blog

Diederik Samsom ontdekt de coöperatie

woningbouw 6

Diederik Samsom ontdekt de coöperatie

De initiatiefnota ‘Herovering van de publieke samenleving. Naar coöperatief overheidsbestuur’ is de meest recente in de reeks persoonlijke initiatieven die de PvdA-leider Diederik Samsom op de valreep van deze kabinetsperiode publiceert, samen met zijn CU-collega Gert Jan Segers.

De nota laat zien dat de samenleving vol zit met burgerinitiatieven die niet of onvoldoende de kans krijgen om echt tot bloei te komen. Om dat te veranderen, pleiten Samsom en Segers gezamenlijk voor “een overheid dus die dit soort initiatieven niet van bovenaf beknot, zoals nu te vaak gebeurt, maar juist aansluit bij ontwikkelingen van onderop; ruimte geeft, ondersteunt, stimuleert. Een overheid als partner. Dat is wat we willen.”

Heft in eigen hand?

Zelf kan ik dit alleen maar toejuichen. Als fervent aanhanger van het coöperatieve model, schreef ik in 1996 met Rick van der Ploeg de nota ‘De koopwoning bereikbaar’. Een pleidooi voor een verregaande vorm van zelfbeschikking van huurders, door middel van zelfbeheer via een wooncoöperatie.

Binnen de sociale huursector werd zeer terughoudend gereageerd op deze vorm van zelforganisatie. Zoals we wel vaker zien zijn de professionals in de verzorgingsstaat te zeer gaan hechten aan hun eigen rol en taak.
[intermezzos:1]De gedachte dat burgers, in dit geval huurders, zelf het heft in eigen hand nemen is voor hen helemaal niet vanzelfsprekend. Veel verder dan de wet Bevordering Eigen Woningbezit voor lagere inkomens zat er, in die tijd, politiek niet in.

Het was wel een eerste stap in de vorming van een eigendomsneutrale volkshuisvesting, waarbij lagere inkomens een min of meer gelijkwaardige keus kregen tussen het kopen of huren van een woning.

Ruimte voor zelfbeheer

In Almere kon ik als wethouder laten zien dat burgers echt graag zelf inhoud willen geven aan hun eigen wonen. Via het particulier opdrachtgeverschap hebben daar meer dan 2500 huishoudens in de afgelopen zeven jaar hun eigen woningen gebouwd. Zo’n 600 huishoudens daarvan komen uit de sociale huur-doelgroep. Deze lage inkomens hebben, zonder subsidie, voor zichzelf in Almere een betaalbare nieuwbouwwoning neergezet.  

Deze voorbeelden laten zien dat er in onze streng georganiseerde verzorgingsstaat, waarin goed georganiseerde professionele instituties het monopolie hebben op de ‘verzorging’ van lagere inkomens, ruimte is voor een stelsel waarin burgers zelf de ruimte krijgen voor vormen van zelfbeheer in de eigen woon- en leefomgeving.

Keiharde confrontatie

In het essay De Wooncoöperatie, op weg naar een zelfregulerende samenleving, beschreef ik mijn ervaringen en deed bij de aanvang van dit nieuwe kabinet opnieuw een pleidooi voor zelforganisatie in het wonen. 

Uiteindelijk was een keiharde confrontatie in de Senaat nodig om bij het Woonakkoord, dat het kabinet had gesloten met D66, CU en de SGP, ruimte voor de wooncoöperatie af te dwingen. Het leverde mij een groot conflict op met het zittende kabinet en helaas ook met mijn eigen – woedende – partijleider.

Dubieuze Woonakkoord

Dat was niet fijn. Maar ik had het ervoor over omdat, met de komst van de wooncoöperatie, de schade van dit dubieuze Woonakkoord voor de huurder nog enigszins zou kunnen worden verzacht. Die zou dan op termijn de mogelijkheid krijgen om zichzelf te verzelfstandigen in een heuse eigen coöperatieve woonsector, waarin lagere inkomens zelf inhoud geven aan hun woonruimte.

En, overwoog ik, ook voor de zittende huurders zou de komst van de wooncoöperatie heilzaam kunnen werken. Immers, het doorbreken van het monopolie van de sociale huursector op de huisvesting van lagere inkomens, oefent een positieve invloed uit op de onderhandelingsposities van huurdersverenigingen. 

Geloofwaardiger

Met Samsoms initiatiefnota ‘De herovering van de publieke samenleving. Naar coöperatief overheidsbestuur’ wordt in de Tweede Kamer aandacht gevraagd voor een verdere versterking van het coöperatieve gedachtengoed. Dat kan zeker ook leiden tot een versterking van de opkomst van de Wooncoöperatie. Ik kan daarom het initiatief van de beide politici alleen maar toejuichen.

Maar, zeg ik in de meest vriendelijke bewoordingen, van mij had mijn partijleider deze gedachten al ten tijde van het Woonakkoord ten volle mogen steunen. En ik had het ook niet erg gevonden als dat vorm had gekregen in een heuse paarse synthese tussen sociaaldemocratisch en liberaal gedachtengoed. Het zou dit kabinet, maar vooral de samenwerking tussen VVD en PvdA, een stukje geloofwaardiger hebben gemaakt. 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels