artikel

Heeft de corporatie wel een belang?

woningbouw

Heeft de corporatie wel een belang?

In het bestaan van corporaties zelf zit geen belang. Vroeger hadden ze een duidelijk belang, maar nu niet meer. Het heeft dan ook weinig zin om als sector aan belangenbehartiging te doen. Een opmerkelijk betoog van Hans Al, zelf werkzaam bij een woningcorporatie.

Alle woningcorporaties samen beheren 2,4 miljoen woningen. Dat betekent dat één op de drie huishoudens in een corporatiewoning woont. De huurinkomsten per jaar zijn ruim 13 miljard euro. Zo’n 30.000 mensen vinden er werk (ruim 26.000 fte), terwijl corporaties met ruim 3 miljard aan onderhoud en 5,6 miljard euro aan nieuwbouw zorgen voor heel wat werkgelegenheid bij andere bedrijven. Dat zijn de feiten. Het zijn ferme cijfers waardoor je gaat denken dat corporaties een sector van belang vormen. Maar is dat wel zo, is de sector van belang of heeft de sector een belang? En zo ja waar zit die dan?

Laten we eens wat belangen aflopen.

Het belang van het personeel. Een corporatie is geen werkgelegenheidsproject en hoeft om die reden niet te blijven bestaan. Dat is iets anders dan dat het werk voor het personeel zelf, vanuit morele en/of politieke overtuiging van belang is. Dat is zeker zo, maar daarmee is dat nog geen reden om de corporatie als instituut te laten bestaan.

Een financieel belang? Er gaat veel geld om in de sector. Een aantal banken heeft veel geld geleend aan de sector om woningen te kunnen bouwen en onderhouden. Als private organisaties is het van belang om de gemaakte afspraken met de banken na te komen. Daartegenover staat dat corporaties geen winstoogmerk hebben. Ze zijn niet te vergelijken met aandeelhouder-gedreven ondernemingen die puur voor het financiële resultaat gaan; een hoger rendement is daarbij het streven. Het geld is het middel voor corporaties niet het doel. Het is niet de bedoeling met geleend geld meer geld te maken door hoog renderende investeringen. Het maatschappelijke resultaat is het doel, geld is slechts één van de daarvoor benodigde en dienende middelen. Een dienend middel als belang te zien is een omdraaiing van de werkelijkheid.

Denkfout

En het belang om de missie en visie te realiseren? Als je als sector of corporatie in je statuten hebt staan waarom je op aarde bent en dat netjes hebt uitgewerkt in een misse, visie, doelstellingen, jaarplannen of budgetten, dan wil je je uiterste best doen om dat ook te realiseren. De denkfout die daarin zit is dat de maatschappelijke rol die corporaties hebben niet zelf gedefinieerd of geïnitieerd is, maar is gegeven door de overheid. Ontstaan als reactie op maatschappelijke ontwikkelingen eind negentiende eeuw (industrialisatie, trek naar de grote steden) en door de daar op aansluitende politieke overtuiging dat ingrijpen door de overheid voor dat moment en voor later noodzakelijk was. Zo vloeien ook positieve resultaten die corporaties boeken niet terug naar de corporatie maar naar de huurder of maatschappij als geheel.

Uit bovenstaande, uiterst globale analyse van belangen blijkt overduidelijk dat corporaties anno nu slechts bestaan om de belangen van anderen te dienen. Met andere woorden, de legitimering van het bestaan van corporaties is in handen van anderen en is niet gelegen in het bestaan van de corporatie zelf. Als het nu niet zo duidelijk is welk belang corporaties zelf hebben, dan dringt de vraag zich op waarom er eigenlijk nog aan belangenbehartiging wordt gedaan? Wiens belangen verdedigt de sector dan en wie heeft dat gevraagd en met welke bedoelingen? Deze vragen moeten ontkennend worden beantwoord. De huurders kunnen het zelf wel met de Woonbond, de bouwwereld met VNO en Bouwend Nederland, de banken hoeven zich niet druk te maken want het onderpand is goed en de achtervang stevig. De overheid maakt het per definitie zelf wel uit.

Zoals gezegd, de overheid heeft eind negentiende eeuw private initiatieven in zich opgenomen en geïnstitutionaliseerd om de als ongewenst beschouwde maatschappelijke situaties (zoals slechte, onhygiënische huisvesting) weg te werken en verder te voorkomen mede door het oprichten en stimuleren van corporaties. Daar ligt het belang. Als die overheid nu kennelijk geen of nauwelijks waarde meer hecht aan dat maatschappelijke belang dan heeft een corporatie geen nut meer. In het bestaan van de corporatie zelf zit immers geen belang. De sector doet er daarom verstandig aan niet meer aan eigen belangenbehartiging te doen. Op z’n hoogst kan het verbindingen aangaan met anderen (wellicht de huurders) die het prettig vinden als hun belangen ook door de sector worden behartigd. Is dat niet het geval dan is de inbreng van professionele kennis het enige wat te doen staat en af te wachten wat er besloten wordt. Maar ga geen belangen behartigen die, zeker voor andere partijen, niet bestaan of waarvan zij vinden het beter zelf te kunnen doen. Dan wordt het al gauw dat de sector het beter weet dan degene die we willen dienen namelijk de huurder en de overheid. Dat werkt tegen je en daar lijdt de corporatiesector op dit moment zwaar onder.

Hans Al, werkzaam bij woningcorporatie Stek (regio Lisse)

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels