nieuws

Geen lijm meer nodig voor ‘metselen’ glazen bakstenen

bouwbreed 1307

Geen lijm meer nodig voor ‘metselen’ glazen bakstenen

De glazen bakstenen waarmee MVRDV en de TU Delft furore maakten bij het Chanel-pand in Amsterdam ontwikkelen zich stap voor stap verder. Ze grijpen nu ingenieus in elkaar en kunnen zonder lijm tot een solide constructie worden gestapeld die flinke horizontale krachten weerstaat.

De projectgroep  Re3 glass van onder andere de TU Delft, laat deze dagen op de Gevelbeurs in Ahoy de laatste ontwikkeling zien van het materiaal waarmee ze in de Amsterdamse PC Hooftstraat zo’n opzienbarend resultaat boekten. “We zijn naarstig op zoek naar andere opdrachtgevers die ook bereid zijn om het experiment aan te gaan. Want een massa-product is de massief glazen baksteen bepaald nog niet”, stelt hoogleraar Rob Nijsse met gevoel voor understatement.

“Er is nauwelijks een duurzamer materiaal dan glas”

Dat kan de steen wat hem betreft wel worden, want er is volgens Nijsse geen duurzamer bouwmateriaal dan glas.  Het veroudert niet, is niet gevoelig voor schimmels, vocht of wat dan ook en de belangrijkste grondstof, zand, is royaal voorhanden over de hele wereld. Glas kan bovendien eindeloos hergebruikt worden. “En met die energie die nodig is om glas te produceren valt het ook best mee. Die is vergelijkbaar met die van staal of cement. Die energie is vooral de eerste keer nodig. Voor het hergebruik van oud glas kun je met veel minder toe. Als we ook nog eens zonder lijm kunnen verwerken zijn de mogelijkheden tot hergebruik echt onbeperkt en is de CO2 footprint heel bescheiden.”

Lijmloos werken maakt in elk geval ook het aanbrengen een stuk eenvoudiger.  Want bij het Crystal House in Amsterdam kostte dat allemaal nog heel veel tijd. Het plaatsen van één massief glazen steen, vergde minstens vijf minuten. Terwijl een metselaar van traditionele baksteen er zomaar een paar per minuut verwerkt. En in Amsterdam moesten uiteindelijk 7000 glazen stenen gemetseld.

Uitharden van de lijm kostte zeker vijf minuten per steen

Veel tijd kostte vooral het uitharden van de lijm. Dat moest met UV lampen gebeuren, direct na het plaatsen van elke steen. Nijsse: “Kwam je er daarna achter dat de steen niet goed geplaatst was, zoals bij metselwerk altijd wel een keer gebeurt, waren de mannen wel twee uur bezig om de steen te verwijderen, zonder zijn buren te beschadigen. Bij gewoon metselwerk tik je zo’n steen met een gerichte tik van de hamer weg, en plaatst meteen weer een nieuwe.”

Al die handelingen zijn niet nodig bij de nieuwe generatie steen die met een elegante golf in zijn buren grijpt, zowel boven als naast elkaar.  Drukkrachten opnemen is sowieso al geen probleem, maar horizontale krachten van bijvoorbeeld wind dragen de elementen volgens Nijsse ook soepel af. Al is het verstandig er een flexibele mat tussen te plaatsen, van doorzichtig polyurethaan. Dat spreidt de krachten, sluit de kieren af en levert extra wrijvingsweerstand op.

Los stapelen kan veilig, al druist het tegen de intuïtie in

Volgens Nijsse wijzen alle proeven in zijn laboratorium erop dat de stenen veilig droog gestapeld kunnen worden. Niet voor een experimenteel paviljoen, maar voor een echt gebouw, zoals het Amsterdamse winkelpand. Als de voorbelasting in de vorm van een dakrand, vloer of wat dan ook voldoende is, maakt de hoogleraar zich enkele geen zorgen over de sterkte en stijfheid. Of opdrachtgevers of toezichtambtenaren ook meteen daarin met hem mee willen gaan durft hij niet te zeggen. “Los stapelen van stenen druist natuurlijk tegen de intuïtie in. Maar lijmen kan altijd nog. Het zou fijn zijn als we toch weer eens iemand aandiende die het experiment aandurft. Iemand met net zoveel lef als de eigenaar van het pand in de PC Hooftstraat.”

Op de gevelbeurs laat Re3 Glass, waaraan ook de Universiteit Twente meedoet nog veel wildere stenen zien dan de kristalheldere exemplaren.  Stenen in allerlei vormen en kleuren zijn te bewonderen. “Als je het glas in de oven namelijk heel langzaam afkoelt, kun je heel spectaculaire effecten bereiken”,  vertelt Faidra Oikonomopoulou terwijl ze een hondebot-achtige vorm door haar handen laat glijden.   “Het glas krijgt dan de tijd te kristalliseren.”

De Griekse bouwkundige is één van de vele promovendi die onderzoek doet aan het bouwmateriaal. Glas kan zelfs een marmer-achtige uitstraling krijgen. “Dat hangt af van het basismateriaal waar je mee werkt. Het maakt heel veel uit of je een oude bierfles gebruikt, het glas van beeldschermen of het afval van glaskunstenaars. Die veelheid aan maakt de mogelijkheden echt ongelimiteerd.”  Wat er precies wel kan en wat niet, wordt komende jaren verder duidelijk in de proefschriften die Oikonomoupoulou en haar collega’s komende jaren gaan publiceren. Naast de universiteit Twente doet ook de universiteit van Illinois mee aan de ontwikkeling van de glazen baksteen.

Reageer op dit artikel