nieuws

Bouw poldert zich suf voor Klimaatakkoord

bouwbreed Premium 3350

Bouw poldert zich suf voor Klimaatakkoord
2017-06-09 10:47:19 DEN HAAG - Oud-PvdA-leider Diederik Samsom loopt op het Binnenhof. ANP ROBIN UTRECHT

Te duur. Luchtfietserij. Ver voor de inkt van het Klimaatakkoord is opgedroogd, waarschuwt Maxime Verhagen voor onrealistische plannen voor het aardgasvrij maken van miljoenen woningen. Waarom liet hij zijn invloed afgelopen week zo gelden? Een kijkje achter de schermen van een ingewikkelde mierenhoop: “Je zit aan tafel, maar je staat ook op het menu.”

Typisch bouw. Al die subtafels van subtafels. Veertien in totaal. Al zeker 166 documenten in nauwelijks drie maanden tijd. Over aquathermie, renovatieversnellers, 100-wijkenaanpak, startmotoren en gebouwgebonden financieringen. Arme Diederik. Hij dacht dat hij met twintig man aan tafel zat. Zijn het er meer dan honderd. Altijd die dekselse bouwlobby. Een mierennest.

Diederik is Diederik Samsom. De oud-partijleider van de PvdA ontfermt zich over het lot van de bouw als voorzitter van de Tafel gebouwde omgeving van het Klimaatakkoord. Met vier andere tafelvoorzitters zet hij straks zijn handtekening onder een historisch besluit: zo dringt Nederland in twaalf jaar 49 procent CO2-uitstoot terug.

7 megaton

Nee, eenzaam zal Diederik zich dezer dagen niet voelen. Al is zijn rol als tafelheer relatief bescheiden. De forse besparingen moeten namelijk van de tafels industrie en elektriciteit komen. De 7 megaton waar Samsom in de bestaande bouw vanaf moet, is een ‘schijntje’ vergeleken met de 20 megaton die andere sectoren moeten besparen.

(Tekst loopt door onder foto)

Diederik Samsom zal zich niet snel eenzaam voelen. (Foto: Rijksoverheid)

En toch heeft Diederik misschien wel de meest ingewikkelde opdracht van allemaal. Miljoenen woningen aardgasvrij maken is namelijk nog nooit vertoond.

“Letterlijk kom je dan achter de voordeur van mensen”, typeert Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie. “En de ultieme oplossing is nog altijd niet gevonden of te duur. Een mierennest van lobbyisten? Ik zie eerder een zwerm trekvogels. Je denkt dat ze niet weten waar ze naartoe vliegen, maar uiteindelijk vinden ze altijd de juiste plek.”

Ongeschreven etiketten

Voedsel vinden. Water. Of een rustplaats. Loopt het ook zo mooi af voor het Klimaatakkoord? Maxime Verhagen, voorzitter van Bouwend Nederland, heeft er halverwege de rit een hard hoofd in. Deze week brak hij plots met de ongeschreven tafeletiketten.

“Het wordt te duur! Label B is vaak ook al goed”, zette hij de vrienden van het Klimaatakkoord met de beide benen op de grond.

Zijn uitspraken baren opzien, omdat Bouwend Nederland achter de schermen ook meepraat over het Klimaatakkoord. Is het akkoord soms bijna af? Het hoofdgerecht wordt toch pas over vijf weken geserveerd?

(Tekst loopt door onder foto)

Maxime Verhagen: blijf een beetje realistisch. (Foto: Cynthia van Dijke)

Insiders snappen Verhagen wel. “Het is een mierenhoop. Een moeilijk te volgen spel met zoveel mensen die van elkaar niet weten wat ze aan het doen zijn”, zegt een van hen. Hij legt uit hoe moeilijk het is om je punten aan deze tafels te maken. Het is eten of gegeten worden. Of anders gezegd: “Je zit aan tafel, maar je staat ook het menu.”

Is dat misschien de reden dat Maxime Verhagen zijn invloed afgelopen week liet gelden in de media? Is hij bang dat bouwbedrijven de dupe worden van een iets te ijverige Diederik, omdat zijn afgevaardigden nauwelijks worden gehoord?

Zwevend

Hoe dan ook, Verhagen stak zijn nek uit. Het kwam hem direct op kritiek te staan van oud-stroomversneller Jan Willem van de Groep. Hij twitterde: “Ik snap hier werkelijk helemaal niks van. Wat voor belang heb je nou als bouwsector om op de rem te gaan staan met ook nog eens verouderde data als argumentatie … leg me dat eens uit @MaximeVerhagen.”

Een andere Haagse bron nuanceert de uitspraken van Verhagen: “Impopulair? Dit hoort bij het gebruikelijke proces. Op de valreep vragen organisaties zich af of ze wel genoeg hebben ingebracht.”

Bernard Wientjes, voorzitter van de Bouwagenda sluit zich daar helemaal bij aan. Hij ziet zelfs helemaal geen tegenstelling tussen Verhagen en Samsom en vindt de oproep voor enige vorm van realisme logisch. Wientjes is het ook met Verhagen eens dat er meerdere wegen naar Parijs zijn.

Wientjes: Dit hoort bij het spel. (Foto: Suzanne van de Kerk)

“Dit hoort gewoon bij het polderen en bij het politiek spel in Den Haag. De milieubeweging is een tikje zwevend, Bouwend Nederland plaatst daar iets tegenover.”

Onderdeel van het spel? Dat is moeilijk te duiden, vindt Van der Gaag van de NVDE. “Ik vind het bijzonder dat Verhagen hier nu mee komt. Aan tafel en naar buiten toe heeft Bouwend Nederland namelijk steeds gezegd: Parijs is de maatlat. Ik begin steeds meer te denken dat bouwers het tempo echt niet kunnen bijbenen en dat ze zich niet ontwikkelen, terwijl ik ook echt wel koplopers zie.”

Ook de timing van Verhagen vindt Van der Gaag opvallend. “De tijd van echte onderhandelingen, botsingen en confrontaties moet namelijk nog beginnen. Het is alsof je drie maanden voor de Olympische Spelen constateert dat de hardloper nog niet echt hard loopt. Ja, hallo. We zijn net aan het trainen.”

Oude grammofoonplaat

Van der Gaag staat niet alleen in zijn oordeel. “Hoe kun je dit nou zeggen Max (Maxime, red)? Je kent de eindtekst nog helemaal niet”, reageert een koploper in de bouwsector. “Daarnaast vind ik dat een voorzitter zich moet inspannen om zijn sector harder te laten lopen. Daar hebben we nou juist toch ook de bouwagenda voor bedacht? Ik snap dit niet helemaal.”

Begrip en onbegrip. Voor en tegen. Wie verder kijkt ziet dat de zorgen van Verhagen niet op zich staan. Krap een week geleden zetten diverse bouwclubjes en de minister nog hun handtekening onder een akkoord om elk jaar 75.000 nieuwe woningen te bouwen. De meeste daarvan nog aardgasvrij ook: je kunt je mensen maar één keer inzetten. Ook de SER waarschuwde eerder al voor een tekort aan mensen in de bouw.

Als Kamerlid stond Albert de Vries tegenover Bouwend Nederland.

“Ouderwetse politiek”, beschouwt Albert de Vries de woorden van Verhagen. De Vries is voorzitter van het renovatie- en isolatieplatform NRP Spaar het Klimaat en was Kamerlid van de PvdA. Het botert wel vaker niet tussen de twee.

“Het is alsof ik naar een oude grammofoonplaat luister. Verhagen moet juist tempo maken met zijn club. De bouw zal echt moeten opschalen en industrialiseren, kant-en-klare producten moeten maken én kwaliteit moeten garanderen. Anders zal het draagvlak voor het aardgasvrij maken van woningen niet snel toenemen.”

Straatjes schoonvegen

Daar heb je hem weer, hoor je omstanders van Verhagen denken. 4300 bouwbedrijven CO2-neutraal leren bouwen, gaat niet vanzelf. “Maxime moet dit dus wel roepen. De aannemer op de hoek van de straat moet het ook snappen en moet worden meegenomen in het proces. En wat dacht je van consumenten en corporaties.”

Ook daar wringt de schoen. Corporaties willen best miljoenen verduurzamen, maar dan moet er wel geld bij. Een dag na het interview van Verhagen in Cobouw voerde Aedes, de koepelvereniging van corporaties, ook de druk op Samsom op. “Energieneutraal, isoleren en zonnepanelen… Dat kan allemaal, maar dan moet er wel geld bij. Het gaat over miljarden.”

Olof van der Gaag: “We zijn pas halverwege.”

Geld dus. Daar gaat de oproep van Verhagen, oud-minister van Economische Zaken over. Uiteindelijk gaat het altijd over geld. En iedereen veegt zijn eigen straatje zoveel mogelijk schoon.

“Zo werkt de Nederlandse polder nou eenmaal”, zegt Van der Gaag. “En de tafel van de gebouwde omgeving is nou eenmaal complexer dan sommige andere. Bij de elektriciteitstafel kunnen we voortbouwen op de successen van het Energieakkoord. Bij het aardgasvrij maken van bestaande huizen beginnen we bijna vanaf nul.”

Vreedzaam, zo duidt hij het proces tot nu toe. “Maar het moet nu wel concreet gaan worden, hoewel ik oprecht onder de indruk ben van de werklust van een ieder. Al die tafels van de gebouwde omgeving functioneren namelijk wel. Ik zag al zoveel vergaderdocumenten voorbijkomen.”

Witwasmachine of golden bullet?

Juist dat stelt een ander weer niet gerust. “Het is een grote witwasmachine. Klimaatminister Wiebes heeft letterlijk gezegd: wij zijn in the lead, jullie mogen meepraten. Maar het komt er natuurlijk op neer dat ze draagvlak zoeken voor iets wat ze toch al van plan waren.”

Van der Gaag geeft toe dat de Haagse invloed op het Klimaatakkoord groter is dan bij het Energieakkoord. “Nu is de politiek meer aanwezig en stuurt het meer. Toen kwam het echt vanuit het bedrijfsleven. Maar je overschat de politiek als je denkt dat de blauwdruk al klaar ligt.”

Met de drive van de “slimme” Diederik zit het volgens de oud-medewerker van GroenLinks wel goed. “Hij laat niet gebeuren dat dit mislukt. Hij gaat hier gewoon een succes van maken. En de echte golden bullet moet nog komen.”

Kernfysicus Diederik Samsom lijkt bovenal te focussen. Desgevraagd blijkt hij totaal niet onder de indruk van Verhagen’s bijdrage. Bij dit soort akkoorden, hoort nou eenmaal wrijving en komen er altijd vonken vrij. “Ik ervaar het interview met Maxime als een corrigerend tikje op mijn schouder.”

(Tekst loopt door onder de foto)

Zonnepanelen hebben de toekomst. (Foto: Hollandse Hoogte)


19 tafels voor de gebouwde omgeving

“Een mierenhoop. Van allemaal tafels met mensen die van elkaar niet weten wat ze aan het doen zijn.” Zo ervaren deelnemers de onderhandelingen over het Klimaatakkoord in het SER-gebouw. Voor de zomer moeten er bloemen bloeien, maar of dat lukt?

“Het is wel even wennen”, liet Biense Dijkstra Cobouw ooit eens weten toen het Klimaatakkoord ter sprake kwam. “Politiek is niets voor mij.”

Achter gesloten deuren praat de circulaire Biense Dijkstra namens Bouwend Nederland mee over het Klimaatakkoord. De Friese bouwdirecteur zit aan één van de vijf hoofdtafels, die van de de gebouwde omgeving, met aan het hoofd Diederik Samsom.

In het bonte gezelschap zitten vooral lobbyisten, mensen die deskundig zijn of zichzelf deskundig vinden. De bankiers proosten mee, de gemeenten, de waterschappen, ministeries, stadsverwarmers, corporaties, beleggers, vertegenwoordigers van mensen met een eigen huis, energieleveranciers en provincies.

Enige ondernemer

Eigenlijk is Biense de enige echte ondernemer aan tafel. Heeft hij invloed? Marginaal. Naast en tegenover hem zitten nog zeker 22 mee-eters. Omgerekend heeft Dijkstra 4 procent zeggenschap al kun je zelfs dat betwisten.

Naast deze hoofdtafel (doel, in 2030 voor 49 procent CO2-neutraal) staan namelijk nog vijf subtafels. Ook die bleken niet lang genoeg, dus kwamen er nog veertien sub-subtafels bij.

“Mensen weten van elkaar niet wat ze aan het doen zijn”, duidt een ooggetuige. Maxime Verhagen is het zat. Deze week verbrak hij de radiostilte. Hij mist samenhang en roept publiekelijk op tot een realistisch akkoord.

Overzicht van alle tafels.
Reageer op dit artikel