artikel

Woningmarkt uit het slop door akkoord

woningbouw Premium

Woningmarkt uit het slop door akkoord

De kritiek van Bouwend Nederland op het woonakkoord is onterecht. Juist Bouwend Nederland heeft alle belang bij een hervorming die de woningmarkt weer op gang brengt, meent Hugo Priemus.

Bouwend Nederland vreest voor een verdere daling van de woningbouwproductie en van de huizenprijzen en wil niet dat er wordt getornd aan de hypotheekrenaftrek. Het woningmarktakkoord gaat uit van het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek in dertig jaar en van huurverhogingen van inflatie plus 2 procent totdat het marktevenwicht is bereikt. Daarbij zullen zich grote regionale verschillen manifesteren. Het woonakkoord gaat uit van compensatie via een dalende inkomensbelasting. Voorts wordt een woontoeslag geïntroduceerd die voor huurders en bewoners of eigenaren met een bescheiden inkomen een betaalbare woning moet garanderen. Dit systeem zou pas vanaf 2015 in werking treden, na een grondige juridische voorbereiding. Tot die tijd moet de woningmarkt worden ontzien gezien de ontredderde staat waarin de woningmarkt zich nu bevindt.

Er zijn tenminste drie goede redenen om het woonakkoord te omarmen:

1. Eindelijk marktwerking

Zowel koop- als huursector worden aangepakt, waarbij het rondpompen van miljarden euro’s wordt teruggedrongen. Daardoor gaat de woningmarkt beter functioneren, worden verhuisbarrières geslecht en komt er geld vrij voor verlaging van de inkomensbelasting.

Er ontstaat meer ruimte voor preferenties van bewoners, minder ontwrichting door overheidshandelen en er ontstaan klassieke economische incentives om in de bouw van huur- en koopwoningen te investeren.

2. Sociaal grondrecht wonen eindelijk gerespecteerd

De Grondwet bevat een instructienorm aan de overheid om betaalbaarheid, kwaliteit en beschikbaarheid van woonruimte veilig te stellen voor huishoudens met een bescheiden inkomen. Tot nu toe was de oplossing een combinatie van lage huren en huurtoeslag. Lage huren bereiken lang niet altijd de lage inkomensgroepen. En in de koopsector lijkt het sociaal grondrecht helemaal niet te bestaan. Het is verheugend dat het sociaal grondrecht eigendomsneutraal wordt geconcretiseerd en robuust wordt uitgewerkt.

3. Financiering van de volkshuisvesting duurzaam veiliggesteld

Er wordt nu steen en been geklaagd over banken die hun hypotheekvoorwaarden aanscherpen, waardoor het leenvermogen van huishoudens steeds lager wordt. Dat betekent een correctie ten opzichte van een lange periode waarin aflossingsvrije hypotheken en hoge tophypotheken hoogtij vierden. In een markt waarin huizenprijzen kunnen dalen, is dit feest niet te handhaven.

Deze correctie is gezien vanuit de financiële wereld onvermijdelijk, structureel en pijnlijk. Het woonakkoord wijst de weg naar de combinatie eigenwoningbezit en sparen (in plaats van de combinatie eigenwoningbezit en schulden maken). Daarbij kunnen wij veel van onze oosterburen leren.

Veel huishoudens zullen ontdekken dat in de vroege fasen van het huishouden – wanneer de relatiemarkt en de arbeidsmarkt vaak nog dynamisch zijn – huren een verstandige optie is. Als het huishouden gesettled is, er wat is gespaard en de inkomensvooruitzichten stabiel zijn, is de eigen woning veelal aantrekkelijk. In latere fasen, als het zelfstandig wonen vaker met zorgarrangementen wordt gecombineerd, kan voor een deel van de bewoners huren weer favoriet zijn en kunnen financiële middelen worden vrijgespeeld voor een onbezorgde oude dag. Oplopende zorgkosten kunnen worden bekostigd. Voor zowel huishoudens als banken blijven de financiële risico’s binnen de perken.

Onbezonnen acties

Het door het woonakkoord geschetste perspectief moet op korte termijn niet worden verstoord door onbezonnen acties als een jaarlijkse verhuurdersheffing van 760 miljoen euro vanaf 2013, de introductie van het kooprecht voor huurders van sociale huurwoningen, het bestrijden van scheefwonen door inkomensafhankelijke huurstijgingen of onverantwoorde acties van woningcorporaties (zoals Vestia).

Waar Bouwend Nederland waarschuwt voor bezuinigingen op korte termijn, verdient zij steun. Waar Bouwend Nederland zich keert tegen een integrale hervorming van de woningmarkt, zal zij de burgers, de banken, het buitenland en het gezonde verstand tegenover zich vinden. Juist Bouwend Nederland heeft last van het treurig functioneren van de woningmarkt en heeft alle belang bij een hervorming die de woningmarkt weer op gang brengt.

Hugo Priemus, Technische Universiteit Delft

Reageer op dit artikel