artikel

Blog: De kamelenneus van Hubert Möllenkamp

woningbouw Premium

Blog: De kamelenneus van Hubert Möllenkamp

Hübert Möllenkamp, de ongrijpbare. Ik zat tijdens het verhoor van 2,5 uur vrijdag zo’n vijf meter van Hubert Möllenkamp vandaan en ik kon maar geen hoogte krijgen van de drijfveren van deze man. Dit was dus de man die Rochdale groot maakte en de Bijlmer en de westelijke tuinsteden in bloei zette, dacht ik. De Amsterdammer die aanzien had in het volkshuisvestingswereldje. Ik moest het wel geloven, want zowel zijn oud-collega’s John van Nimwegen en Ans Hoenderdos zworen het deze dag onder ede.

Toch was de rest wat deze oud-collega’s over Möllenkamp zeiden niet mals. Het openbaar ministerie verdenkt hem van fraude en zelfverrijking. Bij Rochdale is hij ontslagen. Zijn voormalig werkgever claimt bovendien 6 miljoen euro vanwege onterecht toegerekende gelden. Hij is persoonlijk failliet en zegt te leven in een Spaans huurhuis van een kennis, met geld van vrienden, kennissen en familie. Hij zit, kortom, aan de grond.

Wat ging er mis?

Deze warme vrijdagochtend in juni zit Möllenkamp met een strak gezicht voor de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties. Roodwit gestreept overhemd en zegelring. De huid goed gebruind. Zijn toon is er een van verontwaardiging. Wat had hij fout gedaan? Niets toch.

Mölenkamp heb ik nooit ontmoet. Voor mij is hij ook de Maserati-man. Maar wat is zijn echte verhaal, zijn hele verhaal? Ik zoek op internet om te beginnen een foto van vroeger. Ik vind een foto uit een jaarverslag van Rochdale uit 2004. Het gezicht nog Bourgondisch vol en zijn lach ontspannen, joviaal. Hoe anders is dat vandaag.

Toch is het zelfvertrouwen niet verdwenen. Als je goed luistert op deze ochtend, heeft hij nergens spijt van. Niet van het rijden in een Maserati, noch van het aanhouden van de commerciële makelaardij Capelle, terwijl het ministerie al vier jaar aandrong op afstoten van deze dienst. Ook de luxe personeelsfeesten waren niet zijn idee. Spijt heeft hij ook niet van de aankoop van een halfleeg kantoor, Frankemaheerd, in Amsterdam Zuidoost. Rochdale betaalde 46,5 miljoen euro voor een oud kantoor, terwijl een eerdere taxatie 15 miljoen lager uitkwam en de raad van commissarissen bovendien in een halve dag moest beslissen. 

Tja, waarom zit hij hier eigenlijk?

Ontglippen

De Maserati komt snel aan bod. Commissielid Wassila Hachchi bijt dapper, maar Möllenkamp ontglipt telkens. De gewezen corporatiebestuurder wil maar niet precies zeggen of hij de afspraak met de raad van commissarissen heeft geschonden dat hij niet meer zou rijden met zijn Italiaanse sportauto.

Als commisielid Wassila Hachchi het over een ander boeg gooit en hem vraagt of het wel passend is om met een Maserati te rijden bij een corporatie die toch sober zou moeten opereren, zegt hij pas na zeventien seconden (nageteld) zachtjes: nee. Maar tegelijkertijd kan hij het wel verdedigen, zegt hij. Het was fiscaal onvoordelig de auto weg te doen. Bovendien hadden alle corporatiemedewerkers een regeling om 8 tot 10 duizend kilometer privé in hun zakenauto te rijden. Dus waarom hij niet?

Pas als oud-toezichthouder Ans Hoenderdos ’s middags ter zitting komt, wordt de chronologie rond de Maserati duidelijk. Zij had het verhoor van Möllenkamp ’s ochtends thuis gezien en kreeg kromme tenen over de manier waarop Möllenkamp langs de waarheid praatte. Hij is goed in laveren, zegt ze daarover. En: hij kan goed versluieren en vertroebelen. Hoenderdos is door schade en schande inmiddels expert in het herkennen ervan. Hoe vaak was zij wel niet door hem met een kluitje in het riet gestuurd.

Klokkenluidersbrief

Möllenkamp rijdt vanaf 2006 zijn Maserati, maar krijgt klachten hierover vanaf de werkvloer. Een Maserati rijden als volkshuisvester, dat kan toch niet? Die wagen kost 8.474 euro per maand, ex btw, met chauffeur. Möllenkamp handelt daarna naar eigen zeggen heel snel door de Maserati in een loods te stallen en een oude Volvo die nog op “de zaak” staat te gebruiken. Maar hij wordt in april 2007 toch weer gespot in de wagen. De leden van de raad van commissarissen krijgen ieder een klokkenluidersbrief op hun privé-adressen. Er wordt een extern onderzoeksbureau op gezet. Bij de raad van commissarissen verontschuldigt Möllenkamp zich. Die sommeert hem de auto onmiddellijk weg te doen.

