nieuws

Conflict nieuwe bouw-cao dreigt: stakingen niet uitgesloten

bouwbreed 8719

Conflict nieuwe bouw-cao dreigt: stakingen niet uitgesloten

De eerste onderhandelingen over de nieuwe bouw-cao moeten nog beginnen, maar nu al worden stakingen niet uitgesloten. “Wat wij willen inleveren? Helemaal niets”, waarschuwt Hans Crombeen van FNV

Het gaat ‘fantastisch’ met de bouw. En dat blijft de komende jaren zo. En personeel is niet aan te slepen. Met deze voorstelling van zaken zou je vermoeden dat de verenigde bouwvakkers een stevige onderhandelingspositie hebben aan de tafel van het gepoker om een nieuwe cao. En toch ligt dat heel anders.

“Een loonsstijging van 3,5 procent? Wie gaat dat betalen? Heb je onze marges niet gezien dan?”, kreeg Hans Crombeen, cao-onderhandelaar namens FNV, in de afgelopen weken al vaker naar zijn hoofd geslingerd.

Alleen al daarom beloven de onderhandelingen over een nieuwe bouwcao de komende weken spannend te worden. Overmorgen vindt de eerste gespreksronde plaats. Als alles meezit ligt er rond 1 april een akkoord op tafel. Zo ver is het echter nog lang niet, weet Crombeen.

Hans Crombeen, cao-onderhandelaar van FNV: “Ik houd nu al rekening met langer schaften, demonstraties, of andere acties.” (Foto: Christiaan Krouwels)

De kans dat de onderhandelingen stuklopen acht hij serieus aanwezig. Hij zinspeelt zelfs al op acties, nodig om werkgevers duidelijk te maken dat de maat echt vol is voor de mannen en vrouwen in de bouwkeet.

“Ik houd nu al rekening met langer schaften, demonstraties, of andere acties”, waarschuwt Crombeen. Zelfs stakingen, het allerlaatste drukmiddel om dingen voor elkaar te krijgen, sluit hij niet uit.

“Wat wij willen inleveren? Helemaal niets”, zegt hij resoluut in de kantine van het hoofdkantoor van FNV, langs de A2, zes dagen voor de aftrap. “De tijd van inleveren is voorbij.”

Bluffen

Hoogspel. Bluffen doen vakbonden wel vaker, zou je kunnen denken. Maar pokeren kan Crombeen niet, daar is hij te emotioneel voor, zegt hij zelf. Dit is zoals het is.

“Deze voorstellen van 14 A4’tjes, komen letterlijk uit de bouwkeet en niet zoals gebruikelijk uit de koker van kaderleden en bestuurder”, licht Crombeen toe. De FNV heeft iets te verliezen.

“Maakt het nog uit wat wij ervan vinden”, reageerden bouwvakkers in de voorbije jaren op de inbreng van de vakbond. “Het was een soort apathische houding”, schetst Crombeen.

“Het is jullie schuld dat de VUT verdween. En de vakantiebonnen. En het vorstverlet. Onze geloofwaardigheid stond onder druk. Vandaar dat we het nu anders doen. Terug naar de basis. Terug naar de bouwkeet.”

Veertien kantjes

De FNV speelt bijna open kaart. Veertien kantjes aan voorstellen.

De drie belangrijkste eisen? “Met stip op één staat een loonsverhoging van 3,5 procent. En dat is echt de ondergrens. De terugkeer van een regeling eerder stoppen met werken voor zwaardere beroepen staat op twee en op drie staat meer vaste contracten.”

“Allemaal leuk en aardig”, denken ze in Zoetermeer en Veenendaal, van waaruit de twee werkgeversorganisaties opereren. “Maar veertien pagina’s aan voorstellen is misschien wel erg veel van het goede”, verwoordt George Raessens, onderhandelaar namens Bouwend Nederland.

George Raessens, onderhandelaar Bouwend Nederland: “Dat de grootste bouwer van Nederland, BAM, zijn financieel directeur naar huis stuurt, geeft ook wel iets aan.” (Foto: Guido Benschop)

Ook hij rekent op spannende onderhandelingen. “Ze hebben in elk geval veel te bespreken. Te veel? Dat vind ik wel. Veertien pagina’s zou bijna het hele cao-boekje kunnen zijn. We willen toch juist een compacter cao-boekje?”

Raessens dringt aan op een modernere cao. Eentje van flexibiliteit. En loonkosten moeten direct in het loonzakje van de bouwvakkers komen. “De huidige cao staat vol met arbeidsbepalingen. Zo ingewikkeld. En er staan wel 27 verschillende toeslagen in. Ook dat is niet meer van deze tijd.”

Hoge kant

Raessens vindt de looneis van 3,5 procent aan de hoge kant. “Ergens zal dat bedrag vandaan moeten komen. Dan kun je wel zeggen dat de omzetten er goed uitzien, maar de crisis deed een enorm beroep op de sector en marges zijn nog altijd flinterdun. Dat de grootste bouwer van Nederland, BAM, zijn financieel directeur naar huis stuurt, geeft ook wel iets aan.”

Arno Snellen, die namens de Aannemersfederatie aan tafel zit, onderschrijft dat bouwers het nog altijd lastig hebben. “Veel mkb’ers staken hun familiekapitaal tijdens de crisis in het bedrijf. Die strop hangt nog steeds om hun nek.”

Snellen vindt dat de cao eenvoudiger moet. “Veel kleinere, specialistische bedrijven maken al zelf afspraken met werknemers buiten de cao om. De praktijk is dus al heel anders.”

