artikel

‘Je kunt het niet altijd zo krijgen als je het hebben wilt’

bouwbreed 30

‘Je kunt het niet altijd zo krijgen als je het hebben wilt’

In een column van Joost Fijneman over transparantie, geeft hij aan dat er sprake moet zijn van een gunfactor en dat transparantie een zegen is. Helaas ziet lang niet iedereen, dat dit een zegen is. Dan is het ook lastig om die zegeningen te tellen.

Met traditioneel inkoperschap en traditioneel verkoperschap komen vraag en aanbod bij elkaar dank zij een ‘onzichtbare hand’. Zo is de economische theorie van Adam Smith. Dat is weinig transparant, die onzichtbare hand. Of misschien juist iets té transparant. Die onzichtbare hand blijkt het aanbod niet vanzelf TenderNed op te duwen en een E-Herkenning aan te vragen. Hij past ook de onrealistische uitvraag niet aan aan de realiteit.  

Als alles transparant is en partijen zich aan hun eigen eisenpakket houden, komt dat niet bij elkaar. Dat zie je nu gebeuren in de uitgeefmarkt. Overheden gaan daarom zelf maar inhouse boeken uitgeven, want uitgevers gaan echt niet op TenderNed, terwijl alle overheidsopdrachten daar liggen. Vraag en aanbod komen niet bij elkaar en de markt verdwijnt. In de bouwmarkt is dat geen oplossing. De ambtenaren gaan niet zelf metselen en teer neerleggen. En ze moeten toch echt een nieuw stadhuis.

Ambtenaren gaan niet zelf metselen en teer neerleggen

Transparantie betekent dat een loopgravenoorlog tussen vraag en aanbod zinloos is. Ik spreek hier niet toevallig van een loopgravenoorlog. Loopgravenoorlogen zijn namelijk even zinloos. Onder druk van het geweld komt er zo een samenwerking tussen vijanden tot stand. Zo kwamen de soldaten in de Eerste Wereldoorlog er gedurende het schieten achter, dat de tegenpartij het ook niet leuk vond om neergeschoten te worden. Als de Engelsen stopten met schieten, stopten de Duitsers ook. En als ze dan op vrijdag een testschot hielden, schoten de Duitsers ook meteen. Tit for tat.

Niemand is gebaat bij een totale vernietiging van de markt, omdat er zo scherp wordt ingekocht. Het gaat om leven en laten leven. Dat is de gunfactor waar Fijneman het over heeft. Die gunfactor blijkt voor velen een brug te ver. Hoe kan dat nu?

Je moet dan het standpunt verlaten dat je alleen met jezelf rekening hoeft te houden. Voor velen (toevalligerwijs: veel mannen) blijkt dat te veel. Het betekent namelijk ook wat voor je standpunt inzake de partnermarkt. Dat je misschien zelf ook je overhemd weleens in de wasmand zou kunnen doen. “Rekening houden met mijn vrouw, ben je belazerd, dat is haar probleem dat ze mijn strijk moet doen!”  

Maar het is ook jouw probleem

Op dezelfde manier gaan leveranciers hardnekkig niet op TenderNed. “Dan geven ze de boekjes zelf maar uit!” en “Moeten wij inkopers die taximarkt laten overleven dan? Dat is hun probleem dat ze allemaal failliet gaan! Dit is de markt, geen liefdadigheid”. Ja, het is hun probleem. Maar het is ook jouw probleem. Ook als je doet van niet, omdat je zo goed op je tanden kan bijten. Omdat je zo’n keiharde onderhandelingspartner bent.

De gunfactor lijkt heel simpel. Maar dat is het niet. Voor die gunfactor is een revolutie nodig. Niet op een grasveld, maar tussen de oren. Je moet dan accepteren dat je het niet altijd zo kan krijgen dat je het hebben wil. En dat als je dat los laat, en ophoudt je hakken in het zand te zetten, dat het er daardoor beter op wordt. Dat kan alleen als de tegenpartij dat ook doet.

Voor wie meer wil weten over samenwerking tussen vijanden: lees Robert Axelrod, The evolution of cooperation.



mr.drs. Saskia M. Ploeg is aanbestedingsjurist en filosoof.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels