artikel

Novelle remt bouw vastgoed corporaties

woningbouw

Novelle remt bouw vastgoed corporaties

Vrijdag 20 juni heeft minister Blok de novelle Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting aan de Tweede Kamer gezonden. Ondanks kritiek vanuit het veld en de Raad van State, worden de mogelijkheden voor corporaties om maatschappelijk vastgoed te bouwen bij invoering van de novelle uiterst beperkt. De minister geeft bovendien tegenstrijdige signalen af.

De novelle voorziet vooral in een versterking van het toezicht en het beperken van de risico’s verbonden aan de activiteiten van woningcorporaties. Hoewel dit valide motieven zijn voor een wijziging van het corporatiestelsel, moet er voor worden gewaakt dat niet met het badwater ook het kind wordt weggegooid. Corporaties leveren tot de dag van vandaag een onmisbare bijdrage aan de volkshuisvesting door middel van de bouw en exploitatie van zogenoemd maatschappelijk vastgoed. Denk daarbij aan de bouw van (brede) scholen, bibliotheken en multifunctionele centra voor maatschappelijke dienstverlening. Het is van belang dat dit ook mogelijk blijft in een gewijzigd stelsel.

Blok wil dat woningcorporaties zich meer op hun kerntaken gaan richten. Corporaties moeten zich in beginsel uitsluitend bezig houden met sociale woningbouw en het daaraan ondergeschikte direct verbonden maatschappelijke vastgoed. Voor deze activiteiten is financiële steun van de overheid mogelijk. Andere activiteiten mag een corporatie alleen nog verrichten met goedkeuring van de minister en indien aan een aantal eisen wordt voldaan (bijvoorbeeld de eis dat commerciële partijen niet bereid zijn een bepaald project uit te voeren)

De mogelijkheden om maatschappelijk vastgoed te realiseren zijn in het wetsvoorstel iets ruimer dan in de eerder gepresenteerde consultatieversie. In de consultatieversie stond dat het voor corporaties niet meer mogelijk zou zijn om met overheidssteun maatschappelijk vastgoed te ontwikkelen indien dat in zelfstandige gebouwen zou worden ondergebracht. Het zou alleen nog mogelijk zijn om bepaalde maatschappelijke functies onder te brengen in de plint van een woongebouw. Hierover hebben diverse partijen hun zorg geuit. Ook de Raad van State vraagt de regering om de inperking van dit deel van het takenpakket van de corporaties alsnog ‘dragend te motiveren’ of anders ‘te laten vervallen’.

Losstaande gebouwen

De minister heeft naar aanleiding van de kritiek de plannen aangepast. In het Nader-rapport meldt hij dat maatschappelijk vastgoed, zoals buurthuizen, ook gerealiseerd mogen worden als losstaande gebouwen. Dit lijkt te suggereren dat de minister corporaties toch alsnog ruim de mogelijkheid wil bieden om (met overheidssteun) maatschappelijk vastgoed in de vorm van losstaande gebouwen te realiseren.

Uit de memorie van toelichting blijkt echter dat de mogelijkheden om maatschappelijk vastgoed in losstaande gebouwen met overheidssteun te bouwen worden beperkt tot kleinschalige buurthuizen met daarin kleinschalige functies. Dit is ten opzichte van de eerdere plannen slechts een zeer beperkte versoepeling. De mogelijkheden voor corporaties om maatschappelijk vastgoed met overheidssteun te realiseren wordt nog steeds in belangrijke mate ingeperkt. De bouw met overheidssteun van bibliotheken, (brede) scholen en multifunctionele centra lijkt daarmee niet meer mogelijk te zijn voor corporaties.

De bouw van dit maatschappelijk vastgoed is alleen mogelijk zonder overheidssteun en na toestemming van de minister en onder bepaalde voorwaarden. Bouwen kan bijvoorbeeld alleen indien het gaat om een project onder marktconforme voorwaarden waarin commerciële partijen niet geïnteresseerd zijn. Vermoedelijk zullen dergelijke projecten voor veel corporaties niet de hoogste prioriteit hebben.

In ons recent verschenen rapport ‘Novelle Herzieningswet: slot op de deur of deur op slot?’ hebben wij deze kwestie ook besproken én deze ook aangekaart bij de minister. Ook wij hebben namelijk kritiek geuit op de plannen van de minister. De novelle betekent een rem op de mogelijkheden voor corporaties om nog (met of zonder steun van de overheid) maatschappelijk vastgoed te bouwen. Het is de vraag of het belang van de volkshuisvesting daar wel mee is gediend.Z



Dennis van Tilborg, partner en advocaat Overheid en onderneming bij AKD, en Eelkje van de Kuilen, advocaat ondernemingsrecht bij AKD. 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels