blog

De schaduwzijde van hoogbouw

woningbouw 602

Er moet beleid komen om de effecten van hoogbouw op daken met zonnepanelen te reguleren. Op dit moment is er nog geen helder beleid hoe hiermee om te gaan, terwijl zich op dit gebied steeds vaker problemen voordoen.

De schaduwzijde van hoogbouw

Het Bouwbesluit zegt niets over de effecten van hoogbouw op daken met zonnepanelen. Ook bij de wijziging van bestemmingsplannen worden deze effecten niet of nauwelijks beoordeeld. Toch is dit een vraagstuk waar we in de toekomst frequent tegenaan zullen lopen. Dit komt door de stedelijke verdichting in combinatie met het feit dat op steeds meer daken zonnepanelen liggen.

Als adviseurs komen we de laatste tijd met name in binnensteden een nieuw probleem tegen: daken met zonnepanelen die letterlijk worden overschaduwd door later gerealiseerde hoogbouw. Inkomstenderving door een lagere opbrengst van de zonnepanelen is het gevolg.

Vooral in de steden worden gebouwen steeds dichter op elkaar neergezet en gaan ze steeds verder de hoogte in. Laatst was ik bij iemand die zonnepanelen op zijn dak had geplaatst, maar naast hem werden boven op een bestaand pand drie of vier verdiepingen bijgebouwd. Dat betekende dat zijn zonnepanelen een groot deel van de dag in de schaduw kwamen te liggen. Met alle gevolgen van dien voor de energieopbrengst.

Visueel comfort

Qua bezonning is er op dit moment alleen beleid voor hoeveel zonlicht er in een woning binnenvalt: het zogeheten visuele comfort. Maar bij gevolgen voor de opbrengsten van zonnepanelen is nog niet of nauwelijks stilgestaan.

Er worden steeds meer zonnepanelen op daken geplaatst en dat is een goede zaak. Particulieren kiezen ervoor om op hun daken zonnepanelen te leggen en ook het beleid om (bijna) energieneutraal te bouwen stimuleert deze ontwikkeling. Het is daarom hoog tijd dat de wet- en regelgeving rekening houdt met de schaduwzijde van hoogbouw. Maar ook de gebouwde omgeving moet bijdragen aan de klimaatdoelstellingen. Daarom vind ik het belangrijk om bij ruimtelijke ontwikkelingen de effecten van extra beschaduwing op de opbrengst van zonnepanelen mee te nemen.

En ik voeg daar nog een element aan toe. Voor de waardebepaling van een pand tellen zaken als isolatie en energiebesparing steeds zwaarder mee. Brengen de zonnepanelen, de ‘eigen particuliere energiecentrale’, door beschaduwing minder op? Dan lijdt betrokkene aantoonbaar inkomensschade. Ook ligt het voor de hand dat het pand hierdoor minder waard wordt. Daarmee ontstaat een grondslag voor een planschadeclaim.

Een inkomensderving of waardevermindering van zo’n vijf procent wordt in het algemeen wel acceptabel geacht als ‘maatschappelijk risico’. Maar er is zeker geen garantie dat de schade in dit soort situaties altijd onder deze drempel blijft. Zeker als ook sprake is van andere schadefactoren, zoals verlies van uitzicht.

Richtlijnen

Er ligt dus een uitdaging om de effecten van hoogbouw op daken zorgvuldig in richtlijnen te vatten. En dat is geen eenvoudige opgave. Er zijn immers vele soorten panelen. En waar liggen ze precies? Hoe groot zijn de negatieve effecten exact? Maar het moet zeker mogelijk zijn een handzame methodiek te ontwikkelen. Als adviesbureau zijn wij daarmee al bezig, maar daarnaast vind ik dat ook gemeenten serieus over dit vraagstuk moeten nadenken. Zij hebben tenslotte de positie het punt van de extra beschaduwing bij ruimtelijke ontwikkelingen in hun beleid mee te nemen.


Sierd Tilma, adviseur stedenbouwfysica bij advies- en ingenieursbureau LBP|SIGHT

Reageer op dit artikel