nieuws

‘Ontwikkelen gaat niet over vechten’

bouwbreed Premium 654

‘Ontwikkelen gaat niet over vechten’
Christiaan Krouwels

Duizendpoot Stan Roestenberg (53), directeur-eigenaar van ontwikkelaar Bohemen, bouwde huizen en kantoren zonder aannemer, liet de A9 om Badhoevedorp heen leggen, schreef een boek over ontwikkelen en ontwikkelt sinds kort ook software voor de bouw. Die software staat op het punt wereldwijd door te breken. “Communiceren is een dingetje in de bouw.”

Stan Roestenberg straalt. De komende maanden zal hij veel in de Verenigde Staten zijn. “Uit nieuwsgierigheid”, zegt hij. De Amerikaanse beursgenoteerde softwarereus Trimble (2,3 miljard euro omzet) brengt de planning- en communicatietool KYP op de bouwmarkt van de VS, Canada, Australië, Nieuw Zeeland en Groot-Brittannië.

Daarna volgen ook andere landen. KYP is Roestenbergs kindje, hij bedacht de software in 2012. In Amerika wil hij helpen het verhaal te vertellen van de software voor de smartphone van de metselaar en timmerman.

Ondertussen ontwikkelt Stan Roestenberg met zijn andere bedrijf, Bohemen, woningen en kantoren. Hij bouwt deze met partners, maar zonder hoofdaannemer. En om de zoveel tijd komt er een slimme infra-oplossing uit zijn hoed.

Dan kan het soms zo zijn dat een mooi project dat hij al in het jaar 2000 initieerde – de omlegging van de A9 bij Badhoevedorp – onlangs pas werd opengesteld. Er was geen openingsfeestje. Stan Roestenberg ging het op zijn eigen manier vieren, vertelt hij op zijn kantoor tussen de oude en nieuwe A9. Hij had de weg tenslotte zelf bedacht, samen met toenmalig wethouder Schoenmaker. Geen snelweg meer dwars door Badhoevedorp, maar eromheen. Op de plaats van de snelweg zouden woningen komen, zo kon het plan deels worden betaald.

Software ontwikkeling is niet veel anders dan gebieds- en projectontwikkeling

Hij had zijn wekker gezet op zaterdag 11 juni 2016, zes uur. Om kwart voor zeven stond hij met zijn auto voor de afzetting bij de nieuwe A9. Het hek zou zo open gaan. Daarachter glinsterde de gloednieuwe weg. Gaaf, daar zou hij zo overheen rijden. Als eerste!

Een man met een hesje verscheen, verbaasd over het vroege bezoek. Een groet. Het hek werd weggeschoven en met een handgebaar werd vrij baan gegeven. Daar ging Roestenberg. Zwevend over het asfalt. “Ongelooflijk dat ik dit stukje Nederland heb mogen veranderen”, dacht hij.

De logica van water

De logica van het water, dat steen uitholt, kan bevriezen tot steenhard ijs en kan verdampen tot wegwaaiend gas. Deze flexibiliteit legt de basis voor een succesvolle ontwikkeling door het aanpassen aan de omstandigheden en het, afhankelijk van de situatie, kunnen muteren van gedrag, positie en houding. (Uit: De kunst van het ontwikkelen, Stan Roestenberg, 2012)

“Ontwikkelen van software is eigenlijk niet veel anders dan gebiedsontwikkeling en projectontwikkeling. Je maakt een product dat er nog niet is voor een doelgroep. Maar in het ene geval is het van steen; nu is het software. Wel is het verschil dat bij projectontwikkeling iedereen er wat van vindt, en bij software jij zelf in het begin degene bent die alles bepaalt.”

Stan Roestenberg startte in 2012 met het ontwikkelen van KYP (Keep your promise), plannings- en communicatiesoftware voor de bouwplaats. Omdat hij zag dat de communicatie rond bouwprojecten veel beter kon. Inmiddels zijn grote bedrijven als BAM, VolkerWessels, TBI, Dura Vermeer, Klok, Vorm en Trebbe aangehaakt. Tussenstand: zevenduizend gebruikers, 250 actieve projecten.

