nieuws

“Wat deden die plassen op de dakvloer van de garage in Eindhoven?”

bouwbreed 8245

“Wat deden die plassen op de dakvloer van de garage in Eindhoven?”

Er zijn nog niet veel projecten gevonden, maar aannemers, ingenieursbureaus en toezichtsambtenaren zijn druk bezig met het inventariseren van projecten met de verdachte breedplaatvloerconstructies. Cobouw bestudeerde de rapporten van bureau Hageman en TNO nog eens minutieus. Vooral de bijlagen van het onderzoek naar de instorting in Eindhoven bevatten veel pikante informatie die niet netjes past in het stappenplan dat de minister vorige week rondstuurde.

Scheuren bij de kolommen

Eind maart 2017 wordt een medewerker van ingenieursbureau Opzeeland uitgenodigd om te komen kijken naar de scheurvorming rond de kolommen in de parkeergarage voor Eindhoven Airport. Precies op die plekken zijn namelijk ook nog boringen nodig voor de hemelwaterafvoer. Na de inspectie controleert Opzeeland de eigen wapeningstekeningen en berekeningen nogmaals. Die heeft het bureau uitgevoerd in opdracht van vloerleverancier Bubbledeck. Ook worden de ponstekeningen en berekeningen nog eens minutieus nagelopen. Op papier klopt alles, meldt bureau Opzeeland, waarop de projectleider van BAM cosmetische reparatie van de scheuren adviseert met een rekbaar materiaal op PU-basis. De scheuren hebben volgens hem een wijdte van 0,1 tot 0,2 mm. Door het stralen van de vloer zal dat oplopen tot 1 a 2 mm aan de oppervlakte. Aangezien het eigen gewicht van de vloer 80 procent van de belasting bedraagt, gaat hij ervan uit dat zo’n tweederde van de verwachte scheurvorming inmiddels is opgetreden.

Plassen op de dakvloer

Tussen alle foto’s die BAM beschikbaar stelt aan de onderzoekers, bevinden zich een paar foto’s waarop grote plassen regenwater op de dakvloer staan. Ze zijn genomen half mei van dit jaar, zo’n twee weken voor de instorting. Vreemd is dat de plassen zich precies in het midden van de overspanningen bevinden, zo’n 7,5 meter uit de kolommen. Volgens het afschotplan zou dat namelijk het hoogste punt moeten zijn en loopt het water automatisch naar de sparingen voor de hemelwaterafvoer ter hoogte van de kolommen. Ook zijn er foto’s die aan de onderkant van de vloer hoogteverschillen aan het licht brengen. De breedplaten sluiten dus niet netjes op elkaar aan. De onderzoekers laten in het midden of er door de aannemers signalen in de wind zijn geslagen dat de constructie waarschuwde, of dat er in hun ogen sprake is van slordigheden in de uitvoering.

Falende koppelstaven tekenen zich af

In de week na de instorting vliegen urenlang drones door de ingestorte parkeergarage en over de brokstukken aan de voet ervan. Dat levert onder andere opnamen op waarbij de drone vlak langs de afgescheurde vloerranden scheert. Een deel van de breedplaat hangt vervaarlijk te bungelen aan de wapening die nog is achtergebleven. Dat is ook met het blote oog wel te zien, vanaf het plein voor de Luchthaventerminal. Zelfs de afdrukken van de ballen, die soms nog in de druklaag hangen, zijn zichtbaar. Maar de camera onder de drone kan beter inzoomen op de details en legt genadeloos de afdrukken van de falende koppelstaven bloot. Er worden nergens koppelstaven gevonden die wegens overbelasting zijn gaan vloeien. Ze zijn gewoon uit het beton van de druklaag getrokken, dat nauwelijks hechtte aan het zelfverdichtende beton van de breedplaten. Er zijn volgens Hageman en TNO genoeg koppelstaven toegepast. Ook de verankeringslengte is prima. Ze kunnen alleen niets doen omdat ze als het ware los liggen tussen de druklaag en de breedplaat.