Arno Snellen van de Aannemersfederatie: “Veel mkb’ers staken hun familiekapitaal tijdens de crisis in het bedrijf. Die strop hangt nog steeds om hun nek.” (Foto: Guido Benschop)

Crombeen van de FNV heeft geen enkele behoefte aan een moderne cao. “Modern is bij werkgevers symbool geworden voor dingen die allemaal uit de cao moeten. Maar op tal van fronten schieten zij door. Zaterdagen en zondagen zien zij als normale werkdagen. Dat gaat er bij ons niet in.”

‘All-in’

De bouw floreert, leerde het EIB-congres vorige week, en blijft floreren. Na een lange tijd van overleven, is dat misschien wel de belangrijkste reden voor de FNV om ‘all-in’ te gaan.

“Overal is het hosanna in de bouw. Bovendien leverden bouwvakkers de afgelopen jaren veel in. Dat is niet zo vreemd, maar als de bouw nu viert dat het goed gaat, dan is dit ook het moment om loyale werknemers te belonen. Lage marges? Daarover klagen vind ik bijzonder. Zeker als je ziet welke risico’s grote bouwers naar zich toehaalt. Werknemers mogen daar nooit de dupe van worden en ik heb absoluut geen medelijden met bouwbedrijven. Te veel toeslagen? Wat een onzin.”

Eisenpakket niet helemaal in beton gegoten

Over ongeveer twee maanden wordt duidelijk hoe de onderhandelaars uit de strijd komen. Gedacht wordt aan afspraken die tot 1 januari 2020 gelden. Een deel van de kaarten ligt op tafel. Hoewel Crombeen een flink eisenpakket heeft, verzekert hij werkgevers dat er ruimte is om te onderhandelen.

“De veertien pagina’s bevatten ook zaken die niet per se bedoeld zijn voor de nieuwe cao. Neem het dossier doorwerken bij een gevoelstemperatuur van -6 graden. Hoofduitvoerders moeten bouwplaatsen dan afsluiten, staat in onze voorstellen. Hoe we daaruit komen, weet ik niet, maar dat hier aandacht voor nodig is staat buiten kijf. Die kreet komt rechtstreeks uit de bouwkeet. In die bouwkeet zijn ze het zat om als honden het veld in te worden gestuurd.”

Staken? De wachttijden lopen al op

Komen ze eruit? Alle partijen hopen dat van harte. Maar de verschillen zijn groot en de FNV sluit stakingen zelfs niet uit. Raessens gruwelt van dat idee.

“De wachttijden lopen nu al enorm op. Staken helpt daar natuurlijk niet bij. We moeten dan ook niet navelstaren en meejuichen met de media over hoe het gaat in de bouw. De groei is inderdaad ingezet, maar het is nog fragiel. Laten we met elkaar kijken hoe we de sector sterker kunnen maken.”

Hij ziet wel een uitweg: “We moeten oppassen dat we het niet altijd hebben over het belonen van ‘niet werken’: verlofdagen, ziektedagen, de VUT. Laten we het over het belonen van werken hebben. Als we daar met de werknemers een scharnierpunt kunnen vinden, zijn we al een heel eind.”

Is dit de sleutel naar een nieuwe cao? Crombeen houdt deze kaart tegen de borst: “Wij pikken het niet langer. En onze achterban ook niet. Deze cao-onderhandelingen worden spannend. De afgelopen jaren was er niets te halen en konden we alleen de schade beperken. Nu gaan we de boel repareren.”

 


Het is net pokeren

Donderdag begint het. Een nieuwe cao staat op het spel. De delegatieleiders Gijs Lokhorst (CNV), George Raessens (Bouwend Nederland), Arno Snellen (AFNL) en Hans Crombeen (FNV) zijn geen vreemden van elkaar. “We zullen met z’n allen lachen om een goede grap, maar er zal ook gesmeten worden met deuren”, voorspelt Crombeen. Pokeren? Raessens vindt die vergelijking niet opgaan. “Bij pokeren probeert er één te winnen. Bij cao-onderhandelingen is er nooit één winnaar. Of je wint allemaal, of je verliest allemaal. En als er toch eentje iets meer wint, dan krijg je dat als een boemerang terug bij de volgende ‘editie’.” Crombeen ziet wel overeenkomsten met poker. “Maar, ik kan dat alleen niet zo goed. Daar ben ik te emotioneel voor.”


De emancipatie van de bouwvakker

“De sfeer in de bouwkeet wordt grimmiger”, signaleert Hans Crombeen van de FNV. “En men is zelfverzekerder. Waren ze in de crisis nog bang voor een ontslag, nu zijn ze trots en zekerder. En bevalt het ze niet, dan gaan ze toch ergens anders heen. Ze zien gewoon dat de eindstreep (pensioen) steeds verschuift en dat hun collega’s van zestig zich maar lastig kunnen voortbewegen. Dat wil ik niet, zeggen jongeren nu al tegen ons.” Crombeen wil ermee aangeven dat bouwvakkers niet meer met zich laten sollen. “De emancipatie van de bouwvakker? Dat zou mooi zijn. Dat staat namelijk ook al jaren in onze statuten.”


Beter handhaven

Sommige werkgevers kunnen volgens Hans Crombeen van de FNV ook best leven met loonkostenstijgingen van 12 procent. “Zolang ze maar voor iedereen gelden. Daar zit voor ons de crux: de handhaving moet beter. Er vinden allemaal misstanden plaats. Onderbetaling, cao-ontduiking, er wordt stevig de hand mee gelicht. En neem de nieuwkomersregeling voor uitzendkrachten. Daar wordt massaal misbruik van gemaakt, omdat die aantrekkelijker is. Ik ken voorbeelden waarbij mensen al tien jaar in die regeling zitten.”

Illustratie: Pascal Tieman / Death Valley Design

Reageer op dit artikel