Maar Möllenkamp verkoopt de auto maar niet en Rochdale blijft betalen. De auto staat in een loods en niemand slaat er acht op. In 2008 gaat Möllenkamp er toch weer privé mee rijden. De commissarissen hadden weliswaar gezegd dat de auto weg moest, maar ze hadden toch niet expliciet gezegd dat hij tot die tijd niet in mocht rijden? Dus rijdt hij in de weekenden ermee. De auto zet hij weer bij zijn huis in Lelystad.

Niet nagekomen belofte

Hij meldt het niet bij zijn werkgever, maar een tankbeurt van 200 euro op kosten van de zaak wordt op 22 oktober 2008 opgemerkt door Van Nimwegen, die persoonlijk in het grootboek op zoek is naar bezuinigingssmogelijkheden. Dat moet de Maserati zijn. De collega-bestuurder van Möllenkamp zit nog maar sinds november 2007 bij Rochdale en belt Möllenkamp direct op. Of hij het gebruik van de Maserati onmiddelijk wil melden bij de raad van commissarissen. Dat gaat Möllenkamp in de middag doen, belooft de Rochdale-baas.

Maar als Van Nimwegen hem ’s middags belt en sms’t, heeft Möllenkamp het nog niet gedaan. Möllenkamp zegt dat hij de volgende ochtend een brief gaat sturen. Van Nimwegen gelooft het niet, Möllenkamp traineert,vindt hij. Van Nimwegen belt de volgende dag om 9.30 uur ’s ochtends zelf de voorzitter van de raad van commissarissen op.

Commissielid Hachchi: “Klopt het dat u na het onderzoek heeft gereden met de Maserati? Möllenkamp: “Voor het onderzoek heb ik er niet er in gereden, en na het onderzoek moest de auto eruit en is de auto eruit gegaan.”  Je denkt dat hij antwoordt. Möllenkamp kan heel goed naast de waarheid praten, zal Van Nimwegen op dezelfde stoel een paar uur later zeggen. Van Nimwegen doet voor hoe Möllenkamp zich verontschuldigde bij de raad van commissarissen voor het feit dat hij een Maserati reed. Van Nimwegen gooit zijn armen wijd de lucht in. Hij schroeft het aantal decibellen op: Sorry, stom van me, ik zal er geen meter in meer in rijden. De commissieleden laten even hun strenge blikken los.

 

Belonen en straffen

Een charmeur, bijzonder aardig, typeert Van Nimwegen zijn oud-collega uit de raad van bestuur. Maar ook dwingend. Manipulatief. Hij had een groot arsenaal aan methodes om mensen in te kapselen en voor zich te winnen. Belonen en straffen.

Dat arsenaal had hij nodig omdat hij gewend was zijn zin te krijgen. Hij gaf de indruk dat je serieus genomen werd, zegt Hoenderdos. “Hij zegt: ‘Ik heb jullie goed gehoord, ik pak het op.’ Vervolgens deed hij niks. Ik ga ervan uit dat iemand ter goeder trouw is. Als hij zegt: ik doe dat – dat hij dat dan ook doet. Ik voel me absoluut misleid.”

De aankoop Frankemaheerd, het halflege kantoor in Zuidoost, is ook zo’n voorbeeld waarin Möllenkamp de boel manipuleert. Hoenderdos wordt ’s avonds door de voorzitter van de raad van commissarissen gebeld. Ze moeten de volgende dag besluiten over Frankemaheerd. Een plan van Möllenkamp. Kosten: 46,5 miljoen euro. Hoenderdos heeft er nog nooit van gehoord. Als ze tegenstemt, kost het Rochdale 4,65 miljoen. Het mag van het Waarborgfonds, verzekert Möllenkamp. Na het weekend kan de handtekening gezet worden. Alles is geregeld.

Hoenderdos vraagt naar de voor- en nadelen. Ze wil geen ‘camel nose’. Dat is een Arabisch verhaaltje: een dier drukt zijn snoezige neus door de opening van de tent en vraagt aan zijn baas of hij binnen mag komen. Buiten is het koud. Ja, zegt de baas. Het wordt steeds kouder. Aan het eind van de nacht ligt de kameel binnen en de baas buiten. Voor de aan Nijenrode geschoolde Hoenderdos is een kamelenneus een project waarvan men eerst alleen de lieve snuit ziet en pas later de financiële bulten.

Prijsopdrijving

De voor- en nadelen hoort ze nog wel, krijgt Hoenderdos te horen van Möllenkamp. Hoenderdos voelt zich voor schut gezet, maar doet mee, met tegenzin. Wie weet wordt het project wel een pareltje. Wat ze dan nog niet weet is dat een taxatie in eerste instantie op 31 miljoen euro uitkomt. De prijs zou zijn opgedreven doordat woningcorporatie De Key en Rochdale tegen elkaar opboden, verklaren Van Nimwegen en Möllenkamp bij de commissie. Prijsopdrijvende concurrentie in corporatieland.