Ooggetuigen bevestigen: de instorting begon bovenin

De instorting is wel vastgelegd op camerabeelden van beveiligingscamera’s op en rond de luchthaven. Maar nooit direct, altijd in een klein hoekje bijna buiten beeld. Dat geeft de onderzoekers onvoldoende zekerheid om te kunnen vaststellen waar de instorting nou begon: onder in de constructie, boven in, of ergens daartussen? Daarom gaan ze op zoek naar ooggetuigen. Ten tijde van de instorting bevinden zich zeker honderd mensen op het plein voor de luchthaven. Zij genieten van de avondzon, roken een sigaret of drinken wat op een van de terrasjes. Veel mensen staan op het bewuste moment met hun rug naar de garage. Met hun waarnemingen kunnen de onderzoekers niets. Voordat ze zich hebben omgedraaid is het kaartenhuis al in beweging en het startpunt niet meer te achterhalen. De onderzoekers vinden uiteindelijk acht mensen die op het moment van de instorting naar de garage in aanbouw kijken. Een notaris schrijft gedetailleerd hun bevindingen op. Allemaal bevestigen ze dat de instorting bovenin begon en dat de dakvloer als eerste bezwijkt. Niemand heeft vooraf trillingen gevoeld of iets raars gehoord.

BAM laat de vloer vroeg schrikken

Er is onduidelijkheid over het moment waarop BAM de betonvloeren laat schrikken. De onderstempeling wordt dan even losgedraaid, zodat de vloer zichzelf gaat dragen en de krachten afvoert via de betonnen kolommen. Daarna worden de stempels weer handvast aangedraaid. BAM gaat uit van een betonsterkte van 18 N/mm2, terwijl bureau Opzeeland in een mail bijna een tweemaal zo hoge waarde adviseert voordat de vloeren mogen schrikken. Op basis van de rijpheidsmetingen van concremote-sensoren constateren Hageman en TNO dat het in de praktijk bij een druksterkte van 21 N/mm2 gebeurde. De onderzoekers stellen ook vast dat BAM veel vroeger begint met het verwijderen van de onderstempeling van het hele gebouw dan het plan was. De stempels onder de derde verdiepingsvloer zijn vermoedelijk vanaf 14 februari verwijderd, twee weken na de laatste stort. Uitgangspunt was altijd dat dat niet eerder dan 28 dagen na de laatste stort zou plaatsvinden. Bureau Hageman voegt er in het rapport wel de nuance aan toe, dat het geen probleem zou moeten zijn omdat de aannemer de vloer al een week eerder heeft laten schrikken.

Kernen boren vanuit een hangbakje

Ze hebben al wel vaker vanuit een hangbakje de ravage van nabij aanschouwd, de onderzoekers van Hageman en TNO. Maar om vanuit zo’n bakje, gemonteerd aan een mobiele telescoopkraan, kernboringen uit te voeren in een vloer van een deel van de garage dat nog intact is, is een ander verhaal. Begin augustus vindt die exercitie plaats en worden vier kernen geboord met een diameter van 19 centimeter. Bij de derde kernboring valt het stuk breedplaat er direct onderuit en kan niet worden geborgen voor onderzoek. Jammer, maar wel een extra aanwijzing dat er wel bizar weinig hechting is tussen het beton van de breedplaat en dat van de druklaag. De andere kernen laten een gaaf beeld zien, met hooguit een klein scheurtje dat kan zijn ontstaan door het vroege schrikken van de constructie.

De temperatuur van de dakvloer is opgelopen tot zeker 50 graden

Voor betrouwbare weergegevens voor 27 mei hoefden de onderzoekers niet ver te zoeken. Een officieel weerstation van het KNMI bevindt zich naast de start- en landingsbaan van de luchthaven. Zaterdag 27 mei is een vrijwel wolkenloze dag. Er valt geen spat regen, het waait nauwelijks en de zon schijnt in Eindhoven bijna 15 uur lang intensief. Het is gemiddeld vijf graden warmer dan de dagen ervoor toen de zon ook flink scheen. Het is veruit de warmste dag sinds het storten van de dakvloer eind januari. Rond 16.00 uur noteert de thermometer van het weerstation vlak boven de grond een temperatuur van zo’n 35 graden. Meetgegevens zijn er niet van, maar de temperatuur op de dakvloer moet volgens de onderzoekers van TNO en Hageman zeker tot 50 graden zijn opgelopen en misschien nog wel hoger ook. Door de grote temperatuurverschillen tussen de bovenkant van de vloer en de onderkant ontstaan er aan de onderzijde enorme trekspanningen die de koppelstaven niet kunnen overdragen van plaat naar plaat. Die temperatuurspanningen zijn volgens de onderzoekers de trigger voor de instorting.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels