nieuws

Brabantse bouwer vergelijkt NOM-woning met ‘gezond’ huis: sensoren aan alle wanden

woningbouw 1944

Brabantse bouwer vergelijkt NOM-woning met ‘gezond’ huis: sensoren aan alle wanden
Marc Hoedemakers (links) en Erik Sterks met in de achtergrond de woningen die deel uitmaken van de proef met gezonde woningen in nieuwbouwwijk de Groote Wielen te Rosmalen. Fotograaf: Van Assendelft

Lucht, fijnstof, vocht. We weten nog véél te weinig wat dit soort factoren in een huis met de gezondheid van bewoners doet, vindt Hoedemakers bouw en ontwikkeling. Daarom is het Brabantse bouwbedrijf een proef gestart. Twee jaar lang vergelijkt de bouwer een standaard nul-op-de-meter (NOM)-woning met een zogenaamde ‘Healthy Home’.

In Rosmalen, midden in een nieuwbouwwijk, staan twee huizen. Nummer 42 en 46. Ze lijken op twee identieke, net opgeleverde woningen. Maar toch zijn ze compleet anders. De een is standaard nom-woning. De ander is ‘gezond’. Of in ieder geval, dat is de bedoeling. Want of ie écht gezond is, dat moet nog blijken.

Sensoren voor lucht en vocht

Twee jaar lang vergelijkt Hoedemakers de woningen. Testgezinnen die er tegen een schappelijk bedrag wonen, staan onder toezicht. Urine wordt nog net niet gemeten, maar verder zitten er overal in de woningen sensoren om te checken wat de lucht, vocht en andere stofjes doen met de gezondheid van de bewoners.

Want daar weten we nog veel te weinig van, vindt Hoedemakers. Slapeloze nachten, stress, hoofdpijn. Het kan allemaal veroorzaakt worden door een verkeerd binnenklimaat. Is de lucht te droog? Dat kun je last krijgen van een droge huid. Zitten er te veel ‘vluchtige organische stoffen’ in de lucht? Dan kun je suf worden, of hoofdpijn krijgen, blijkt uit recente onderzoeken.

Bewustwording vergroten

Bij de bouw van woningen wordt er nog helemaal geen rekening mee gehouden. En daar wil het bouwbedrijf uit Rosmalen verandering in brengen. “We willen met deze proef vooral de bewustwording vergroten”, legt directeur Marc Hoedemakers uit. “Bij aannemers, bij opdrachtgevers, maar ook bij bewoners zelf. We zijn steeds meer met onze gezondheid bezig, maar we zijn ons er nauwelijks van bewust wat een binnenklimaat met je gezondheid doet.”

De Healthy Home is daarom voorzien van diverse technieken om de luchtkwaliteit te verbeteren. Zo zit er een gesloten ventilatiesysteem in, fijnstoffilters, afzuigpunten, vlasisolatie, leemstuc en een afzuigkap met motor. “We hebben het huis als het ware een jas van ademende materialen gegeven”, vertelt Hoedemakers. “Als het te droog is, neemt het vocht op, als het te vochtig is, stoot het vocht af.”

Bestaande technieken gebundeld

De maatregelen zijn geen nieuwe innovaties, maar bestaande technieken, vult bedrijfsleider Erik Sterks, verantwoordelijk voor te techniek, aan. “Het nieuwe hieraan is dat deze technieken gebundeld zijn in een huis. Sommige oplossingen worden wel toegepast in bijvoorbeeld kantoren, maar daar is het effect heel anders. Thuis slaap je, kook je, eet je. 20 uur per dag breng je gemiddeld binnen door, waarvan 70 procent in je eigen woning.”

Het ventilatiesysteem bijvoorbeeld, heeft een hogere capaciteit dan in standaardwoningen. “Je komt ze wel eens tegen in grote gebouwen. Het is een gebalanceerd en gesloten systeem en wordt niet via roosters gestuurd. Daardoor halen we geen lucht naar binnen die we niet zo makkelijk kunnen filteren”, verklaart hij.

Testgezin: ‘Het voelt anders’

“Het voelt anders deze woning. Maar het is moeilijk te beschrijven hoe”, vertelt Heleen van Balkom, die met haar man en zoontje sinds kort in de Healthy Home woont. “Het geeft in ieder geval een gevoel van rust.”
Het gezin besloot bewust zich een jaar geleden in te schrijven voor de Healthy Home-test en werd’- uit vele aanmeldingen- uitgekozen als een van de testgezinnen. De grootste reden daarvoor was het feit dat zij in hun werk en privéleven al veel met gezondheid en duurzaamheid bezig zijn.
Dat ze continue ‘gemeten’ worden, vinden de gezins-
leden niet erg. Ze vinden het juist erg leuk hieraan mee te doen. “Ik hoop dat we hierdoor nog gezonder worden. Ik ben erg benieuwd hoe mijn zoontje van twee hierop reageert”, zegt ze.
Tot nu toe woont Van Balkom nog maar een paar weken in de woning, dus ze kan nog niet veel zeggen wat alle technieken met het gezin doen. Het enige wat ze tot nu toe heeft gemerkt is af en toe een koude luchtstroom als ze op de bank zit.
“Ik twijfelde of ik dat moest melden of niet. Maar ik denk dat het wel van belang is dat daar wat aan gedaan wordt, vooral straks in de winter”, vertelt ze.

Betere luchtvochtigheid door vlasisolatie

De vlasisolatie die in de gevel en het dak is verwerkt, is een natuurlijk product en moet zorgen voor een betere luchtvochtigheid. Net als de leemstuc, dat aan de binnenzijde van de woningen is verwerkt. “Bijkomend voordeel van dat laatste is dat het ook nog eens geluid absorbeert”, legt Sterks uit. “Je hebt nauwelijks last van galmgeluid.”

Als er te veel vocht in de woning is, bijvoorbeeld als iemand staat te douchen, zorgen de afzuigpunten die op strategische plekken zijn geplaatst -bij de wasdroger, in de slaapkamer, badkamer en de woonkamer- dat dit wordt afgezogen. Fijn stof dat vrijkomt bij het koken verdwijnt door de extreem sterke afzuigkap met motor. “Als er bijvoorbeeld een feestje is en er veel mensen in het huis zijn, dan wordt de CO2 in het huis omhoog gebracht en dan gaat de ventilator harder draaien.”

Nog wachten op resultaten

Of de bewoners hier écht stukken gezonder van worden, dat moet nog blijken. De huurders zijn net een paar weken geleden hun huis ingetrokken, dus eerste resultaten zijn er nog niet. “Wel hebben we al positieve reacties gehad vanuit de Healthy Home”, vertelt Hoedemakers trots. “De bewoners hadden het over een ‘aangenaam binnenklimaat’. Of dat komt door bijvoorbeeld de leemstuc, of de filters, dat moeten we nog uitzoeken.”

Voor de test werkt de bouwer samen met diverse partijen. Er zijn hogescholen bij aangesloten en universiteiten, zoals de TU Eindhoven, Avans Hoge School en de Radboud Universiteit, maar ook corporaties. “Er is een technische groep ingericht, die zich bezighoudt met de meetresultaten. Die groep gaat na wat er precies wordt gemeten en wat dat eigenlijk betekent. De kennis en kunde van alle partners wordt hierin gedeeld.”Van te voren hebben de partijen ook samen om de tafel gezeten om de test te ontwikkelen. Want waaruit bestaat een gezonde woning eigenlijk?

Meten in vier seizoenen

Al snel werd duidelijk dat het minimaal een nom-woning moest worden, want dat is de standaard waaruit nieuwbouwwoningen tegenwoordig bestaan. Daarnaast vonden de partijen het van belang dat in de test in ieder geval alle vier de seizoenen werden gemeten. “Zodat we de woning in diverse klimaten kunnen testen”, legt de directeur uit.

De resultaten worden de komende twee jaar continue gemeten. Als iets in de tussentijd toch niet zo goed blijkt te werken, dan kan het vervangen worden. Wat ook mogelijk is, is dat Hoedemakers in de komende periode nog innovaties toevoegt. Een urinemeter bijvoorbeeld.

Toiletpot die urine meet

“Onlangs kwamen we een erg leuke innovatie tegen: een toiletpot die via je urine meet hoe het gesteld is met je gezondheid”, vertelt hij met een grote glimlach. “Ja, dat bestáát gewoon. In eerste instantie dachten we: dat past perfect in onze gezonde woning. Maar uit onderzoek blijkt dat consumenten het best eng vinden als hun urine wordt gecheckt. Daarom hebben we toch besloten die niet in te bouwen. Maar we hebben wel de voorziening getroffen om zo’n pot eventueel later nog in te bouwen.”

De resultaten uit de test moeten de hele sector soelaas gaan bieden, is het idee. “We willen dat andere bouwers hier straks óók mee aan de slag kunnen. Natuurlijk willen we van onze Healthy Home ook een vermarktbaar concept maken, maar het lukt ons echt niet om door het hele land gezonde woningen te bouwen. We hopen dat meer bouwbedrijven en opdrachtgevers straks dit soort technieken gaan toepassen om huizen van een beter binnenklimaat te voorzien. Daarom zijn we al in gesprek met diverse bouwbedrijven.”

Markt voor gezonde huizen

Hoedemakers gelooft dat er markt voor is. “Als je al kijkt naar wat een consument tegenwoordig allemaal doet om gezonder te leven, dan is hier straks ook vraag naar. Je huis heeft een grote impact op je gezondheid.”

Dat er zovéél mogelijk is om een huis gezonder te maken, wist zelfs de directeur van te voren niet. Zijn eigen huis heeft hij nog niet zo lang geleden laten bouwen, maar zonder leemstuc of vlasisolatie.

“Nee, die technieken die in deze Healthy Home zitten, zitten niet in mijn eigen huis. Wel heb ik natuurlijk direct de luchtkwaliteit gemeten. Die was gelukkig goed. Maar of die zo goed is als in de Healthy Home, dat weet ik niet”, geeft hij toe. “Of ik straks ook van mijn eigen woning een gezonde maak? Wie weet. Maar ik heb geen idee of mijn vrouw op nóg een verbouwing zit te wachten”, lacht hij. Voorlopig is nummer 46 in de nieuwbouwwijk in Rosmalen nog de enige Healthy Home in Nederland.

Reageer op dit artikel