De overvaltechniek van Möllenkamp wordt niet gewaardeerd door de meerderheid binnen de raad van commissarissen. In de volgende commisarissenvergadering wordt tegen Möllenkamp gezegd: dit is eens en nooit weer!  Was iedereen in de raad even kritisch, vraagt commissielid Peter Oskam? Ook de twee oudjes? Er was een verschil, zegt Hoenderdos, die duidelijk niet op haar gemak is in de enquêtezaal en een slok van haar derde glas water neemt. De oudere commissarissen zitten er al zo’n dertig jaar.

Frankemaheerd maakt duidelijk dat de raad van commissarissen geen serieus tegenwicht kan bieden. Ook Van Nimwegen is geen partij voor ervaren Möllenkamp. Binnen de raad van bestuur heeft ieder zijn eigen aandachtsgebieden, maar Möllenkamp is de man die werkelijk aan de touwtjes trekt. Er werden besluiten genomen voordat er over gesproken werd, herinnert Van Nimwegen zich. Möllenkamp zette bij voorbaat de joker in.

Vastgoedjetset

Ik blijf verward achter. Wat wisten we nu eigenlijk van deze man, de ooit zo bewierookte volkshuisvester, die tegen zijn pensioenleeftijd aanzit? De man die voorheen elektronicaproducten vertegenwoordigde, een flamboyante Amsterdammer? Raakte hij zijn morele kompas kwijt toen hij zich na de verzelfstandiging ging meten met de vastgoedbonzen? Hij zou een van de eerste corporatiebestuurders zijn geweest die zich op de vastgoedbeurs Mipim in Cannes onder de vastgoedjetset begaf. Dat hoeft geen zonde te zijn.

Hij liet het achterste van zijn tong deze vrijdag niet zien. Hoewel, hij is stronteigenwijs. Vindt eigenlijk dat hij niets fout heeft gedaan. Had hij het over de huurders deze vrijdag? Ja, dat het voor de beeldvorming verkeerd is richting huurders dat hij een Maserati reed. Alleen voor de beeldvorming?

Ik denk nog eens aan de kamelenneus die Hoenderdos aanhaalde. Möllenkamp was heel voorkomend, maar achter dat vrolijke, clownsachtige gelaat, zit nog een groot arsenaal aan ongewenste eigenschappen. Möllenkamps kamelenneus is Rochdale en de corporatiesector duur komen te staan.

Sterke baas

Maar ik moet ook denken aan de wijze Hans Zwarts. De oud-ceo van Randstad en het voormalige lid van de raad van bestuur van ING zat donderdagmiddag tegenover de enquêtecommissie. Zwarts was een periode extern toezichthouder bij Woonbron ten tijde van het echec met het stoomschip, toen het project zich al in een vrije val bevond. Hij zei terecht dat Martien Kromwijk ook slachtoffer is. Kromwijk had een sterke baas verdiend, die hem eerder op zijn plaats durfde te zetten. Dan had het stoomschipproject niet zo uit de hand hoeven lopen.

Ook Möllenkamp verdiende een sterke baas. Iemand die zijn trucs doorhad en de sleutel van de Maserati per direct opeiste. Al is een wezenlijk verschil dat Möllenkamp zich ongrijpbaar trachtte te maken. Kromwijk was een man met missiedrang. Dat is in business het gevaarlijkste wat er is, zei Zwarts.

Misschien qua risico op financiële zeperds wel. Maar verachtelijker lijken de gedragingen Van Möllenkamp, die bewust zijn gedragingen vertroebelde. Hij lijkt lange tijd omringd te zijn geweest door ja-knikkers. Pas de laatste drie jaar werd de raad van commissarissen vernieuwd en kwam Van Nimwegen als collega. Ook toen bleef Möllenkamp nog een tijdje ongrijpbaar, maar door een tankbeurt voor 200 euro voor zijn Maserati viel hij door de mand.

Eindelijk, zei Hoenderdos vrijdag bijna opgelucht tegen de enquêtecommissie, nippend aan haar vierde glas water.

Geen steun buitenwereld

Zelf moest ze een paar dagen na het ontslag van Möllenkamp ook opstappen, met de hele raad van commissarissen. Aedes-voorzitter Willem van Leeuwen had daar op aangedrongen, en ook het Centraal Fonds sprak schande. Terwijl de toezichthouder in brieven altijd lovend was, sipte Hoenderdos.

Rochdale was volgens haar heel goed op weg om het bestuur te verbeteren. Zijzelf zat er pas drie jaar, een collega-commissaris twee jaar en een andere collega pas een paar maanden. Ze had meer steun verwacht van de buitenwereld. Die ontbrak. Dat raakte haar nog het meest. 

 

Reageer op dit artikel