blog

Een eigen stek vinden wordt steeds moeilijker

woningbouw 37

Een eigen stek vinden wordt steeds moeilijker

Wanneer je de berichten leest en hoort zou je welhaast denken dat er anno 2016 een nieuwe woningnood is uitgebroken, stelt hoogleraar sociale demografie Jan Latten. En de meest recente cijfers maken duidelijk dat die nood vooralsnog niet gelenigd zal worden.

Volgens berichten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) keren twintigers als boemerang kid terug naar hun ouders, omdat ze na hun afstuderen of verbroken relatie geen eigen stek kunnen vinden. En in Amsterdam stijgen de prijzen bovengemiddeld omdat kopers tegen elkaar opbieden. Ook worden wachtlijsten voor sociale huurwoningen langer, zeker in de grote steden.  

Krapte

Wie naar de nationale cijfers kijkt ziet de krapte op de woningmarkt niet direct. Volgens CBS cijfers van 7 september is het aantal huishoudens in 2015 toegenomen met 56.000. Tegelijkertijd blijkt de woningvoorraad in 2015 met 53.00 te zijn toegenomen. Zuiver kwantitatief gezien dus maar ietsje minder dan de vraagkant, zou je kunnen stellen.
Regionaal kan de balans schever zijn. Zo kwamen er in de regio Groot-Amsterdam ruim 9000 huishoudens bij en maar 7400 woningen.  

Woningnood

Waar komen die berichten over een nieuwe woningnood dan vandaan? Uiteraard kan het te maken hebben met een onbalans in de locatie van vraag en aanbod. De aanwas van huishoudens concentreert zich immers in de groeigebieden als Groot-Amsterdam en andere stedelijke gebieden.

Maar het kan ook te maken hebben met een scheve verhouding in vraag en aanbod qua eigendomsverhouding, type, prijs, kwaliteit en alle mogelijke verbanden daartussen. Jonge gezinnen willen een betaalbaar koophuis in het groen, maar die huizen staan vooral te koop aan de periferie van het land waar er voor jonge gezinnen geen werk is.  

En ouderen die eenzaam in hun vertrouwde eengezinshuis zijn achtergebleven, willen misschien wat meer aanspraak, maar kunnen hun huis niet verkopen. Bovendien, is er daarna nog wel een betaalbaar lonkend alternatief in de buurt?  

Oplossing

Is er een oplossing voorhanden? De cijfers van dit jaar stemmen niet hoopvol. Zo is de groei van het aantal huishoudens in de eerste helft van 2016 sterker opgelopen dan in dezelfde periode in 2015. Het CBS verwacht een aanwas van circa 80.000 huishoudens, mede omdat  asielzoekers uit 2015 zich pas in 2016 inschrijven als immigrant en nu pas op zoek zijn naar een eigen woning. In combinatie met de structurele toename van het aantal huishoudens neemt de kwantitatieve vraag daarmee in 2016 extra toe.

Vergunningen

De verleende bouwvergunningen voor nieuwe woningen nemen tegelijkertijd af.  Werden in de eerste helft van 2015 nog 31.000 vergunningen voor nieuwbouwwoningen verleend, begin 2016 was dat teruggelopen naar 21.000. Vooral het aantal afgegeven vergunningen voor de bouw van sociale huurwoningen zakt in. In het eerste half jaar van 2016 zijn er aan corporaties en overheden voor de bouw van huurwoningen ruim 2200 vergunningen verleend. In de eerste helft van 2015 waren dat er nog 3600.

En dat zijn nu precies de woningen waar de extra vraag van de asielmigranten terecht komt. De plotselinge opleving in huishoudens komt ten dele voort uit asielmigranten die om sociale huurwoningen vragen. En daarvan worden er minder gebouwd, terwijl de vraag toeneemt.

Transformatie

De extra vraag zal weliswaar – net als in 2015 – voor een deel worden opgevangen door transformatie van gebouwen, maar of dat voldoende zal zijn is zeer de vraag? Het CBS vermoed in een eerste verkenning dat er in 2015 en eerdere jaren jaarlijks circa 11.000 woningen bijkwamen door transformatie van vooral kantoor- en winkelpanden. Dat zijn er ongeveer evenveel als het aantal woningen dat verloren gaat door sloop of andere onttrekking aan de voorraad.

De zoektocht naar een geschikte eigen stek wordt er dus ook komend jaar niet gemakkelijker op.



Jan Latten is ​hoogleraar sociale demografie aan de Universiteit van Amsterdam en hoofddemograaf bij het CBS.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels