zijn als het gaat om gezonde lucht. Zijn filtersysteem zou zelfs een chemische oorlog aan kunnen. Vond ik een beetje overdreven, maar het is wel een mooi statement. Dat zouden bouwers ook moeten doen.”

“Onno Dwars heeft een grappige tegenstrijdigheid in zich”

Hij gaat verder. “Onno Dwars van Ballast Nedam doet dat wel aardig. Die zegt: we moeten de levensduur van bewoners van onze huizen verlengen met vijf jaar. Een stoere uitspraak. Onno had veel invloed bij Volker en nu weer bij Ballast Nedam. Hij heeft een grappige tegenstrijdigheid in zich. Aan de ene kant is hij superpragmatisch en aan de andere kant heeft hij een idealistische insteek. Maar hij droomt niet hij doet het gewoon.”

Niemand weet of een huis op dit moment echt gezond is, besluit Van de Groep die nog uren door kan praten. “Onderzoeken laten zien dat het niet zo is, ondanks die normen die we hebben. Dat is toch triest?”

En.

“Huizen zijn relatief domme dingen. Er zit maar weinig slimmigheid in een huis. Kijk naar de auto. Een huis wordt opgeleverd met 1 sensor. In een auto zitten er 150.”

Hij belooft beterschap.
“In ons systeem zitten er vijftig.”

NOM toch niet een beetje duur? “Dat hoeft niet overal”, nuanceert hij. En hij pakt zijn calculator. “Weet je wat we aan energierekeningen kwijt zijn? 13 miljard euro per jaar. 260 miljard euro in 20 jaar tijd. Geld is niet de issue.”

Een tweede leven

Niet lullen maar poetsen. Dat is de nieuwe Jan-Willem. Niet prediken, maar laten zien dat het anders kan. Niet de grond intrappen, maar inspireren. Nou ja. Praten kan hij ook nog steeds.

“We kunnen echt een factor drie goedkoper. Dat is hard nodig als je de energietransitie een knal wil geven”.

En: “Wij denken dat 95 procent van het werk op de bouwplaats kan verdwijnen. En van wat er overblijft reduceren we nog eens zestig procent in de fabriek.”

Om te besluiten dat hij de voorzitter van Bouwend Nederland en zijn achterban ook hard nodig heeft. “Bouwers zijn onze klanten en niet onze concurrenten. Dus wees niet bevreesd Maxime.”

 


Praktijkdag Prefab

Jan Willem van de Groep is één van de sprekers op de Praktijkdag Prefab van Cobouw. U kunt daar bij zijn. Meer informatie. 

 

Reageer op dit artikel