nieuws

Heijmans bouwt Fenixloods: puzzelwerk voor gevorderden op Katendrecht

woningbouw Premium 3402

Heijmans bouwt Fenixloods: puzzelwerk voor gevorderden op Katendrecht

Een tunnelbekisting is snel werken, maar wat als je start op 18 meter hoogte en iedere woningplattegrond anders is? Bij de Fenixlofts fabriceren ze de vlechtvloeren inclusief leidingwerk op maaiveld, waarna ze kant-en-klaar de lucht in gaan. “Het is cruciaal voor dit plan.”

Op de kade voor het machtige pakhuis lijkt het alsof een reus bezig is zijn letterbak in te richten. In werkelijkheid is het de tunnelploeg van Heijmans en haar onderaannemers die dagelijks drie maal tien ton aan bekistingsmateriaal in elkaar sleutelen. Eerst de onderwapening, dan alle leidingen voor water, elektra en luchtbehandeling, vervolgens komt de bovenwapening erop. Als alles in elkaar is gevlochten wordt het hele pakket in één keer omhoog gehesen.

“Daar hebben we een speciale methode voor ontwikkeld, om het leidingwerk heel en op z’n plaats te houden”, vertelt bouwplaatsmanager Leo de Haas (Heijmans Wonen) bij een geel geschilderd stalen frame met een heleboel haakjes. “Het pakket blijft hiermee vlak tijdens het hijswerk.” Het innovatieve hijsframe is getest en gecertificeerd.

Als alle haakjes zijn bevestigd takelt de torenkraan de complete prefabvloer ermee naar de top van het gebouw. Heijmans stort op die manier dagelijks met behulp van vier tunnelbekistingen drie ‘beuken’ van 40 vierkante meter. Gezien de complexiteit van het werk een pittige snelheid.

Heijmans bouwde een stalen tafel van 140 bij 40 meter over het historische pakhuis heen

Bouwer en ontwikkelaar Heijmans maakte het zich bepaald niet makkelijk bij de aanpak van de Fenixloods op Katendrecht. Enerzijds voorziet het ambitieuze plan in behoud van het uit 1912 stammende pakhuis, anderzijds zijn erbovenop 212 loftappartementen voorzien. En die konden niet zomaar op het bestaande dak staan. Heijmans bouwde daarom een stalen tafel van 140 bij 40 meter over het historische pakhuis heen. Daarvoor moest een rij grote gaten in de bestaande vloeren worden gemaakt. Na openbreken van de begane-grondvloer bouwde Heijmans tussen de bestaande kruispoeren manshoge poeren van 65 kuub per stuk. Die ondersteunen de 18 meter hoge, 600 millimeter dikke ‘tafelpoten’ (wanddikte: 40 millimeter). Erbovenop monteerde staalbouwer CSM een 5 meter hoge vakwerkconstructie.

“Alles bij elkaar zit er een halve Eiffeltoren aan staal in”, vertelt Robert Platje van Mei architects and planners. “Dat is veel, maar de tafel moet dan ook het nodige dragen.”

Feitelijk staan er boven op de 18 meter hoge staalconstructie twee uit de kluiten gewassen galerijflats

Feitelijk staan er boven op de 18 meter hoge staalconstructie twee uit de kluiten gewassen galerijflats. Met ertussenin een binnentuin, boven op het loodsdak. Normaal gesproken draait Heijmans daar de hand niet voor om, maar de complexiteit gaat verder dan de ongewone hoogte van de bouwplaats. Ten behoeve van de maximale flexibiliteit zijn de woonruimtes zoveel mogelijk open, de dragende wanden meten slechts 90 bij 28 centimeter. Bovendien heeft elk van de 212 appartementen een compleet eigen inrichting en een uniek vloerplan. De kopers konden de grootte van hun appartement zelf kiezen, verkoop gebeurde per ‘halve beuk’.

Het programmeren van de tunnelbekisting voor de Fenixlofts is een puzzelwerk voor gevorderden. (Foto Ries van Wendel de Joode)

Het maakt het programmeren van de tunnelbekisting een puzzelwerk voor gevorderden. De stijgpunten voor de nutsleidingen hebben wel een vaste plek, maar ieder elektrapunt is anders. Door alle kistgaatjes al op de begane grond te boren en alle leidingen op het maaiveld aan te brengen weet Heijmans toch vaart te maken.

“Als we al het vlechtwerk boven hadden uitgevoerd, hadden we pas ‘s avonds of de volgende dag kunnen storten”, vertelt De Haas. “Nu storten we aan de eind van de middag, terwijl beneden het vlechtwerk voor de volgende dag verdergaat.” De tunnel trekken gebeurt ‘s morgens vroeg. In elkaar zetten van de bekisting voor de grote consoles van de royale galerijen en balkons gebeurt eveneens beneden op de kade, om ze boven in één keer te kunnen plaatsen. Een uitvoering in reliëfbeton geeft de consoles extra cachet.

 Het bouwplaatsmanagement liet op de kade naast de tunnelkistlocatie een ‘kasteel’ bouwen

Als extra hulpmiddel liet het bouwplaatsmanagement op de kade naast de tunnelkistlocatie een ‘kasteel’ bouwen. Dat heeft kantelen, waar de consoles voor de galerij,- en balkonplaten op komen te liggen. Deze worden vooraf samengesteld met de geprefabriceerde wandwapening. Op de bouwtekeningen die er tegenaan zijn gespijkerd kunnen de tunnelbouwers precies zien hoe elk stukje ervan in elkaar zit.

Het bereiken van het hoogste punt is inmiddels gevierd en dat betekent dat ook de afbouw is begonnen. Het is onder meer te zien aan het verschijnen van de eerste “mijmerbeugels”. Mei Architects bedacht deze stalen leuningen ter onderbreking van de langgerekte glazen balkonbalustrades. “Het maakt het gebouw ook leesbaar en ‘telbaar’, en geeft het een industrieel karakter dat past bij de haven”, vertelt Robert Platje.

Op sommige plaatsen zijn stalen profielen rond de oude betonkolommen geplaatst, als een soort reuzenspalken

Leunend op een mijmerbeugel is vanaf 50 meter hoogte goed zichtbaar hoe lastig het soms is om de niet-monumentale oudbouw een nieuwe functie te geven. Op sommige plaatsen zijn stalen profielen rond de oude betonkolommen geplaatst, als een soort reuzenspalken. Enkele grote stabiliteitsjukken die zijn ingebouwd ten behoeve van de herverdeling van krachten – toekomstige gebruikers Codarts, Conny Janssen danst en Circusschool Rotjeknor hebben kolomloze ruimtes nodig – vergden elk zo’n 500 werkplaatstekeningen. Aan de Veerlaanzijde werd de blootliggende wapening van de betonnen gevelpanelen aangepakt met speciaal gebouwde mallen en spuitbeton.

Was slopen en terugbouwen niet eenvoudiger geweest? “Het is een complex gebouw met veel identiteiten en overal zijn andere maatvoeringen toegepast vanwege diverse appartement-groottes”, zegt ontwikkelaar René Koning (Heijmans). “Maar: toch een interessante uitdaging om het allemaal in elkaar te schuiven.”


Uit de as herrezen

De Fenixloods gold bij oplevering in 1912 als de grootste havenopslagloods van de wereld. De toenmalige ‘loods San Francisco’ was liefst 360 meter lang. Het gebouw bevatte twee spoorlijnen en diverse goederenliften voor het transport van goederen die een rij havenkranen naar binnen hesen. In de oorlog liep het gebouw grote schade op doordat de Duitsers het opbliezen, maar een groot deel van de constructie overleefde. Een cacaobrand verwoestte in 1947 het middendeel, maar als Fenix herrees het gebouw uit haar as. Sindsdien bestaat het uit twee delen: Fenixloods I en Fenixloods II. Ertussen in liggen het Fenixplein en de Rijnhavenbrug.


Projectgegevens

Opdrachtgever: Heijmans Vastgoed
Bouwer: Heijmans Bouw
Architect: Mei architects and planners
Constructies: ABT
Adviseur bouwfysica: LBP-SIGHT
Adviseur installaties: Techniplan
Hoogte: 44 meter
Bouwsom: € 55 miljoen
Bouwtijd: december 2015 – september 2019
Programma:
6.000 m2 commercieel/cultureel,
227 parkeerplaatsen,
23.000 m2 lofts (212 appartementen)

Reageer op dit artikel