nieuws

Analyse | Architectenrel Binnenhof bezworen? Bouwers pas op!

utiliteitsbouw 3019

Analyse | Architectenrel Binnenhof bezworen? Bouwers pas op!

De beschuldigingen over de megalomane ontwerpen voor het Binnenhof gingen maar door. De positie van architect Ellen van Loon werd onhoudbaar en bureau OMA werd voor 2,7 miljoen euro afgekocht. Eindelijk was haar geheimhouding voorbij en kon ze terugslaan. Haar weerwoord legt bovenal de machtsspelletjes op het Binnenhof bloot.

De rel rond het ontwerp voor de renovatie van het Binnenhof krijgt een rare twist die weinig goeds voorspelt voor de komende periode. Knops is gezwicht onder de politieke druk en dat heeft meteen gevolgen voor de planning.

De ontslagen architect liet met tekeningen zien wat haar ideeën zijn voor de binnentuin, het restaurant en de oude vergaderzaal. Voor de vergaderzaal maakte zij plannen om de zaal in oude luister te herstellen op basis van historische tekeningen.

‘Binnen budget en sober’ is de claim

Van veel fratsen of bombastische ontwerpen lijkt geen sprake. En alles paste ook nog eens binnen het vastgestelde budget van 475 miljoen euro, bezweert zij afgelopen weekend op het NOS-journaal en Nieuwsuur: “het soberste project dat ik ooit heb gedaan”. Na maanden zwijgen kon ze een boekje opendoen en iets laten zien, dat tot dan toe alleen ter inzage is geweest voor een handjevol Kamerleden.

Het kabinet koos bewust voor geheimhouding van alles rond de renovatie van het Binnenhof. Veiligheid en staatsgeheimen waren daarvoor de belangrijkste argumenten. Staatssecretaris Knops en het Rijksvastgoedbedrijf zouden het voortouw nemen.

Geheim en dus schimmig

De aanbesteding was geheim, de architectenkeus verliep schimmig en was geen enkele transparantie rond budgetten, behalve de belofte dat het ‘sober en doelmatig’ moet en dat de hele operatie niet meer dan 475 miljoen euro mag kosten.

Het kabinet heeft daarmee een enorme inschattingsfout gemaakt. Elke minuscule stap rond de renovatie werd  politiek uitgebuit en gebruikt als speelbal om het kabinet aan te vallen. Journalisten maakten gretig gebruik van elk flardje nieuws dat uitlekte en la snel was de architectenrel geboren. En zo was er gedoe over de energiezuinigheid, de binnentuin, de Eerste Kamer en het restaurant. Vanwege de zelfgekozen geheimhouding was het weerwoord beperkt en zeurde en zaagde het gedoe maar voort. Knops beloofde al meer openheid, maar die stap lijkt veel te laat te komen.

Architectenrel ontaard; Geen weg meer terug

Zuur voor Van Loon. Er is geen weg meer terug. Maart 2017 kreeg ze de prestigieuze opdracht en nu moet ze de ontwerpen overdragen aan haar opvolger Pi de Bruijn, die momenteel nog minder omstreden is. Bureau OMA krijgt netjes een afkoopsom van 2,7 miljoen euro voor gedane arbeid en het mislopen van nieuwe omzet. Maar dat is niet wat Van Loon voor ogen had toen ze de geheime opdracht aanvaardde. 

Door het gedonder werd de gestelde deadline voor het ontwerp afgelopen voorjaar niet gehaald. Die is nu naar achteren geschoven, maar zal niet ten koste gaan van de opleveringsdatum van kerst 2025. Dat betekent dat de bouwtijd alweer krapper wordt en dat zal niet bevorderlijk zijn voor de kosten.

Wie wil nog zo’n project?

Het is bittere noodzaak dat de rust weerkeert rond de renovatie. Als de bewoners zelf rollebollend over straat gaan voor zoiets simpels als hun eigen huisvesting, belooft dat weinig goeds voor het vervolg. Tegelijk is het gekrakeel ronduit slecht voor het imago van de politiek.

Wie stapt in de renovatie Binnenhof?

Wie stapt in de renovatie Binnenhof?

De bouwers die straks het echte werk moeten gaan doen, kunnen hun borst nog nat maken. Wie heeft nog zin in zo’n project, een wespennest waar nauwelijks eer aan is te behalen? De gehele renovatie wordt opgeknipt in een stuk of vijf percelen – ook daar zijn geen duidelijke mededelingen over gedaan. Uit de wandelgangen is duidelijk dat de eerste onderhandelingen met potentiële kandidaten al ruim een jaar lopen. Eind dit jaar zouden aannemers worden aangewezen. Zij moeten ‘ja’ zeggen zonder definitief ontwerp. De markt moet tijdens de uitvoering gaan werken met open boekhoudingen in een soort bouwteam-constructie.

Belangen worden steeds groter

Van een officiële aanbesteding is geen sprake, de deelopdrachten zullen een-op-een worden gegund aan kandidaten die hun sporen hebben verdiend. Het proces is in handen van wederom staatssecretaris Knops en het Rijksvastgoedbedrijf. Echter die geheimzinnigheid heeft kwaad bloed gezet bij de Kamerleden en politici die geen inzage hadden en een kans roken op eigen gewin door relletjes.

Van Loon is daarvan het slachtoffer, maar zodra het project in de uitvoeringsfase zal komen, zijn de belangen nog veel groter. Dan is een ontwerp niet zomaar meer af te kopen tegen 2,7 miljoen euro. Iets meer transparantie en overleg lijkt bittere noodzaak om nieuwe slachtoffers te voorkomen. Van Loon was ervan overtuigd dat zij de Kamerleden had kunnen overtuigen als zij had mogen overleggen. Die kans is haar niet gegund.

Zie hier het ontwerp van van Ellen van Loon die zij bij de NOS bekend maakte

 


Aanbestedingen in de bouw

Als je wilt, weet je er alles over.

Kijk maar

 

Reageer op dit artikel