nieuws

Warmtepompen genoeg, maar wie installeert ze?

woningbouw Premium 7043

Warmtepompen genoeg, maar wie installeert ze?

De warmtepomp komt er aan. Nu het gasverbod snel dichterbij komt, lijkt de warmtepomp het voor de hand liggende alternatief voor de cv-ketel. Maar kunnen leveranciers een mogelijk snel toenemende vraag naar die apparaten wel aan? En: zijn er überhaupt genoeg monteurs om ze te installeren?

De klok tikt. Nog maar een maandje en dan moeten alle nieuwbouwwoningen van het gas af. Dat wil zeggen, woningen die vanaf dan worden gebouwd mogen niet langer worden voorzien van een cv-ketel, maar zullen op een andere manier worden verwarmd.

Paniek in de markt

Paniek bij bouwers, woningcorporaties en ontwikkelaars. Zij hadden erop gerekend dat het verbod vanaf volgend jaar zou ingaan. En ook al is er inmiddels een escape – projecten die echt in de problemen komen, mogen toch een aardgasaansluiting krijgen – de snelle invoering van het verbod roept nog voldoende vragen op.

De Dutch HeatPomp Association (DHPA) neemt direct een breed gedragen zorg weg: er zijn meer dan genoeg warmtepompen beschikbaar. Voorzitter Frank Agterberg van de brancheorganisatie: “Voor Nederland is de warmtepomp nieuw, maar in andere landen wordt deze al jaren gebruikt. In Zweden is het zelfs net zo standaard als hier de cv-ketel is. Het is dus geen nieuwe techniek. Kinderziektes kunnen er dan ook niet ontstaan.”

‘Genoeg pompen in het buitenland’

In het buitenland worden miljoenen warmtepompen geproduceerd. Als de vraag in Nederland stijgt, is dat prima op te vangen. “Ik denk niet dat buitenlandse producenten in de problemen komen als ze voor de Nederlandse markt opeens een paar duizend warmtepompen meer moeten maken”, verzekert Agterberg.

“Het zou voor de Nederlandse leveranciers misschien even druk kunnen worden, maar daarover heb ik nog geen paniekverhalen gehoord. Leveranciers kunnen nu juist serieus gaan opschalen.”

‘Goede kwaliteit’

Kwalitatief zijn warmtepompen bovendien goed genoeg, weet Agterberg. “De warmtepompen die op de markt zijn, voldoen aan alle Kwaliteitseisen en ja: ze kunnen zeker tien of twintig jaar mee. Er zit natuurlijk verschil in de type pompen, de een is beter dan de ander. Maar dat is bij alle dingen zo. Je hebt Mercedes en Dacia – en alles daar tussenin.”

Te groot? Te lawaaiig? Agterberg kent de negatieve verhalen over warmtepompen. Hij countert: “Als ze goed worden geïnstalleerd, hoeven er geen problemen te ontstaan.”

Grote uitdaging: monteurs

Maar wringt niet juist daar de schoen? Zijn er wel voldoende monteurs met kennis en kunde om warmtepompen vakkundig te installeren? Doekle Terpstra, voorzitter van brancheorganisatie Uneto-VNI moet toegeven dat daar nog wel “een uitdaging” ligt.

“Er zijn op dit moment te weinig mensen opgeleid om de verwachte aantallen warmtepompen te installeren”, bekent hij. “Op korte termijn vormt dit geen probleem, maar op lange termijn, als er steeds meer huizen van het gas af gaan, wel. Ik voorspel dan een wachtlijst voor installateurs om woningen te verduurzamen. Dus ja, daar moet echt wat aan gebeuren.”

Grote uitdaging: kennis van installateurs. (Foto: ANP/Koen van Weel)

Plan voor meer kennis bij installateurs

De installatiesector, de warmtepompbranche, opleidingsbedrijven en een aantal brancheorganisaties hebben daarvoor inmiddels een plan bedacht. Na de zomer zullen zij een nieuw programma lanceren met als doel meer monteurs te kunnen opleiden voor de installatiewarmtepompentechnologie en het onderhoud.

“Met de inrichting van acht nieuwe opleidingslocaties willen we over een paar jaar 6.000 installateurs hebben opgeleid”, doet beleidsmedewerkers Jordi Metten van OTIB, de plannen uit de doeken. “Daarmee hebben we natuurlijk niet direct het capaciteitsprobleem opgelost, maar zorgen we ervoor dat er in de toekomst geen problemen ontstaan. Op dit moment kunnen we nog putten uit de kennis van de leveranciers, maar naarmate er meer warmtepompen nodig zijn, is er ook meer kennis nodig.”

OTIB is een van de partners van het nieuwe opleidingsprogramma. Monteurs moeten er écht mee aan de slag, zegt Metten. “Gelukkig zien ook steeds meer installateurs dat in. Tot voor kort was een opleiding voor het installeren voor warmtepompen altijd iets voor erbij, daarom hebben weinig vakmannen die opleiding gedaan. Nu zien steeds meer installateurs de noodzaak van een opleiding, ook omdat de markt er steeds meer om vraagt.”

‘Denk nou eens na!’

Blijft nog steeds de vraag of er op korte termijn, op 1 juli, wel genoeg installateurs beschikbaar zijn met verstand van de warmtepomp.
Bouwers en ontwikkelaars vrezen van niet, zo laat directeur Jan Fokkema van de Neprom weten. “Er zijn nog veel te weinig vaklieden die ervaring hebben met de warmtepomp. De meeste installateurs hebben ze nog nooit geïnstalleerd. Dat gaat kinderziektes opleveren. Sommige partijen zeggen dat dat onzin is. Als ik dat hoor, denk ik: denk nou eens na! Kopers zijn straks de dupe.”