Trimble: groot in intelligente planningssoftware

Begin februari werd bekend dat Trimble vanaf maart van dit jaar KYP wereldwijd aan bouwers gaat verkopen onder de naam Lean Sight. Trimble is groot in intelligente planningssoftware en wil met KYP “de vertaling maken naar de bouwplaats”, zegt Roestenberg. Zo kan de projectplanning bij de metselaar in zijn broekzak komen.

Stan Roestenberg begon met KYP toen hij bezig was met het ontwikkelen van woningen in Leiderdorp en Aalsmeer. De bouw blonk niet uit in aandacht voor klanttevredenheid en in projectmatig werken, vond hij. Woningen die in 250 werkbare dagen werden gebouwd? Belachelijk! Honderd dagen moest makkelijk kunnen.

Hij ging zonder hoofdaannemer en zonder uitvoerder bouwen. Het project slaagde. “Een spannend jongensboek”, vond Roestenberg. Het ging veel sneller (binnen honderd dagen) en het was veel goedkoper (10 tot 15 procent) dan een regulier woningbouwproject.

‘Geautomatiseerde uitvoerder’ voor bouwpartners

Communiceren van veranderingen is een dingetje in de bouw

Roestenberg schaafde verder aan de software. KYP werd een “geautomatiseerde uitvoerder” en een communicatietool voor bouwpartners. In de oude bouw gebeurt afstemming over de planning in de keet omdat daar de papieren planning hangt. Wijzigt de planning? Dan begint de chaos. Roestenberg: “Communiceren van veranderingen is een dingetje in de bouw.” Net als transparantie.

In KYP is de planning voor iedereen overal zichtbaar. Schuift een taak op? Dan krijgen alle bouwpartners automatisch bericht wanneer hij wordt verwacht. Via de KYP-app of via e-mail. KYP is de nieuwe, digitale bouwkeet.

Bouwproces simpeler en transparanter organiseren

Bouwen doet Bohemen nog steeds zonder hoofdaannemer. In Leiderdorp werd in januari het hoofdkantoor voor Olympus Nederland na zes maanden bouwen opgeleverd. Toch vindt Roestenberg inmiddels dat ook hoofdaannemers met KYP aan de slag kunnen.

Roestenberg: “Woningbouwers hebben tijdens de crisis een enorme slag gemaakt. Ze bouwen veel sneller. Ze hebben van veel mensen afscheid genomen en moeten nu meer werk doen met minder mensen.

Bovendien moeten we niet overdrijven met sneller opleveren: een klant wil niet drie weken na de koop al zijn nieuwe woning, dat kunnen de keukenleveranciers en andere afbouwbedrijven niet aan. Het gaat erom dat het bouwproces simpeler en transparanter wordt georganiseerd.”

De kunst van het ontwikkelen

Wie de vijand kent en zichzelf zal in honderd veldslagen niet in gevaar zijn;

Wie de vijand niet kent maar zichzelf wel, zal soms winnen en soms verliezen;

Wie de vijand niet kent en zichzelf niet, zal iedere slag in gevaar zijn. (Sun Tzu)

Stan Roestenberg schreef in 2012 het boek: De kunst van het ontwikkelen. Een “ontwikkelingsfilosofie”, noemt hij het. Hij trekt een parallel met het boek van Sun Tzu: De kunst van het oorlogsvoeren. Sun Tzu is een Chinese wijsgeer en militair strateeg die leefde in de vijfde eeuw voor Christus.

Roestenberg: “Ontwikkelen gaat niet over vechten. Het gaat erom: heb je overzicht over het speelveld? Want als je wel een keer gaat vechten, moet je zeker weten dat je gaat winnen. Je moet dus weten: wat is je positie in het veld? Daar heb je informatie voor nodig.”

Prestaties van onderaannemers inzichtelijk

Die informatie zit in de big data van KYP, stelt hij. Sinds begin dit jaar is het voor hoger management mogelijk om de voortgang van de projecten aan de hand van een rapportcijfer en smileys te volgen. De “KYP-factor” geeft aan hoe waarschijnlijk het is dat een project volgens planning wordt opgeleverd.

