nieuws

Helm op het water

bouwbreed Premium

Vanuit het centrale bedieningscentrum in Gorinchem bedient de brugwachter straks alle bruggen en sluizen van het Merwedekanaal Het bedieningscentrum heeft iets weg van een gewapende poortwachter van zink en baksteen.

Binnen kan de brugwachter maar liefst zes bruggen besturen, Niet alleen de Rijkstraatwegbrug om het hoekje, maar ook de verderop gelegen Concordiabrug, Bazelbrug, Meerkerksebrug, Schotdurensebrug en Sluis Arkelsedam.

Ieder exemplaar heeft een eigen monitor met beeld van de situatie ter plekke. Een scherm blijft zwart. Voorlopig, want de laatste, nu nog met de hand bestuurde brug langs het Merwedekanaal, krijgt de Gorkumse brugwachter er binnenkort ook bij. En dan bedient hij het complete bruggenarsenaal tot aan Vianen; toch een lint van 23 kilometer.

Het gebouw staat aan de rand van de historische stadskern van Gorinchem, langs een eeuwenoud nog gebruikt sluiscomplex: de Grote Merwedesluis. De nabije omgeving wordt bepaald door baksteen, stadsmuren en verdedigingswerken. Gelukkig koos het architectenbureau Ghijsen Dobbe en Van Broekhoven uit Rosmalen, dat bij de bouw in 1993 nog Frans van Dillen heette, niet voor een confrontatie tussen oud en modern. De gebruikte rode baksteen past precies in het totaal gerenoveerde plaatje en doet het ansichtkaartgevoel van Gorinchem geen geweld aan.

Vanaf de zijkant doet het gestroomlijnde gebouw sterk denken aan een gestroomlijnde wielrennershelm die een renner als Jan Ullrich bij Tour-tijdritten op zijn kop draagt. Of wacht eens, nee, het is een helm die Romeinse soldaten en gladiatoren op hun hoofd hadden incluis hun bioscoopepigonen uit Ben Hur en Spartacus.

Het helmidee wordt nog eens versterkt door het zinken dak. Wanneer je voor het sluishuisje staat is het net alsof Darth vader uit de film Star Wars je door zijn geblindeerde helm recht aankijkt. Brrr.

In de sluis bij Gorkum wordt niet met de brugwachter gesold. “Een bijenoog” noemt die zijn ambtswoning zelf. Daarmee doelt hij waarschijnlijk op de uitstekende glasgevel die in verschillende vlakken is verdeeld. “En heb je al gezien hoe mooi de vorm van het gebouw bij de sluis past”, zegt hij trots.

“De kolk is 24 meter breed en versmalt in een mooi vloeiende beweging bij de eigenlijke sluisdoorgang tot 12 meter. Diezelfde golf vind je ook aan de zijkant van ons gebouw terug.”

Ondertussen krijgt hij opnieuw bericht. Deze keer van een vrachtvaarder uit Zaltbommel die onder de brug bij Arkel door wil. “Ik zie de meeste schepen dan ook meerdere malen voorbij komen”, vertelt hij, terwijl zijn blik onafgebroken op zes monitoren blijft gericht. “Het kan zijn, met name in de drukke zomerperiode, dat meerdere bruggen tegelijk open zijn. Da’s een heel gedoe. Langer dan een uur hou je dit getuur dan ook echt niet vol. Nee, de sluizen doe ik niet. Dat gebeurt pal aan het raam. Van daaruit hebben ze ook het beste zicht op de situatie beneden.”

Een gepensioneerde inwoner van Gorkum ziet vanaf een bankje de bootjes komen en gaan. Vooral vrachtschepen, en zie daar, het Duitse plezierjacht Las Serena uit Lith. “Verderop in Gorkum is eveneens een sluis, maar die gebruiken ze niet meer”, knauwt de man op zijn Utrechts. “Waarom het oude huisje weg moest, weet ik niet. Het stond er nog maar net. Nu is de hele brugophaalromantiek verdwenen. Dat het gebouw een vorm heeft van een helm is niet zo vreemd mijnheer. Een druk op de knop binnen en je gooit alle sluizen naar het achterland open. Dan kun je zo’n poortwachter maar beter een dreigende uitstraling geven.”

De gewapende poortwachter van zink en baksteen aan de rand van de historische stadskern van Gorinchem, een ontwerp van het bureau Ghijsen Dobbe en Van Broekhoven uit Rosmalen. Foto: Persbureau Busink

Reageer op dit artikel