Harm Valk van de Nieman Groep, die veel adviseert over duurzaamheid, ziet echter geen reden tot paniek. “We doen nu allemaal alsof we vanaf 1 juli de cv-ketel allemaal uit ons handen moeten laten vallen, maar dat is niet zo. Voor de bestaande bouw is nog helemaal geen aardgasverbod en het duurt ook nog wel even voordat op grote schaal nieuwbouwwoningen met een warmtepomp worden opgeleverd. Je bent wat dat betreft zo weer een aantal maanden verder.”

‘Maak het probleem niet groter dan het is’

Natuurlijk moeten er installateurs op cursus, vervolgt Valk, maar het probleem moet niet groter worden gemaakt dan het is. “Binnen de installatiesector is de afgelopen jaren de kat uit de boom gekeken, er zijn nog weinig installateurs die zich hier echt in hebben verdiept. De grote massa moet nog. Dat komt ook omdat de bestaande bouw nog helemaal niet verplicht van gas af moet. En dat is echt de grootste markt. Pas als daar een aardgasverbod komt, moeten we ons zorgen gaan maken.”


‘We zijn actief in een gouden markt’

Techneco, leverancier van warmtepompen, raakt niet in paniek door het verbod op gasaansluitingen. De vraag naar warmtepompen zal stijgen, verwacht commercieel directeur Niels van Alphen. Maar dat doet het eigenlijk al een tijdje.

“We zien de afgelopen twee jaar de vraag al flink toenemen. Voorheen kregen we een keer in de twee weken een aanvraag voor een groot project van zo’n honderd woningen, nu is dat elke dag. Dit komt door de situatie in Groningen en door de aandacht die het kabinet aan de energietransitie geeft. Ook het aardgasverbod gaat voor een flinke impact zorgen, verwacht ik. Alleen niet direct op 1 juli, want er zijn veel ontwikkelaars die nu nog snel aanvragen hebben ingediend voor nieuwbouw met gasaansluitingen.”

Van Alphen denkt dat 90 tot 95 procent van de woningen een warmtepomp zal krijgen. “Nu worden er zo’n 13.000 warmtepompen per jaar geplaatst, straks zijn dat er zo’n 50.000. Tenzij er een nieuw alternatief wordt bedacht voor de warmtepomp, zijn we actief in een gouden markt.”

Techneco speelt daar al op in. “De afgelopen jaren hebben we het personeelsbestand al verdrievoudigd”, aldus Van Alphen. “Bovendien bereiden we alles goed voor. Als we een aanvraag krijgen voor een levering, duurt het nog wel 3 tot 6 maanden voordat we die warmtepompen klaar moeten hebben staan. We hebben dan dus nog genoeg tijd voor de productie. Een tekort zal er daardoor niet snel ontstaan.”


Explosieve groei warmtepompmarkt

De markt voor warmtepompen is de afgelopen jaren flink gegroeid. Kenners verwachten dat door het aardgasverbod de vraag alleen nog maar harder zal toenemen. Volgens de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn er vorig jaar 224.400 warmtepompen geplaatst in de woningbouw. Een jaar eerder waren dat er nog maar 179. 887; in 2015 slechts 143.425. Het CBS doet geen voorspellingen over de komende jaren, maar aan de hand van deze cijfers kan volgens Cor Pierik, projectleider milieupublicaties, wel worden gezegd dat de warmtepompmarkt ‘explosief groeit’.

Het Planbureau voor de Leefomgeving beaamt dat. Uit het meest recente onderzoek van de Pbl blijkt dat er tussen 2015 en 2020 een verdrievoudiging kan optreden van de opgewekte energie die warmtepompen aan huishoudens leveren. In 2015 leverden warmtepompen 1,7 PJ warmte (bron: nationale energieverkenning van PBL-ECN). Bij uitvoering van het vastgestelde beleid dat de regering vorig jaar bekendmaakte, zou dat kunnen groeien tot 6,3 PJ in 2020 en 14,2 PJ in 2030. Maar deze cijfers zijn gebaseerd op het beleid van vorig jaar en toen was nog niet bekend dat er op 1 juli al een aardgasverbod zou gelden. Deze cijfers kunnen volgens onderzoeker Nico Hoogervorst dus nog wel eens hoger uitvallen.

Ook de branchevereniging van warmtepompen verwacht dat het aantal warmtepompen de komende jaren zal stijgen. “Per jaar worden er zo’n 60.000 nieuwe huizen gebouwd. Een groot gedeelte daarvan krijgt een warmtepomp, want dat is de optie waar als eerste aan gedacht wordt bij het gasvrij maken van huizen. Met de plaatsing van warmtepompen in de bestaande bouw kom je dan uit op zo’n
150.000 warmtepompen per jaar”, aldus voorzitter Frank Agterberg.

Echter, het aantal warmtepompen dat jaarlijks geplaatst wordt, komt nog lang niet in de buurt van het aantal cv-ketels, concludeert hij. “Jaarlijks worden er bijna 400.000 cv-ketels geplaatst. Die 150.000 warmtepompen staat hierbij nog in schril contrast. Maar door de toegenomen vraag mag je ervan uitgaan dat de markt voor warmtepompen op korte termijn gaat verveelvoudigen. Dan kom je aardig in de buurt van die 400.000 cv-ketels.”

Reageer op dit artikel