Ook komt er inzicht in de beste en slechtst presterende onderaannemers. “Het frappante is: vooral voor dat laatste is veel belangstelling“, glimlacht Roestenberg. Indien gewenst kan ook door het gebruik van pasjes en draaihekken op de bouwplaats de productiviteit van bouwvakkers worden gemeten.

Bij een proef zag Roestenberg dat per werkdag gemiddeld 6 uur en 45 minuten werd gewerkt, 16 procent minder dan verwacht. Een bouwvakker kreeg het voor elkaar om 54 keer de bouwplaats op en af te lopen.

Breken tegenstand zonder te vechten

De uiterste voortreffelijkheid bestaat in het breken van de tegenstand van de vijand zonder te vechten. (Sun Tzu)

Big data van KYP. Klinkt leuk, maar is het niet Big Brother op de bouwplaats? “De getallen zijn geen waarheid, het is slechts een signaal. Het gaat er niet om met de vinger te wijzen”, zegt Roestenberg. “Met KYP wordt het makkelijker je eigen beloften na te komen. Je ziet vroegtijdig dat het niet goed gaat. Je hoeft niet te vechten.”

Slecht presterende bouwers kunnen zich niet meer verbergen

Op bedrijfsniveau en op sectorniveau kan de informatie uit KYP ook waardevol zijn. “Stel je voor: alle prestaties van alle onderaannemers in een database. Dat zou een mooie benchmark kunnen opleveren. Objectieve informatie in de bouw is schaars. KYP zou de Standards & Poor’s van de bouw kunnen worden”, denkt Roestenberg vooruit. Met Tripple A-ratings voor de beste bedrijven. Slecht presterende bouwers kunnen zich niet meer verbergen.

Roestenberg besteedt op dit moment meer dan helft van zijn tijd aan KYP. “Maar ik zeg geen vaarwel tegen projectontwikkeling.”

Na de zomer verwacht hij op de plaats van de oude A9 woningen te kunnen bouwen. Dan kunnen de kosten voor planvorming van zeventien jaar geleden eindelijk terugverdiend worden. “Het is natuurlijk wel een onvoorstelbare tijd die je hieraan kwijt bent.”

Maar zo’n project is wel zeer bevredigend. “Dat je zo’n impact kan hebben op je omgeving… dat is even wat anders dan een paar woningen bouwen op de hoek van de straat.”


De indiaan die anders op zijn paard stapt

Stan Roestenberg werd in 1963 geboren in Noordwijk. Hij deed een studie hts Bouwkunde, en daarna Nyenrode commercieel technische bedrijfskunde en haalde zijn MBA.

Tussen 1990 en 1994 werkte hij bij Aan de Stegge Twello, als commercieel manager en in de projectontwikkeling. In 1994 begon hij als ontwikkelaar bij Bohemen.

Een van zijn eerste projecten was Sijtwende, een pps-project met vier partijen (gemeente Voorburg, de Staat der Nederlanden, Stadsgewest Haaglanden en een samenwerking tussen Bohemen en VolkerWessels Vastgoed). Voor het eerst liet Rijkswaterstaat een deel van een rijksweg ontwerpen, engineeren en aanleggen door een private partij. Kenmerkend in het project was ook het dubbele grondgebruik. Er kwam een tunnel en direct naast de tunnel werden woningen ontwikkeld. 

Roestenberg nam in 2003 via een management buy out Bohemen over van Igo van Bohemen. Daarna toonde Bohemen zich nog een paar keer creatief met ruimte: bij de verbreding van de A4 en bij het omleggen van de N201 Aalsmeer. Stan Roestenberg schreef in 2012 een boek over ontwikkelen en begon in dat jaar ook met een softwarebedrijf: KYP.

Als inspiratie voor de vorming van zijn ontwikkelingsfilosofie noemt Roestenberg onder andere zijn vader, Harry Roestenberg, voormalig corporatiedirecteur te Spijkenisse, die ooit door een architect werd omschreven als “de indiaan die anders op zijn paard stapt, dan alle andere indianen”. “Hij was anders, koos zijn eigen weg.” Stan Roestenberg lijkt op zijn vader, zegt hij. Hij zou er trots op zijn als men hem ook zo omschrijft.

Reageer op dit artikel