nieuws

Een metselaar voor 23 euro? Vergeet het maar!

woningbouw Premium 14019

Een metselaar voor 23  euro? Vergeet het maar!
Foto: Hollandse Hoogte

Het tekort aan bouwvakkers lijkt zich momenteel toe te spitsen op metselaars. Ook zij werden niet opgeleid tijdens de crisis. Nu de nieuwbouw weer flink aantrekt, zijn ze schaarser dan ooit. De wet van vraag en aanbod is momenteel hun beste vriend. Tarieven worden fors opgeschroefd.

Toen algemeen-directeur André Vos van HSB Bouw in 2012 besloot bouwbedrijf Deurwaarder over te nemen, inclusief 35 metselaars, werd hij voor gek verklaard. Midden in de crisis personeel overnemen? Dat moest wel een zonnesteek zijn, of iets anders dat niet helemaal lekker zat tussen de oren. De Volendamse aannemer trok zich daar overigens niks van aan. Stoïcijns deed hij wat hem te doen stond. Vos: “Deurwaarder had een goede naam in de regio, en wij waren ervan overtuigd dat we die metselaars nog hard nodig gingen hebben. En kijk nu eens!”

Je zou het een vooruitziende blik kunnen noemen. HSB Bouw en dochter Deurwaarder hebben momenteel zo’n 180 metselaars ter beschikking, waarvan 120 in vaste dienst en zestig in de flexibele schil. En de grap is: ze zijn allemaal aan het werk. Vos: “Veel vraag naar metselaars? Dat kun je wel zeggen. We krijgen bijna dagelijks offerte-aanvragen. Daarnaast worden we veel gebeld door andere bouwbedrijven die bijvoorbeeld eind dit jaar een werk willen aannemen en vragen of wij metselaars kunnen leveren. De helft van onze metselaars wordt ingezet op projecten die we als onderaannemer uitvoeren voor grote opdrachtgevers in het land.”

Aan de metselaars wordt flink getrokken

Het beroep van metselaar lijkt steeds schaarser te worden. Zeker als de bouw een inhaalslag maakt, zoals nu, valt dat op. Overal worden nieuwbouwprojecten opgestart en aan de metselaars wordt flink getrokken. André Vos: “Plannen die al op de plank lagen, komen nu vrij. Overal is het druk. Tja… dan gaan de uurtarieven omhoog. Ik zie het zo: al die onderaannemers zijn door de crisis uitgehongerd. De uurtarieven waren veel te laag. Nu staat er ineens een grote schaal patat op tafel. De normale reactie is: eten tot je buikpijn krijgt. Met andere woorden: we gaan weer naar een ‘normaal’ prijsniveau voor onderaannemers. Geef ze eens ongelijk.”

Niet alleen bij metselaars, over de hele linie is er krapte. Bouwend Nederland voorspelt de komende jaren een tekort van 40.000 bouwvakkers. Om de tekorten aan te vullen, moet iedereen worden gemobiliseerd die ook maar even kan, vindt secretaris Marcel van Lieshout van de Vakgroep Opleidingsbedrijven: “Jongeren, ouderen, zij-instromers en mensen met een taal- of cultuurachterstand. Daarbij streeft Bouwend Nederland naar volledige opleidingstrajecten en volwaardige diploma’s. Mensen snel aan het werk krijgen met deelcertificaten heeft niet onze voorkeur. Maar als het kan, kan het.”

Dit is geen best nieuws voor werkgevers die metselaars zoeken. Met name in de Randstad is dat het geval volgens Van Lieshout. Daar moeten werkgevers ofwel zzp’ers uit andere delen van Nederland ‘invliegen’, ofwel kijken wat er beschikbaar is aan Polen, Tsjechen, Bulgaren en Hongaren, ofwel jonge mensen zelf opleiden. Dat laatste kost veel tijd. Van Lieshout: “Dat lukt niet in tien dagen. Het kost een paar jaar voordat een metselaar het vak beheerst en genoeg snelheid heeft op de bouw.”

Te veel hoogopgeleiden

Bouwend Nederland signaleert dat de krapte met name in het westen van Nederland leidt tot hoge uurtarieven. Van Lieshout: “Tijdens de crisis had je al een metselaar voor 23 euro. Nu betaal je in Amsterdam zeker 45 euro voor diezelfde vakman. In Limburg, Zeeland en Friesland is de vraag niet zo dringend dat de prijzen de pan uit rijzen. De doorloop is daar wel trager. Maar dat leidt in die regio’s nog niet tot afstel van projecten.”

Foto: Hollandse Hoogte

Foto: Hollandse Hoogte

Terug naar Volendam. André Vos vindt dat vakopleidingen weer hip moeten worden: “Nederland heeft een overkill aan hoogopgeleiden. Straks staan er op de bouw achter iedere metselaar drie managers te kijken hoe het beter kan. Mijn boodschap is dat jongeren weer trots mogen zijn op dit mooie vak. Alles valt en staat daarmee, want hier in de regio komen ieder jaar maar een paar metselaars van school. Als erkend leerbedrijf kunnen wij er een aantal zelf opleiden, en Bouwend Nederland is goed bezig met arbeidsmarktcampagnes. Maar het zit nog niet echt tussen de oren dat er toekomst zit in dit vak.”

Dat er toekomst zit in metselen, staat voor gepensioneerd metselaar Nelis Breure (57) als een paal boven water. Over de tekorten op de arbeidsmarkt heeft hij echter een hele andere opvatting. “Dat wordt beweerd, maar dat is niet zo.” Breure werkte 34 jaar voor allerlei bouwbedrijven en moest onlangs stoppen wegens hartklachten. Hij komt nog wekelijks op de bouw als kaderlid voor FNV Bouwen & Wonen. Daar ziet hij tot zijn verbijstering dat alles in rap tempo aan het veranderen is. Het zijn vooral de zzp’ers die nu tropenweken draaien. En dat is nou net het probleem.

Jongeren krijgen geen kans vak te leren

Breure: “Er zijn genoeg zzp’ers om te metselen. Mijn punt is dat jongeren daardoor geen kans krijgen om dit vak te leren. Ze worden aangenomen door die zzp’ers en mogen alleen pointeren, stenen sjouwen en cement bijrijden. Héél af en toe mogen ze een paar stenen wegleggen. Ze worden helemaal niet opgeleid, de vakbekwaamheid verdwijnt zienderogen. Het draait alleen nog om snel produceren en geld verdienen. Mensen hebben niks meer voor elkaar over. Als vroeger de elektromonteur een steentje beschadigd had, kwam hij dat netjes melden en losten we het samen op. Die tijd is voorbij.”

Nee, dan vroeger. Jongeren werden opgeleid via het leerlingstelsel, liepen met ervaren krachten mee en werden “spelenderwijs en met wat gekkigheid” gewezen op hun tekortkomingen. Dat functioneerde prima, stelt Breure. Om de huidige situatie te veranderen, moet de Wet Ketenaansprakelijkheid veel beter worden nageleefd.

Breure: “Volgens de Wet Ketenaansprakelijkheid hoort de hoofdaannemer aansprakelijk te zijn als er dingen mis gaan. Maar meestal krijgt de metselaar de schuld, bijvoorbeeld als er problemen zijn veroorzaakt door een isolatiebedrijf dat door de hoofdaannemer is ingehuurd. Dat vind ik een slechte zaak. Daarnaast is het droevig dat de tarieven zo laag zijn. Ik zie nog steeds ervaren krachten werken voor 12 euro per uur via uitzendbureau’s die de cao niet naleven. Daar moet echt iets aan gebeuren.”

Tekst: Ton Verheijen

 

Reageer op dit artikel